Kush do të drejtojë Izraelin? Herzog merr vendimin për kandidatin për kryeministër të dielën

Presidenti i Izraelit, Isaac Herzog, ka deklaruar se deri të dielën do të emërojë kandidatin që do të ngarkohet me formimin e qeverisë së re, pasi shumica e deputetëve kanë shprehur mbështetjen për kreun e opozitës, Gadi Eisenkot, në vend të kryeministrit aktual Benjamin Netanyahu.

Njoftimi u bë të enjten, në përfundim të konsultimeve maratonë që Herzog zhvilloi me partitë e përfaqësuara në Knesset, parlamentin izraelit me 120 vende.

Gjatë konsultimeve, 67 deputetë rekomanduan Eisenkotin, ish-shef i ushtrisë izraelite, ndërsa 46 të tjerë mbështetën Netanyahun.

Megjithatë, presidenti Herzog theksoi se, pavarësisht se rezultatet e konsultimeve mund të duken të qarta, përplasjet dhe vetot mes partive dhe brenda vetë blloqeve politike e bëjnë të vështirë përcaktimin e kandidatit që ka më shumë mundësi të sigurojë një shumicë parlamentare.

Ai bëri të ditur se gjatë fundjavës do të zhvillojë takime individuale me disa drejtues partish, përpara se të marrë vendimin përfundimtar të dielën.

Zgjedhjet parlamentare të 27 tetorit nuk i dhanë as Netanyahut dhe as Eisenkotit një rrugë të qartë drejt shumicës, duke ia lënë presidentit detyrën e vështirë për të përcaktuar se kujt do t’i besohet formimi i qeverisë në një vend të ndarë politikisht.

Partia Likud e Netanyahut siguroi 27 vende në parlament, më shumë se çdo forcë tjetër politike, por koalicioni i tij më i gjerë, i përbërë nga parti fetare dhe nacionaliste, arriti të grumbullojë vetëm 53 mandate.

Nga ana tjetër, aleanca e Eisenkotit, e përbërë nga katër parti hebraike me orientime të ndryshme politike, nga qendra e majtë deri në të djathtë, fitoi 48 vende.

Megjithëse Eisenkoti, ashtu si Netanyahu, ka përjashtuar mundësinë e krijimit të një qeverie me partitë arabe, këto të fundit i kanë dhënë mbështetjen e tyre përmes rekomandimit të tij si kandidat për kryeministër. Kjo ka bërë që ish-shefi i ushtrisë të marrë mbështetjen e 67 deputetëve.

Ahmad Tibi, një prej përfaqësuesve të lartë të Listës së Përbashkët, aleancës së partive arabe, deklaroi për agjencinë Associated Press se synimi i tyre është të bëjnë gjithçka që nuk është bërë më parë për t’i dhënë fund qeverisë aktuale, të cilën e cilësoi si kriminale.

Ndërkohë, partia e Eisenkotit, Yashar, bëri të ditur se 67 rekomandimet për të përbëjnë numrin më të lartë të mbështetjes së marrë nga një kandidat që prej vitit 2015. Ajo i kërkoi presidentit Herzog t’i japë mandatin sa më shpejt, në mënyrë që të nisë negociatat për krijimin e një qeverie të unitetit kombëtar dhe emergjencës.

Një tjetër goditje për Netanyahun erdhi nga partia ultraortodokse Judaizmi i Bashkuar i Torës, e cila vendosi të mos rekomandojë asnjë kandidat për kryeministër.

Kjo forcë politike, aleate e tij prej vitesh, është distancuar nga kryeministri për shkak të dështimit të koalicionit për të miratuar një ligj që do të përjashtonte burrat ultraortodoksë nga shërbimi ushtarak.

Yariv Oppenheimer, përfaqësues i partisë Demokratët, pjesë e aleancës së Eisenkotit, u shpreh për Al Jazeera se nuk sheh asnjë arsye pse Herzog të mos ia japë mandatin kreut të opozitës të dielën. Sipas tij, mbështetja e partisë ultraortodokse mund të sigurohet përmes negociatave dhe ofertave politike.

Pasi të marrë mandatin, kandidati i zgjedhur do të ketë 28 ditë kohë për të negociuar dhe formuar qeverinë, me mundësi shtyrjeje edhe për 14 ditë të tjera.

Deri në krijimin e një koalicioni të ri, Netanyahu do të vijojë të ushtrojë detyrën e kryeministrit në një qeveri kujdestare. Nëse asnjë kandidat nuk arrin të formojë shumicën, vendi mund të shkojë sërish në zgjedhje.

Ndërkohë, duke rrezikuar humbjen e pushtetit, Netanyahu ka ngritur pikëpyetje mbi rezultatin e zgjedhjeve, duke iu referuar një hetimi të autoriteteve zgjedhore për manipulime të mundshme të votave. Ai ka akuzuar partitë arabe për vjedhje të votave, akuza që kanë shtuar tensionet politike në vend.

Kritikët e tij e akuzojnë Netanyahun dhe aleatët e tij se po përpiqen të vënë në dyshim legjitimitetin e rezultatit zgjedhor, pretendime që kryeministri i ka mohuar.

Komiteti Qendror i Zgjedhjeve në Izrael deklaroi të mërkurën se integriteti i procesit zgjedhor nuk është cenuar.

Kreu i këtij institucioni, gjyqtari i Gjykatës së Lartë Noam Sohlberg, i bëri thirrje klasës politike të ruajë besimin e publikut te institucionet dhe të mos e dëmtojë atë.

Ai paralajmëroi se transferimi paqësor i pushtetit është një prej themeleve të demokracisë dhe vlerësoi pjesëmarrjen e lartë në zgjedhje, përfshirë edhe atë të pakicës arabe.

Nga ana tjetër, aleatët e Netanyahut në të djathtën ekstreme, mes tyre ministri i Sigurisë Kombëtare Itamar Ben-Gvir, kanë kërkuar arrestimin dhe marrjen në pyetje të menjëhershme të drejtuesve të partive arabe.