Kush e sundon Iranin? Çfarë funksioni ka udhëheqësi suprem në Iran?
Qeveria e Iranit ka lëvizur me shpejtësi për të zëvendësuar Ajatollah Ali Khamenein, udhëheqësi suprem i dytë i saj, një rol i krijuar pas Revolucionit Islamik në vitin 1979.
Brenda natës, doli lajmi se djali i Khameneit, Mojtaba, u zgjodh për ta zëvendësuar atë.
Ja gjithçka që duhet të dini rreth rëndësisë së emërimit dhe pse ka rëndësi në sistemin e ndërlikuar politik të Iranit:
Kush e sundon Iranin?
Sistemi qeverisës i Iranit kombinon elementë të teokracisë dhe demokracisë. Udhëheqësi suprem është autoriteti më i fuqishëm fetar dhe politik, i cili qëndron mbi të gjithë zyrtarët e zgjedhur dhe nuk ka një afat të caktuar mandati.
Por ekzistojnë edhe zyrtarët dhe institucionet e zgjedhura si presidenti dhe parlamenti.
Cilat janë kompetencat e udhëheqësit suprem?
Autoriteti i udhëheqësit suprem është i gjerë dhe gjithëpërfshirës:
Ruan integritetin e Revolucionit Islamik;
Përcakton ”shinat” për politikën e përditshme dhe mbikëqyrin zbatimin e politikave të përgjithshme shtetërore;
Komandon forcat e armatosura dhe shpall luftë ose paqe;
Emëron zyrtarët kyç si krerët e gjyqësorit, medias shtetërore, ushtrisë dhe gjysmën e anëtarëve të Këshillit të Gardës, të cilët konsiderojnë dhe vlerësojnë kandidatët për poste të zgjedhura.
Kush e emëroi udhëheqësin suprem?
Udhëheqësi suprem u zgjodh nga Asambleja e Ekspertëve, një organ prej 88 klerikësh islamikë të zgjedhur nga publiku iranian. Gjithashtu, ajo në letër, mbikëqyr dhe shkarkon udhëheqësin suprem, megjithëse kjo nuk ka ndodhur kurrë.
Kandidatët verifikohen nga Këshilli i Gardës, anëtarët e të cilit nga ana tjetër emërohen pjesërisht nga udhëheqësi suprem.
A ka rëndësi presidenti?
Presidenti merret me punët e përditshme të qeverisë, përfaqëson vendin ndërkombëtarisht dhe është nominalisht i pavarur nga udhëheqësi suprem.
Presidenti zgjidhet nga publiku në zgjedhje të drejtpërdrejta. Por vitet e fundit, Këshilli i Gardës ka shkarkuar shumë kandidatë të konsideruar relativisht të moderuar dhe ka pasur pretendime për manipulim votash.
LEXO EDHE: Trump i pakënaqur me liderin e ri të Iranit, si do të veprojë SHBA në vazhdim?