Serbi: A do të përgjigjet Vuçiqi për faljen e të dënuarve?

Ministria e Drejtësisë ka publikuar listën e plotë të 49 personave të falur nga Aleksandar Vuçiq më 27 shtator, ditën kur ai dha dorëheqjen si President i Serbisë. Ata përfshijnë Sekretaren e Shtetit të Ministrisë së Brendshme Dijana Hrkaloviq, të paktën 15 persona të akuzuar për shpërdorim detyre, që janë ndjekur penalisht për pastrim parash dhe persona që besohet se kanë pranuar ryshfete.

Vuçiq ka amnistuar edhe një duzinë personash që morën pjesë në sulmet ndaj protestuesve në Serbigjatë dy viteve të fundit, që ka shkaktuar zemërim publik në Serbi. Midis tyre është Milosh Pavloviq, i cili ishte në gjyq për tentativën e vrasjes së studentes Sonja Ponjoviq.

Vitin e kaluar, Vuçiq fali katër aktivistë të Partisë Progresive Serbe (SNS) që sulmuan studentët në Novi Sad me shkopinj bejsbolli, dhe më pas një vajzë e cila gjatë bllokadave studentore, goditi një studente me makinë dhe i shkaktoi lëndime të rrezikshme për jetën.

Kjo është arsyeja pse Sanja Radivojeviq nga Qendra e Beogradit për të Drejtat e Njeriut (BCLJP) thekson për DW se vendimi i Vuçiqit i 27 shtatorit është një vazhdim i abuzimit me institucionin e faljes.

"Ne e kemi theksuar këtë edhe në lidhje me vendimet e mëparshme për të liruar nga ndjekja penale ata që akuzohen për sulme ndaj studentëve. Falja (Milosh Pavloviq për shembull) ndërpret procedurat gjyqësore dhe parandalon hetimin e plotë të përgjegjësisë për dhunë të rëndë ndaj një studenteje që po shprehte paqësisht protestën e saj dhe po bënte nderime nga të vdekurit.”

Arrestimi i Marko Kriçak

Të dielën, më 1 nëntor, kreu i Drejtorisë së Policisë Kriminale, Marko Kriçak, u arrestua për, siç besohet, shpërdorim të detyrës në lidhje me një rast vrasjeje në një restorant në Beograd këtë vit. Vetëm dy ditë më pas u tha se ai mund të mbahet përgjegjës edhe për një vepër tjetër penale.

"Akuzat për abuzim fizik dhe kërcënime të dhunshme kundër Nikolina Singjeliq kërkuan një përgjigje të menjëhershme dhe të pavarur. Por në vend të një përgjigje rreth këtyre akuzave, ai u ngrit në detyrë në hierarkinë e policisë", thekson Radivojeviq.

Por ky është vetëm një nga rastet e trajtimit joadekuat, sepse gjatë protestave ka pasur edhe rrahje të tjera të të miturve në vende të ndryshme në Serbi. 

BCHRP ngriti 14 kallëzime penale për trajtim joadekuat të qytetarëve nga policia midis 28 qershorit dhe 7 korrikut 2025, por asnjëra nga këto kallëzime nuk ka rezultuar me ndonjë vendim gjyqësor.  

Faljet (jo)ligjore

Që kur njoftoi më 27 shtator se kishte falur 49 persona, në Serbi janë ngritur dyshimet se vendimi i Aleksandar Vuçiqit nuk është marrë në përputhje me ligjin. Ndaj po kërkohet që të Zyra e Prokurorit për Krimin e Organizuar të përcaktojë nëse Vuçiq ka shkelur ligjin apo jo.

Radivojeviq thotë se këto rrethana duhet të hetohen. "Këto rrethana përfshijnë faljet e përsëritura të personave të akuzuar për dhunë ndaj pjesëmarrësve në protestë, mungesën e arsyeve të disponueshme publikisht për vendime të tilla dhe deklaratat e presidentit se ai po "ndreq padrejtësinë" që u është shkaktuar atyre nga gjykatat dhe prokuroritë. E gjithë kjo ngre pyetjen nëse autoriteti është përdorur për të mbrojtur individë të caktuar nga përgjegjësia penale dhe për të penguar punën e gjyqësorit", thotë ajo.

Ajo shton se bazuar në dokumentacionin për secilën falje, duhet të përcaktohet nëse ka qenë shpërdorim detyre apo ndonjë vepër tjetër penale.

Shqyrtimi i faljeve të Vuçiqit?

Tani kërkohet shqyrtim i dyshimeve për shkeljen e ligjit nga Vuçiqi. Avokati Mihailo Pavloviq thotë se e vetmja mënyrë për të rishikuar këto vendime është përmes procedurave para Gjykatës Kushtetuese.

"Gjykata Kushtetuese ka autoritetin të anulojë aktet që shkelin Kushtetutën, por është e diskutueshme nëse duke vepruar kështu, sepse Gjykata Kushtetuese tani do të shkelte të drejtat e personave të falur, të cilët janë hequr përfundimisht nga ndjekja penale. Në fakt, Gjykata Kushtetuese tani do të shkaktonte një shkelje të re të të drejtave të personave që janë falur ose janë falur përfundimisht”, shpjegon ai.

Pavloviq shton se është gjithashtu e mundur të rishikohet nëse vendimi për falje është pasojë e kryerjes së një vepre penale. Sidoqoftë, tani duhet të përcaktohet nëse ka bazë ligjore për shkeljet ligjore nga Vuçiqi. Ndërkohë që viktimave u mbetet edhe mundësia e kërkimit të të drejtave të tyre para Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut.