TUNIS – ”Hotel du Lac”, ikonë e arkitekturës botërore, në prag të zhdukjes
TUNIS, 30 gusht /ATSH-AFP/ – Legjenda thotë se frymëzoi George Lucas për një anije të filmit ”Star Wars”.
”Hotel du Lac” në Tunis, një emblemë e arkitekturës botërore të shekullit XX, po shembet duke shkaktuar një protestë nga shoqëria civile.
”Me strukturën e saj piramidale të përmbysur, kjo ndërtesë që daton nga viti 1973 është një nga 10 kryeveprat e brutalizmit në botë”, tha arkitekti Adnen El Ghali.
”Ky stil nga vitet 1950 dhe 1970, i karakterizuar nga forma monumentale pa zbukurime, po gëzon popullaritet të madh dhe do të ishte një humbje e madhe për trashëgiminë botërore”, shpjegon ai.
I ndërtuar nga beton dhe çelik, hoteli me 416 dhoma, i ndërtuar nga italiani Raffaele Contigiani, i porositur nga presidenti i parë i Tunizisë, Habib Bourguiba, gjatë bumit të turizmit, priti artistë të tillë si James Brown në kulmin e tij, por u mbyll në vitin 2000 për shkak të problemeve të trashëgimisë dhe keqmenaxhimit.
Fondi publik libian ”Lafico”, i cili e bleu atë në vitin 2010, mori të gjitha lejet e nevojshme për prishjen, e cila tani ka fillua, sipas drejtorit, Hadi Alfitory.
Sapo u instaluan gardhet në mesin e gushtit, mediat sociale u mbushën me dhjetëra komente të zemëruara.
Një peticion në “change.org” për të “shpëtuar peizazhin urban” të Tunizisë dhe “një nga hotelet më të bukura të Tunizisë, një ikonë brutaliste”, mblodhi 6 000 nënshkrime vetëm në pak ditë.
Një mobilizim i madh është planifikuar për në shtator.
Sipas Alfitory, “vlerësime të ndryshme të ekspertëve” kanë treguar se “ndërtesa është një rrënojë dhe duhet të prishet”.
Lafico po vë në tryezë 150 milionë dollarë për ndërtimin e “një qendre tregtare dhe një hoteli të ri luksoz 20-katësh” (dyfishi i madhësisë së atij aktual) “i cili do të ruajë të njëjtin koncept dhe formë si ndërtesa e vjetër”, siguron Alfitory.
Shoqëria civile refuzon ta shohë ndërtesën të zhduket.
“Investimi dhe modernizimi nuk do të thotë shembje dhe rrafshim pa marrë parasysh kujtesën kolektive dhe trashëgiminë arkitekturore”, tha Amel Meddeb, anëtar i parlamentit dhe arkitekt.
Ky ekspert i trashëgimisë, i cili dha alarmin para verës në lidhje me lëshimin e lejes së prishjes, denoncon “paqartësinë totale në lidhje me projektin përfundimtar”, e cila pengon çdo sfidë ligjore.
– Simbol gjeopolitik –
“Nuk ka shenja zyrtare që tregojnë natyrën e punës në vazhdim, as ndonjë informacion në lidhje me projektin e ri”, pajtohet Safa Cherif, presidente e ”Edifices et Mémoires” një shoqatë që ka punuar për një dekadë për të “shpëtuar këtë emblemë të Tunizisë”.
Pasi i shpëtoi shkatërrimit dy herë midis viteve 2010 dhe 2020, ”Hotel du Lac” u shpëtua përsëri në verën e vitit 2022 falë një fushate të shoqërisë civile që e shtyu Ministrinë e Kulturës ta vendoste atë nën mbrojtje të përkohshme.
Por, kjo masë skadoi në prill 2023, dhe pavarësisht paraqitjes së një raporti eksperti “që tregonte se mund të restaurohet”, ministria nuk dha “mbrojtje të përhershme” dhe madje “e tërhoqi atë” – një “kthesë 180 gradë”, sipas Meddeb.
Megjithatë, gjatë takimeve midis autoriteteve, arkitektëve dhe Lafico, “një propozim shumë interesant u diskutua në shtator 2024, duke parashikuar një zgjatje duke ruajtur strukturën origjinale”, tha eksperti.
Për Gabriele Neri, një historian arkitekturor në Politeknikun e Torinos, “ne duhet të jemi vizionarë. Këto ndërtesa, të cilat janë 50-vjeçare dhe së shpejti do të jenë 60 ose 100, dëshmojnë për epoka shumë të rëndësishme”.
”Hotel du Lac” është “simboli kryesor në Tunizi” i “kontekstit gjeopolitik të pavarësisë afrikane”, kur Bourguiba dhe homologët e tij “dëshironin t’i jepnin vetes një imazh të ri, modern dhe të hapur ndaj komunitetit ndërkombëtar”, tha ai.
Ishte gjithashtu një “vepër inxhinierike”, me bazën e saj më të vogël se maja dhe kornizën metalike nga Austria, thekson historiani, duke rekomanduar “ruajtjen e gjithçkaje që mund të ruhet”.
Qëllimi është të “rikuperohet dhe promovohet arkitektura e gjysmës së dytë të shekullit XX”.
“Në Uzbekistan, nga ku sapo u ktheva, autoritetet janë zotuar të kenë monumentet sovjetike nga vitet 1970 dhe 1980 të listuara nga UNESCO”, shpjegon ai.
Për ekspertin, me popullaritetin e “brutalizmit”, subjekt i “filmave si ”The Brutalist”, dokumentarëve dhe guidave”, “Hotel du Lac” mund të bëhet një atraksion për turizëm kulturor të nivelit të lartë”./ a.jor.