100 vjet shtet apo pushtet
28 nentori shenon hyrjen ne vitin e 100 te shtetit shqiptar. Nje shekull ndash shtet eshte shume per nje vend te vogel te ardhur nga pese shekuj pushtim otoman por pak per nje shtet europian qe ishte i tille edhe pese shekuj me pare. Gjithesesi 100 vjetori meriton te kujtohet dhe nderohet. Gjithcka nisi me 28 nentor 1912 ne Kuvendin e Vlores dhe mori jete ne janar 1920 ne Kongresin e Lushnjes. Prej atehere eksperimentuam 6 muaj nen mbreterimin e Wied 6 vjet nen pushtimin e disa fuqive rajonale 3 vjet sistem konkurrues demokratik 3 vjet te tjera republike presidenciale 11 vjet monarki shqiptare 5 vjet pushtim Italian e gjerman 46 vjet sistem diktatorial komunist dhe vetem 20 vjet sistem demokratik konkurrues. Ne total vetem 23-24 vjet demokraci ndaj 3.5 vjet me shume diktatura regjime autoritare apo jete nen pushtim. Te pakten kater here vendi shkoi ne prag te luftes civile tri rebelime perfunduan ne revolucione gati te dhunshme debuam nga vendi princin europian dhe mbretin shqiptar i detyruam te emigrojne ose i burgosem e vrame shumicen e themeluesve te shtetit shqiptar. Babai i kombit Ismail Qemali vdiq ne emigrim ne Itali krahu i djathte i tij Luigj Gurakuqi u debua dhe u vra ne Itali ashtu si Hasan Prishtina ne Greqi. Princ Wied vdiq i debuar ne Rumani kryeministri Turhan Pasha vdiq ne emigrim ne Itali Fan Noli vdiq i emigruar ne SHBA mbreti Zog vdiq i debuar ne France Mithat Frasheri e Abaz
Kupi vdiqen te debuar ne SHBA varrin e Gjergj Fishtes e hodhem ne lume Nene Terezen e ndaluam te varroste nenen e saj Lef Nosin e pushkatuam ne atdhe sic vrame Bajram Currin apo u debua dhe u vra Hasan Prishtina per ta mbyllur listen 90 vjet me vone me vrasjen ne Tirane te Azem Hajdarit.
Gjate nje shekulli patem krijuam aleanca strategjike fillimisht me Austro-Hungarine me pas Italine Gjermanine Jugosllavine Bashkimin Sovjetik Kinen dhe
pas nje vetizolimi te gjate ne demokraci zbuluam dashurine e madhe amerikane dhe perendimore. Ne ishim vendi i fundit qe u nda nga perandoria otomane te fundit qe beme shtet qe dolem nga luftrat apo qe krijuam sistem demokratik apo u pranuam ne OSBE e NATO. Disa regjime ndaluan me ligj partite politike disa besimin ne zot disa pronen private. 100 vjet pushtet u dominuan nga Ismail Qemali e Esat Toptani Fan Noli e Ahmet Zogu Enver Hoxha dhe Ramiz Alia Sali Berisha dhe Fatos Nano - nje panair emrash me kundershti dhe kontraste te thella. Pak prej tyre ndertuan shtet shumica ndertuan pushtet disa erdhen ne krye si misionare te tjere si sundimtare ndonje shkriu gjithcka per Shqiperine shumica e perdoren Shqiperine per interesat e tyre. Ne 100 vjetorin e shtetit shqiptar kemi arsye te ndjehemi krenar - sepse mbijetuam sepse ekzistojme sepse Shqiperia sot ka identitet simbole dhe miq te shumte ne bote - sic kemi arsye te ndjehemi ne borxh me historine sepse humbem shume shanse prodhuam me shume
keqqeverisje sesa modele pozitive sepse Shqiperia sot ende eshte peng i se kaluares. Pas nje shekulli ne ende nuk kemi nje date te unifikuar te festave kombetare gjysma feston 28 dhe gjysma tjeter 29 nentorin sic ende nuk kemi nje tekst historie te gjithe pranuar. Pushteti partiak mendon se 100 vjetori duhet festuar duke ndertuar buste e monumente te reja parlament dhe stadium te ri futbolli. Dicka absurde. Dhurata me e mire per 100 vjetorin nuk jane tenderat milioneshe te betonit fjalimet patetike apo perbetimet patriotike. Nderimi me i denje eshte qe Shqiperia te kete shtet funksional shtet te se drejtes shtet europian qe Shqiperia te jete ne BE nje vend ku jetohet dhe duam te rrisim femijet tane nje shoqeri ku respektohet fjala vlera morali merita dhe integriteti nje vend ku asnje individ apo klan i tij nuk sillet si pronar i shtetit dhe pasurive publike ku institucionet demokratike jane me te forta sesa liderit politik ku e ardhmja ndertohet
shume ndryshe nga riti i Rozafes. 100 vjet shqiptaret kane pasur pushtet e pushtetare qeveri dhe sundimtare - por ne shekullin e ri te shtetit shqiptar eshte koha te zgjedhim shtetin ne vend te pushtetit te degjojme qytetaret ne vend te pushtetareve ne menyre qe sot e mot ta shpetojme Shqiperine nga paralajmerimi
fatal i Faik Konices se ky vend u ngjall nga idealistet mbijetoi fale rastesive dhe u vra nga politikanet.
Kupi vdiqen te debuar ne SHBA varrin e Gjergj Fishtes e hodhem ne lume Nene Terezen e ndaluam te varroste nenen e saj Lef Nosin e pushkatuam ne atdhe sic vrame Bajram Currin apo u debua dhe u vra Hasan Prishtina per ta mbyllur listen 90 vjet me vone me vrasjen ne Tirane te Azem Hajdarit.
Gjate nje shekulli patem krijuam aleanca strategjike fillimisht me Austro-Hungarine me pas Italine Gjermanine Jugosllavine Bashkimin Sovjetik Kinen dhe
pas nje vetizolimi te gjate ne demokraci zbuluam dashurine e madhe amerikane dhe perendimore. Ne ishim vendi i fundit qe u nda nga perandoria otomane te fundit qe beme shtet qe dolem nga luftrat apo qe krijuam sistem demokratik apo u pranuam ne OSBE e NATO. Disa regjime ndaluan me ligj partite politike disa besimin ne zot disa pronen private. 100 vjet pushtet u dominuan nga Ismail Qemali e Esat Toptani Fan Noli e Ahmet Zogu Enver Hoxha dhe Ramiz Alia Sali Berisha dhe Fatos Nano - nje panair emrash me kundershti dhe kontraste te thella. Pak prej tyre ndertuan shtet shumica ndertuan pushtet disa erdhen ne krye si misionare te tjere si sundimtare ndonje shkriu gjithcka per Shqiperine shumica e perdoren Shqiperine per interesat e tyre. Ne 100 vjetorin e shtetit shqiptar kemi arsye te ndjehemi krenar - sepse mbijetuam sepse ekzistojme sepse Shqiperia sot ka identitet simbole dhe miq te shumte ne bote - sic kemi arsye te ndjehemi ne borxh me historine sepse humbem shume shanse prodhuam me shume
keqqeverisje sesa modele pozitive sepse Shqiperia sot ende eshte peng i se kaluares. Pas nje shekulli ne ende nuk kemi nje date te unifikuar te festave kombetare gjysma feston 28 dhe gjysma tjeter 29 nentorin sic ende nuk kemi nje tekst historie te gjithe pranuar. Pushteti partiak mendon se 100 vjetori duhet festuar duke ndertuar buste e monumente te reja parlament dhe stadium te ri futbolli. Dicka absurde. Dhurata me e mire per 100 vjetorin nuk jane tenderat milioneshe te betonit fjalimet patetike apo perbetimet patriotike. Nderimi me i denje eshte qe Shqiperia te kete shtet funksional shtet te se drejtes shtet europian qe Shqiperia te jete ne BE nje vend ku jetohet dhe duam te rrisim femijet tane nje shoqeri ku respektohet fjala vlera morali merita dhe integriteti nje vend ku asnje individ apo klan i tij nuk sillet si pronar i shtetit dhe pasurive publike ku institucionet demokratike jane me te forta sesa liderit politik ku e ardhmja ndertohet
shume ndryshe nga riti i Rozafes. 100 vjet shqiptaret kane pasur pushtet e pushtetare qeveri dhe sundimtare - por ne shekullin e ri te shtetit shqiptar eshte koha te zgjedhim shtetin ne vend te pushtetit te degjojme qytetaret ne vend te pushtetareve ne menyre qe sot e mot ta shpetojme Shqiperine nga paralajmerimi
fatal i Faik Konices se ky vend u ngjall nga idealistet mbijetoi fale rastesive dhe u vra nga politikanet.