13 muaj kineast

Me rastin e 85-vjetorit te lindjes dhe 10-vjetorit te lamtumires Arkivi Qendror i Filmit dhe Akademia Marubi evokojne jeten e regjisorit te pare te filmit shqiptar pas te cilit u denua menjehere u internua u burgos dhe u lirua dy vjet para se te vinte demokracia me 1988 dhe asnje dite nuk coi ne Shqiperi duke emigruar jashte vendit

Viktor Stratoberdha ish-partizan kineast qe studioi ne akademite me te mira te artit ne Rusi asistent-regjisor i filmit Skenderbeu regjisor i filmit te pare shqiptar me metrazh te shkurter pas Konferences se Tiranes 1956 dergohet ne Berat punon ne gurore burg pastaj ne ferme dhe vdes ne Kanada me 1998hellip

Kjo nekrologji per kineastin vjen e shkruar nga poeti Sadik Bejko duke ngjeshur sa mundet me densitet emrash nga numri i shumte i krimeve komuniste mbi intelektualet shqiptare. Ne nje kohe kur sapo nisi instalimi i diktatures dhe ishin shfarosur te gjithe reaksionaret e jashtem lufta nisi se brendshmi. Ende nuk ka ndodhur qe kesi institucionesh te marrin nismen qe te zbardhin arkivin per ta ndare krijimin nga indoktrinimi artistin e popullit nga viktimat e diktatures. Megjithate kinemaja jone nuk ka kohen per tiu nenshtruar kesaj kronike nga diktatura pasi sot ne oren 1200 e sjell Viktor Stratoberdhen diten e 85-vjetorit te lindjes dhe 10 vjet te ndarjes nga jeta si regjisorin e pare te filmit shqiptar.

Ne sallen e kinemase ne Arkivin Qendror te Filmit do te shfaqen tre dokumentare te shkurter nga jeta e Stratoberdhes Pushime te gezuara 1955 15 Urime shoke studente 1955 10 si dhe Pse keshtu 1956 7.

Nje bashkepunim institucional me shkollen e filmit Marubi do te prezantoje edhe katalogun Viktor Stratoberdha 13 muaj kineast botim i AQSHF-se i hartuar nen kujdesin e regjisorit Kristaq Dhamo. Ky album fotografik permban nje analize te gjate te kolegut dhe bashkekohesit Kristaq Dhamo per jeten dhe veprimtarine kinematografike e artistike te Stratoberdhes si dhe mendime e kujtime nga shoke kolege dhe miq te regjisorit. Viktor Stratoberdha u lind ne 15 maj 1925 ne Korce. Studimet e larta i kreu ne Moske per Regji Filmi ne vitin 1953 ku mbrojti diplomen si as.regjisor i filmit Skenderbeu.

Ne vitin 1945 u emerua ne Kinostudio ku realizoi dy filma dokumentare Pushime te gezuara dhe Urime shoke studente. Beri tentativen e pare per te xhiruar nje film me metrazh te shkurter Qeshim se nuk qajme dot por qe filmi u censurua dhe nga ai film kane mbetur vetem kater syzhete te shkurtra nen titullin Pse keshtu. Ky film u shfaq per here te pare pas 43 vjetesh ne vitin 1999 per shkak te denimit nga regjimi.

Ne vitin 1956 u denua pas Konferences se Tiranes dhe u dergua ne Berat. Per disa vite punoi si regjisor i estrades e me pas ne pune te renda ne prodhim si ne bonifikim etj. Ne vitin 1979 u arrestua dhe me pas u denua me 8 vjet heqje lirie. U lirua ne vitin 1988. Pas vitit 1991 emigroi fillimisht ne Greqi e me pas ne Kanada ku edhe u shua ne moshen 75-vjecare me 31 maj 2000. Ky nuk eshte aktiviteti i pare qe AQSHF organizon ne nder te Viktor Stratoberdhes. Rikujtojme ketu aktivitetin ne nder te tij mbajtur ne Pallatin e Kultures ne vitin 2000 vetem 1 muaj para vdekjes si edhe ciklin Anti-konformizem nen kujdesin e studiueses dhe skenaristes Natasha Lako organizuar ne vitin 2003 ne kinemane e AQSHF-se.

Harrese-Kujtese - 20 vjet

Sot ne mbremje ne Akademine Marubi do te jepet premiera e kater filmave dokumentare produksion i vitit 2010 me mbeshtetjen e Friedrich Ebert Stiftung me temen Harrese-Kujtese - 20 vjet. Rreth 2 ore program ne gjuhen shqipe te subtitruara ne anglisht. Keta dokumentare jane Painted Black nga Anis Leka 20 Years Old nga Borin Leka 2500 nga Reard Gjermani Rrug nga Sabir Kanaqi.

East of Eden vijon te enjten mbrema nga regjisori Elia Kazan 1955 115 minuta dhe diten e premte me mbeshtetjen e ambasades se Spanjes ne Shqiperi projektohet filmi spanjoll Piedras Stones i regjisorit Ramoacuten Salazar i vitit 2002 129 minuta. Filmi eshte ne gjuhen spanjolle te subtitruar ne anglisht.

Re. Ku.