ANALIZË – Protestat në Serbi, MV dhe Bullgari trondisin BE-në

Protestat kanë shpërthyer në të gjithë Ballkanin, të nxitura nga fatkeqësitë vdekjeprurëse që lidhen me korrupsionin. Nga Serbia në Maqedoninë e Veriut dhe Bullgarinë, njerëzit po dalin në rrugë, duke kërkuar llogari në një rajon ku aspiratat e BE-së shpesh përplasen me korrupsionin e rrënjosur.

BRUKSEL, 28 mars /ATSH/ – Protestat masive kundër korrupsionit të udhëhequra nga studentët janë përhapur nga Serbia në vendet fqinje të Ballkanit muajt e fundit, me mijëra njerëz që u mblodhën nën sloganin “Korrupsioni vret” pas një serie tragjedish që kanë marrë dhjetëra jetë, thuhet në një analizë të europeannewsroom (enr), ku ATSH është anëtare me të drejta të plota.

Rajoni i Ballkanit i Evropës është aktualisht i mbërthyer nga kriza, nga shembja e çatisë së një stacioni treni në Serbi dhe një zjarr shkatërrues i klubit të natës në Maqedoninë e Veriut deri te trazirat politike në Bosnje-Hercegovinë dhe në shtetin anëtar të BE-së, Bullgarinë.

Të rinjtë në veçanti i kanë përdorur mitingjet për të shfryrë zemërimin e tyre në një rajon të Evropës ku grupet e të drejtave thonë se korrupsioni është endemik.

Vetëm në Serbi, qindra mijëra kanë dalë në rrugë duke kërkuar ndryshim.

Serbia renditet e 105-ta nga 180 vende në indeksin më të fundit të perceptimit të korrupsionit global të Transparency International, një institut kërkimi – pozicioni i saj më i keq në më shumë se një dekadë.

Maqedonia e Veriut qëndron pak më mirë në vendin e 88-të, ndërsa Bullgaria qëndron në vendin e 76-të.

Rajoni ka luftuar prej kohësh me korrupsionin, sundimin e dobët të ligjit dhe paqëndrueshmërinë politike, të cilat të gjitha kanë penguar disa nga rrugët e vendeve drejt anëtarësimit në BE.

Masat kundër ryshfetit janë një prioritet kyç për bllokun.

Maqedonia e Veriut u bë një vend kandidat për në BE në 2005, e ndjekur nga Serbia në 2010.

Përparimi i Serbisë ka ngecur vitet e fundit, një pengesë kryesore është marrëdhënia e saj e tensionuar me Kosovën fqinje.

Nga ana tjetër, Bullgaria u bashkua me BE-në në vitin 2007.

Serbi: shembja e çatisë së stacionit të trenit

Vala e demonstratave, në një shkallë të paparë në Serbi që nga vitet 1990, filloi pasi një çati-tendë e sapo rinovuar e stacionit të trenit u shemb më 1 nëntor në qytetin verior të Novi Sadit.

Si pasojë kanë humbur jetën 16 persona.

Në të gjithë Serbinë, një dorë e kuqe gjaku është shfaqur në pankarta dhe mure si një simbol proteste. Shumë kritikë fajësojnë për vdekjet korrupsionin dhe mbikëqyrjen e pamjaftueshme të projekteve të ndërtimit, veçanërisht pasi puna e restaurimit në stacionin e trenit kishte përfunduar pak para aksidentit.

Midis 100 000 dhe 300 000 njerëz vlerësohet të kenë marrë pjesë në tubimin e fundit në Beograd më 15 mars, duke e bërë atë më të madhin në historinë serbe.

Demonstrata kryesisht paqësore u ndërpre kur një zhurmë e panjohur shkaktoi një panik të shkurtër.

Disa protestues dhe anëtarë të opozitës politike pretendojnë se autoritetet përdorën një top akustik – një pajisje ushtarake që përdoret për të shpërndarë turmat.

Qeveria e mohon akuzën.

Presidenti serb Aleksandar Vuçiç siguroi presidentin e Këshillit Evropian, António Costa dhe Presidenten e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, të martën në Bruksel, se nuk ishte përdorur një gjë e tillë.

Muajt ​​e protestave janë sfida më e madhe për qeverisjen 12-vjeçare të Vuçiçit. Ato kanë çuar në dorëheqjen e kryeministrit Milosh Vuçeviç dhe disa zyrtarëve të lartë. Më shumë se një duzinë persona janë akuzuar në lidhje me tragjedinë, përfshirë ish-ministrin e transportit Goran Vesiç, i cili dha dorëheqjen disa ditë pas incidentit.

Vendet në fqinjësi të Serbisë janë mbledhur gjithashtu në mbështetje të protestave në Beograd, duke përfshirë Lubjanën.

Sllovenia është duke pritur për një shpjegim nga autoritetet serbe pasi një ekipi të lajmeve nga kanali i saj TV POP iu mohua hyrja përpara demonstratës së 15 marsit.

Maqedonia e Veriut: Zjarr vdekjeprurës në një klub nate

Simboli i protestës – një gjurmë e kuqe e përgjakur – është shfaqur gjithashtu në mitingje në Maqedoninë e Veriut fqinje pas një zjarri në një klub nate në Koçan që funksiononte nën një licencë të dyshimtë vrau 59 dhe plagosi pothuajse 200 më 16 mars.

Koçani është një qytet me 30 000 banorë, kështu që vdekja e 59 njerëzve – shumica prej tyre adoleshentë dhe të rinj – preku pothuajse çdo shtëpi. Incidenti ishte humbja më e rëndë e jetëve në vendin ballkanik që nga dy përplasjet e avionit në 1993.

Zjarri ishte i lidhur me fishekzjarrët e skenës të vendosura brenda, gjë që shkaktoi një rrëmujë për daljen. Zyra e prokurorit tha se klubi kishte shkelur rregullore të shumta të zjarrit, duke përfshirë mungesën e aparateve zjarrfikëse dhe daljeve emergjente.

Tridhjetë e katër persona dyshohen për shkelje të standardeve të sigurisë. Paraburgimi është caktuar për 24 të dyshuar, përfshirë kryetarin e Komunës së Koçanit dhe dy paraardhësit e tij.

Protesta më e madhe publike pas incidentit pa mijëra protestues që marshuan nëpër Shkup më 24 mars.

“Kjo nuk është një luftë mes partive politike, kjo është një luftë mes të ndershmëve dhe të korruptuarve”, thuhet në komunikatën e Lëvizjes qytetare “Kush është i radhës?”.

“Ne duam ndryshim sistemik – por ndryshim kuptimplotë, jo kozmetik. Dhe ndërsa ata mbushin xhepat e tyre, ne do të mbushim rrugët dhe do të vazhdojmë ta bëjmë derisa të shohim ndryshim të vërtetë,” shton ai.

Në shenjë solidariteti, protestuesit bullgarë kundër korrupsionit javën e kaluar mbajtën disa minuta heshtje duke kujtuar incidentin e Koçanit.

Në Greqi gjithashtu, dhjetëra njerëz qëndruan të heshtur për një orë në sheshin qendror të Selanikut gjatë fundjavës.

Bullgaria: oligarkët dhe abuzuesit e kafshëve

Bullgarët kanë dalë në një numër të madh për të mbështetur sundimin e ligjit dhe në demonstrata të veçanta kundër mizorisë së kafshëve.

Mediet dhe profesionistët e kujdesit shëndetësor kanë demonstruar gjithashtu për paga më të larta dhe kushte më të mira pune.

Protestat kundër mizorisë dhe abuzimit të kafshëve, të mbajtura në disa qytete të mëdha më 23 mars, u ndezën nga rasti i dy personave të akuzuar për filmimin e videove të abuzimit me kafshët në këmbim të parave.

Protestuesit kërkuan dënime të ashpra për mizorinë e kafshëve, zbatimin e dënimeve dhe goditjen e platformave online që shpërndajnë përmbajtje të tillë./  a.jor.