ANALIZË – Trump rikthehet në një botë në krizë dhe pa asnjë pikë referimi

ROMË, 6 nëntor /ATSH-ANSA/ – ”Cikloni” Trump është gati të godasë një botë në krizë dhe pa asnjë pikë referimi.

Projeksioni ndërkombëtar i Shteteve të Bashkuara është i destinuar të ndryshojë shpejt, thellësisht dhe në një mënyrë kaq të prekshme dhe evidente, saqë do ta detyrojë Evropën të reflektojë konkretisht dhe në kohë reale për rolin dhe të ardhmen e saj.

Para së gjithash, është e nevojshme të pastrohet një keqkuptim themelor, ai që Ukraina dhe Lindja e Mesme – temat qendrore të debatit në Evropë – nuk janë në krye të agjendës së politikës së jashtme të Donald Trump.

Që nga Obama e këndej, të gjithë ”banorët” e Shtëpisë së Bardhë kanë besuar se sfida e vërtetë për Uashingtonin është ajo me Kinën.

Dhe kjo është bërë edhe më e vërtetë me ndryshimet e papritura gjeopolitike të nisura nga pushtimi rus i Ukrainës dhe me përpjekjet e boshtit Pekin-Moskë për të ndërtuar një rend të ri ndërkombëtar, me përfshirjen e Jugut global, në kundërshtim me atë të “sistemit perëndimor”.

Prandaj, presioni i Trump ndaj Kinës do të rritet me shpejtësi dhe do të jetë, në skenarin më të mirë, një luftë e ashpër tregtare e përbërë nga tarifat, mbrojtja e lëndëve të para dhe zhvillimi i teknologjive të reja.

E gjithë kjo me pikëpyetjen e madhe të së ardhmes së Tajvanit, e cila mund të çojë në sfidën politiko-tregtare edhe me aspekte shqetësuese ushtarake.

E vetëdijshme për këtë prioritet amerikan, Evropa nuk ka shumë për të pritur nga manjati.

Receta për marrëdhëniet e reja transatlantike është shkruar tashmë: Trump do të preferojë marrëdhëniet dypalëshe ndaj atyre me BE-në dhe të 27-t do të duhet të jenë në gjendje të ruajnë kohezionin e tyre tashmë të pasigurt duke shmangur tundimet kombëtare.

Marrëdhëniet tregtare do të bëhen më pak fluide me mundësinë reale të detyrimeve për shumë produkte evropiane; përmbushja e kërkesës për pjesëmarrje në mbrojtje dhe shpenzimet e NATO-s (me kufirin minimal prej 2% të PBB-së) do të bëhet një linjë e pakapërcyeshme për SHBA-në.

Evropa mund të shpëtojë nga e gjithë kjo vetëm duke përshpejtuar, me bindje, rrugën drejt politikave të përbashkëta, duke filluar nga politika e jashtme dhe ajo e mbrojtjes dhe duke kryer reformat e nevojshme institucionale që lejojnë shpejtësi dhe shkathtësi në proceset vendimmarrëse.

Dhe, e lidhur ngushtë me këtë çështje, është dosja e Ukrainës.

Trump premtoi paqen shpejt.

Dyshimi është se presidenti i ri amerikan do të synojë shkëmbimin e paqes dhe territoreve.

Kievi duhet të heqë dorë nga territoret e pushtuara nga rusët në këmbim të një ”ngrirjeje” të luftës.

Duket si një objektiv i vështirë për t’u arritur, por Trump po mbështet në kërcënimin e fshehtë të ndalimit të furnizimit me armë në Ukrainë dhe sanksioneve të reja ndaj Putinit, me të cilin ai mendon se ka një marrëdhënie më të mirë se Biden.

Çfarëdo që të ndodhë, Europa sigurisht që do të duhet ta shikojë konfliktin në kufijtë e saj lindorë me sy të ndryshëm, edhe nëse ”shkëputja” e përfolur amerikane mund të ketë disa kufij: nëse Trump dëshiron të fokusohet në zonën e Indo-Paqësorit, ai do të duhet të ketë stabilitet në Evropë dhe pak probleme në pjesën tjetër të skenës ndërkombëtare.

Kjo është edhe arsyeja pse presidenti i ri amerikan do të përpiqet të detyrojë situatën në Lindjen e Mesme që të kërkojë një armëpushim në Gaza, Liban dhe në shumë luftëra ”proxy” që ndodhin në rajon.

Trump do të konfirmojë afërsinë e tij me Netanyahun, do të ketë një qëndrim më agresiv ndaj Iranit dhe do të konsolidojë marrëdhëniet me vendet sunite të Gjirit, duke filluar nga Arabia Saudite.

Një nga objektivat e tij është të rifillojë Marrëveshjet e Abrahamit gjithashtu me një marrëveshje midis Riadit dhe Tel Avivit, e cila u prish për shkak të sulmit të Hamasit më 7 tetor.

Edhe këtu sfida është veçanërisht e vështirë, por Trump po mbështet në marrëdhënie të shkëlqyera me kryeministrin izraelit.

Abu Mazen tha se ishte i sigurt se “Trump do të mbështesë aspiratat e palestinezëve”, por kjo ndoshta nuk është një prioritet i Shtëpisë së Bardhë të re në këtë cep të botës.

Këto ndryshime do të ndodhin shpejt.

Evropa duhet të pajiset tani, duke përshpejtuar debatin e saj të brendshëm, duke e ditur se ajo që po vjen do të jetë një botë e re ku, për shembull, OKB-ja do të humbasë ende prestigjin dhe ku çështja e ndryshimeve klimatike mund të gjejë një ndalesë të re.

SHBA me shumë gjasa do të tërhiqen sërish nga marrëveshjet e Parisit.

Trump po vjen./ a.jor.