Aeroporti i Kuksit: Nj dhurat apo nj bela...
Si nisi historia e ndrtimit t Aeroportit?
Nj piste dheu e vogl sa pr te plotsuar krkesat e asaj kohe sht hapur gjate qeverisjes se Zogut rreth 7 km nga Kuksi ne drejtim te Peshkopis paralel me malin e Gjallics. Gjate periudhs komuniste kjo piste ka shrbyer si piste ushtarake pr qllime emergjente. Gjate periudhs se tranzicionit ajo vazhdonte te ishte zone ushtarake.
Ka qene viti 1999 kur Kosovaret te detyruar nga gjenocidi serb nisen shtegtimin drejt Shqipris. Shum familje u strehuan ne shtpit e shqiptarve dhe pjesa e mbetur u vendosen ne kampet e ngritura pr kt qellim. Nj nga kampet m t mdha pr t strehuar kto familje u ngrit n fushn e Gostilit n dalje t qytetit t Kuksit me ndihmn e Emirateve te Bashkuara Arabe (EBA). Nj grup inxhinieresh ushtarak nga EBA erdhn ne Kuks dhe kryen disa prmirsime minimale pr t mundsuar uljen e avionve pr ndihma. Dshmitar t asaj kohe tregojn se nj avion Boeing i madh u ul ne pistn e dheut duke ngritur lart nj re te madhe pluhuri. Ktu lindi edhe ideja e nj aeroporti modern. Inxhinieret ushtarake me iniciativn e tyre i krkuan kreut t qeveris t Emirateve t Bashkuara Arabe, Princit Zayed, ta kthenin kt aeroport n modern dhe t kohs. Pas propozimit t qeveris arabe qeveris shqiptare t asaj kohe e kryesuar nga Z. Fatos Nano u deshn rreth 4 vjet q kjo ide t kthehej ne realitet. Me 10 Maj 2003 u b edhe inagurimi i fillimit te punimeve me pjesmarrjen e kryeministrit shqiptar dhe prfaqsues te qeverise se Emirateve te bashkuara Arabe.
Ndrtimi i Aeroportit
Aeroporti u ndrtua sipas parametrave teknike te parashikuar. Gjate ndrtimit pengesa me e madhe ka qene problematika lidhur me kompensimin e tokave qe zinte zgjatimi i pists dhe rruga lidhse me rrugn nacionale.
Acarimi i pronareve shkonte deri ne pengimin e vazhdimit te punimeve. Si rezultat afati i prfundimit te punimeve u shty deri ne 31 tetor 2005.
Nj pike tjetr e ndjeshme ka qene edhe ndrtimi i nj xhamie te vogl pran terminalit aeroportit. Nj dhome e vogl faljeje pr myslimanet ishte menduar ne projektin origjinal brenda godins se terminalit. Por meqense komuniteti i fshatit Shtiqen ne takimet me grupin prfaqsues te EBA i patn krkuar edhe financimin e nj xhamie pr fshatin, grupi prfaqsues vendosi ta eliminonte dhomn e faljes brenda terminalit dhe te ndrtonte nj xhami pran terminalit ne nj pozicion qe nuk pengonte as kulln e kontrollit. Me kt rast u fituan siprfaqe brenda terminalit. Mirpo ndrtimi i nj xhamie pran aeroportit beri nj jehone brenda strukturave te shtetit shqiptar i cili u vu ne lvizje pr pengimin e punimeve aty. Sot pas prfundimit te punimeve te gjith aeroportit nj godine me tulla dhe e pa prfunduar qndron pran terminalit.
Punimet prfunduan me 31 tetor 2005, por pajisjet e kontrollit ajror qe kushtojn rreth 3 000 000 USD, te cilat ishin detyrim i qeverise shqiptare, nuk u vendosen. Qeveria e Emirateve e vendosur ta vinte ne pune aeroportin ia ofroi qeverise Shqiptare prsri falas edhe pajisjet te cilat aktualisht jan ne montim e sipr.
far e pret Aeroportin e dyt civil t Shqipris?
Deri ne inaugurimin e fillimit te punimeve Qeveria shqiptare nuk e pat marre seriozisht Aeroportin e Kuksit. Qeveria shqiptare me tepr e ka pare aeroportin si nj shpenzim me tepr qe i shkaktohet buxhetit te shtetit. Pr menaxhimin e aeroportit krkohet minimalisht rruajtja dhe siguria me njerz dhe automjete, police te rendit publik, doktor dhe dhome mjeksore emergjente, ngritja e nj pike doganor, shrbimi aeroportual i transportit te mallrave dhe pasagjereve, ekuipazh i zjarrfiksave, staf i kualifikuar pr kontrollin ajror, administrate aeroportuale, teknike pr pajisjet mekanike, elektrike dhe elektronike. Qeverit shqiptare qe prballen me nj sfide te tille krkojn ta shtyjn futjen ne pune te ktij aeroporti.
Drejtoria e Prgjithshme e Aviacionit Civil nuk ka kryer nj fizibilitet te shrbimeve qe priten te kryhen ne kt aeroport. Ne 2004 kur ky aeroport nuk ishte m nj ide por po zbatohej qeveria shqiptare lidh nj kontrat koncesioni pr aeroportin e Tirans, ku i jepet firms konesionare ekskluzivitetin e uljeve dhe ngritjeve ndrkombtare nga Shqipria dhe drejt Shqipris. E thn ndryshe do fluturim ndrkombtar duhet te filloj nga Aeroporti i Tirans dhe do linj q vjen nga jasht duhet t prfundoj ne Aeroportin e Tirans. Pra aeroportet e tjera mbeten vetm pr fluturime brenda vendit. Kjo i pengon perspektiven jo vetm aeroportit te Kuksit por edhe 2 te tjerve qe mendohen te ndrtohen pr qllime turistike: at t Sarands dhe Vlors.
Ather pr se shrben ky aeroport?
Banoret e Kuksit dhe rrethinat nuk pritet q ta shfrytzojn kt aeroport pr t ardhur n Tiran dhe anasjelltas pr dy arsye: e para banoret nuk jan ekonomikisht te pasur dhe mimet do te jen tej mase t shtrenjta n krahasim me nj bilet autobusi, dhe e dyta me ndrtimin e rrugs s re q lidh Shqiprin me Kosovn dhe q kalon nga Kuksi, distancat kohore do t bhen t krahasueshme ndrmjet transportit ajror dhe atij toksor, ndrsa biletat prkatse jo. Po ashtu zona e Kuksit nuk ka facilitetete dhe mundsi turistike, te paktn deri tani, te prshtatshm pr te trhequr. Ndrtimi i aeroportit mund te nxis ngritjen e turizmit malor por ende nuk ka ndonj lvizje pr te promovuar dika te tille.
Pra me kto kushte Aeroporti i Kuksit mbetet vetm ne shrbim te shqiptareve te Kosovs, meqense ky aeroport sht vetm 45 km nga Prizreni dhe rreth 120km nga Prishtina. Prve ksaj pritet qe edhe biletat te jene me te lira, pasi agjencive ajrore do tu kushtoje me lire shfrytzimi i ktij aeroporti sesa shfrytzimi i nj aeroporti nacional si Tirana apo Prishtina. Shfrytzimi i ktij aeroporti lejon me tepr fleksibilitet ne rregullimin e orareve te uljeve dhe ngritjeve sipas trafikut ajror.
Nj tjetr mundsi shfrytzimi jan edhe zbritjet e detyrueshme te fluturimeve drejt Prishtins ne rastet kur ne ket te fundit ka mjegull, ka ndodh jo rralle.
Nj mundsi tjetr do te ishte edhe promovimi i aeroportit si aeroport tranzit pr linjat e largta te pasagjereve dhe mallrave dhe furnizimin me karburant, meq tarifat e shfrytzimit te ktij aeroporti do te jene me te ulta. Por gjithsesi pr kt duhet te rishikohet ekskluziviteti i fluturimeve ndrkombtare dhene firms konesionare te aeroportit te Tirans. Gjithsesi mbetet pr tu vlersuar dhe studiuar se sa sht fluksi i fluturimeve dhe sa trafik mund te trhiqet ne kt aeroport.
Deri ather aeroporti mbetet nj monument ne diell, gjithsesi shenje e dashuris se popullit arab ndaj popullit shqiptar.
Nj piste dheu e vogl sa pr te plotsuar krkesat e asaj kohe sht hapur gjate qeverisjes se Zogut rreth 7 km nga Kuksi ne drejtim te Peshkopis paralel me malin e Gjallics. Gjate periudhs komuniste kjo piste ka shrbyer si piste ushtarake pr qllime emergjente. Gjate periudhs se tranzicionit ajo vazhdonte te ishte zone ushtarake.
Ka qene viti 1999 kur Kosovaret te detyruar nga gjenocidi serb nisen shtegtimin drejt Shqipris. Shum familje u strehuan ne shtpit e shqiptarve dhe pjesa e mbetur u vendosen ne kampet e ngritura pr kt qellim. Nj nga kampet m t mdha pr t strehuar kto familje u ngrit n fushn e Gostilit n dalje t qytetit t Kuksit me ndihmn e Emirateve te Bashkuara Arabe (EBA). Nj grup inxhinieresh ushtarak nga EBA erdhn ne Kuks dhe kryen disa prmirsime minimale pr t mundsuar uljen e avionve pr ndihma. Dshmitar t asaj kohe tregojn se nj avion Boeing i madh u ul ne pistn e dheut duke ngritur lart nj re te madhe pluhuri. Ktu lindi edhe ideja e nj aeroporti modern. Inxhinieret ushtarake me iniciativn e tyre i krkuan kreut t qeveris t Emirateve t Bashkuara Arabe, Princit Zayed, ta kthenin kt aeroport n modern dhe t kohs. Pas propozimit t qeveris arabe qeveris shqiptare t asaj kohe e kryesuar nga Z. Fatos Nano u deshn rreth 4 vjet q kjo ide t kthehej ne realitet. Me 10 Maj 2003 u b edhe inagurimi i fillimit te punimeve me pjesmarrjen e kryeministrit shqiptar dhe prfaqsues te qeverise se Emirateve te bashkuara Arabe.
Ndrtimi i Aeroportit
Aeroporti u ndrtua sipas parametrave teknike te parashikuar. Gjate ndrtimit pengesa me e madhe ka qene problematika lidhur me kompensimin e tokave qe zinte zgjatimi i pists dhe rruga lidhse me rrugn nacionale.
Acarimi i pronareve shkonte deri ne pengimin e vazhdimit te punimeve. Si rezultat afati i prfundimit te punimeve u shty deri ne 31 tetor 2005.
Nj pike tjetr e ndjeshme ka qene edhe ndrtimi i nj xhamie te vogl pran terminalit aeroportit. Nj dhome e vogl faljeje pr myslimanet ishte menduar ne projektin origjinal brenda godins se terminalit. Por meqense komuniteti i fshatit Shtiqen ne takimet me grupin prfaqsues te EBA i patn krkuar edhe financimin e nj xhamie pr fshatin, grupi prfaqsues vendosi ta eliminonte dhomn e faljes brenda terminalit dhe te ndrtonte nj xhami pran terminalit ne nj pozicion qe nuk pengonte as kulln e kontrollit. Me kt rast u fituan siprfaqe brenda terminalit. Mirpo ndrtimi i nj xhamie pran aeroportit beri nj jehone brenda strukturave te shtetit shqiptar i cili u vu ne lvizje pr pengimin e punimeve aty. Sot pas prfundimit te punimeve te gjith aeroportit nj godine me tulla dhe e pa prfunduar qndron pran terminalit.
Punimet prfunduan me 31 tetor 2005, por pajisjet e kontrollit ajror qe kushtojn rreth 3 000 000 USD, te cilat ishin detyrim i qeverise shqiptare, nuk u vendosen. Qeveria e Emirateve e vendosur ta vinte ne pune aeroportin ia ofroi qeverise Shqiptare prsri falas edhe pajisjet te cilat aktualisht jan ne montim e sipr.
far e pret Aeroportin e dyt civil t Shqipris?
Deri ne inaugurimin e fillimit te punimeve Qeveria shqiptare nuk e pat marre seriozisht Aeroportin e Kuksit. Qeveria shqiptare me tepr e ka pare aeroportin si nj shpenzim me tepr qe i shkaktohet buxhetit te shtetit. Pr menaxhimin e aeroportit krkohet minimalisht rruajtja dhe siguria me njerz dhe automjete, police te rendit publik, doktor dhe dhome mjeksore emergjente, ngritja e nj pike doganor, shrbimi aeroportual i transportit te mallrave dhe pasagjereve, ekuipazh i zjarrfiksave, staf i kualifikuar pr kontrollin ajror, administrate aeroportuale, teknike pr pajisjet mekanike, elektrike dhe elektronike. Qeverit shqiptare qe prballen me nj sfide te tille krkojn ta shtyjn futjen ne pune te ktij aeroporti.
Drejtoria e Prgjithshme e Aviacionit Civil nuk ka kryer nj fizibilitet te shrbimeve qe priten te kryhen ne kt aeroport. Ne 2004 kur ky aeroport nuk ishte m nj ide por po zbatohej qeveria shqiptare lidh nj kontrat koncesioni pr aeroportin e Tirans, ku i jepet firms konesionare ekskluzivitetin e uljeve dhe ngritjeve ndrkombtare nga Shqipria dhe drejt Shqipris. E thn ndryshe do fluturim ndrkombtar duhet te filloj nga Aeroporti i Tirans dhe do linj q vjen nga jasht duhet t prfundoj ne Aeroportin e Tirans. Pra aeroportet e tjera mbeten vetm pr fluturime brenda vendit. Kjo i pengon perspektiven jo vetm aeroportit te Kuksit por edhe 2 te tjerve qe mendohen te ndrtohen pr qllime turistike: at t Sarands dhe Vlors.
Ather pr se shrben ky aeroport?
Banoret e Kuksit dhe rrethinat nuk pritet q ta shfrytzojn kt aeroport pr t ardhur n Tiran dhe anasjelltas pr dy arsye: e para banoret nuk jan ekonomikisht te pasur dhe mimet do te jen tej mase t shtrenjta n krahasim me nj bilet autobusi, dhe e dyta me ndrtimin e rrugs s re q lidh Shqiprin me Kosovn dhe q kalon nga Kuksi, distancat kohore do t bhen t krahasueshme ndrmjet transportit ajror dhe atij toksor, ndrsa biletat prkatse jo. Po ashtu zona e Kuksit nuk ka facilitetete dhe mundsi turistike, te paktn deri tani, te prshtatshm pr te trhequr. Ndrtimi i aeroportit mund te nxis ngritjen e turizmit malor por ende nuk ka ndonj lvizje pr te promovuar dika te tille.
Pra me kto kushte Aeroporti i Kuksit mbetet vetm ne shrbim te shqiptareve te Kosovs, meqense ky aeroport sht vetm 45 km nga Prizreni dhe rreth 120km nga Prishtina. Prve ksaj pritet qe edhe biletat te jene me te lira, pasi agjencive ajrore do tu kushtoje me lire shfrytzimi i ktij aeroporti sesa shfrytzimi i nj aeroporti nacional si Tirana apo Prishtina. Shfrytzimi i ktij aeroporti lejon me tepr fleksibilitet ne rregullimin e orareve te uljeve dhe ngritjeve sipas trafikut ajror.
Nj tjetr mundsi shfrytzimi jan edhe zbritjet e detyrueshme te fluturimeve drejt Prishtins ne rastet kur ne ket te fundit ka mjegull, ka ndodh jo rralle.
Nj mundsi tjetr do te ishte edhe promovimi i aeroportit si aeroport tranzit pr linjat e largta te pasagjereve dhe mallrave dhe furnizimin me karburant, meq tarifat e shfrytzimit te ktij aeroporti do te jene me te ulta. Por gjithsesi pr kt duhet te rishikohet ekskluziviteti i fluturimeve ndrkombtare dhene firms konesionare te aeroportit te Tirans. Gjithsesi mbetet pr tu vlersuar dhe studiuar se sa sht fluksi i fluturimeve dhe sa trafik mund te trhiqet ne kt aeroport.
Deri ather aeroporti mbetet nj monument ne diell, gjithsesi shenje e dashuris se popullit arab ndaj popullit shqiptar.