Biznesi dhe eksportet mbajnë ekonominë

Guvernatori i banks son qendrore tha dje se Banka e Shqipris nuk do ta ndryshoj normn e saj t interesit prej 5.25 pr qind, shenj q ekonomia po ecn normalisht, edhe pse qytetart provojn m shum t kursejn, sesa t shpenzojn kto koh. Sipas syrit vzhgues profesional t banks, ka pak gjasa q inflacioni t ngrihet m shum se 3-4 pr qind kt vit. Ai u rrit n nivele gati rekord n muajin shkurt 2010 me 4.4 pr qind. Pastaj njohu ulje n dy muajt e tjer. Edhe gjat vers, po sipas banks son qendrore, inflacioni, nga bumi i prodhimit bujqsor vendas, do t vijoj t bjer. Banka nuk e thot, por shpresohet se edhe emigrantt q do t vijn kt ver pr pushime, do t sjellin at q nuk e solln vitin e kaluar, euro me shumic, pr t’i vendosur n bankat e vendit ose pr t kryer ndonj shpenzim apo investim ktu n atdhe. Vjet ishte kulmi, piku i krizs dhe, edhe pse emigrantt erdhn, nuk shpenzuan, as nuk solln euro. Kt vit sht ndryshe. Kriza dhe pasojat e saj ndihen prher e m pak n vende si Italia, Gjermania apo SHBA, ku kemi emigrant. Prjashtim bn Greqia, me krizn e saj t deficitit buxhetor. Megjithat, edhe nga ky vend fqinj kan ardhur me shumic euro nga emigrantt. Nse vetm n janar depozitat bankare tek ne u rritn me 135 milion euro, vlersohet se shumica erdhn nga kursimet e emigrantve tan n Greqi, t cilt i trhoqn nga bankat atje dhe i solln n sistemin bankar shqiptar. Ndrkoh, u hap sezoni veror i turizmit. Turizmi shpresohet t jet kamerdarja apo varka ku mund t ankorohet ekonomia jon e lodhur nga pasojat e vitit 2009 dhe e etur pr euro. Operatoret turistik jan m optimist tani n maj, lidhur me prenotimet q po marrin. Turizmi i kroerave (anijeve-plazh t mbushura me turist) q ndalojn n Sarand dhe Vlor, duket n lulzim t plot. Ndrkoh, bonot e thesarit n tregun e brendshm vijojn t ulen, duke ulur edhe shpenzimet buxhetore t shtetit pr t’i prballuar ato. Drita shprese dhe rimkmbjeje vijn nga kreditimi i biznesit, sidomos atij t madh. Sipas Banks s Shqipris, krkesa e bizneseve pr kredi vazhdon t jet burimi i vetm i rritjes s kreditimit. Gjithashtu, gjat ksaj periudhe jan dhn edhe sinjalet e para pr nj lehtsim t kushteve t kreditimit nga ana e bankave, por ky hap sht ndrmarr vetm pr bizneset e mdha. Tregjet monetare t vendit paraqiten m t qeta, t karakterizuara nga prmirsimi i situats s likuiditetit (paras kesh) t sistemit bankar dhe nj ecuri m e qndrueshme e kursit t kmbimit. Me fjal t tjera, ne si qytetar nuk shpenzojm. Leku po reziston, ndrsa zhvillimin ekonomik na e garantojn bizneset e mdha, ato q kan plane serioze pr t’u zgjeruar dhe t cilave bankat e vendit u besojn kapitale pr financim. N kto kushte, banka jon qendrore i bn thirrje qeveris t prmbaj shpenzimet, pr t paksuar deficitin buxhetor, por edhe t ndrmarr masa mbshtetse pr eksportin shqiptar. N kushtet ku shum burime t tjera ekonomike nuk jan n maksimumin e tyre, eksportet shklqyen kto katr muajt e par. Vetm pr periudhn janar-mars 2010 u rritn me 45 pr qind. Si rrjedhoj, deficiti tregtar i vendit n t njjtn periudh u tkurr me 17 pr qind. Niveli i mbulimit t importeve nga eksportet u ngjit n 35.4 pr qind ose 11.6 pr qind m shum se nj vit m par. Kto nuk mund t jen vese lajme pozitive pr ekonomin ton, edhe pse kredia pr individt vijon t ulet. Nse eksportet rriten ndjeshm gjat gjith vitit, mund t themi se leku nuk do t zhvlersohet fort ndaj euros dhe shqiptart mund t shlyejn pa shum kokarje kt vit kredit e tyre t marra n euro, me parat e fituara n lek. Por ktu duhet qeveria t ndrhyj me kurajo. Vrtet tani duket e fiksuar pas eurobondit, por sa ta shes, duhet t’u hap dritn jeshile programeve ambicioze pr eksportet shqiptare. Nuk mund t vijohet m me 10 apo 50 mij dollar grante pr disa ndrmarrje t vogla shqiptare q eksportojn apo duan t eksportojn. Industria eksportuese q mund t mbshtetet konkretisht nga qeveria jon sht ajo e fasonit, sidomos pr t gjetur tregje t reja alternative, duke prdorur lndt e para n vend. Ka shembuj zemrdhns me ndrmarrje shqiptare si ato n Berat apo Kor, q kan prodhuar edhe markat e para shqiptare n kpuc apo veshje dhe po tentojn tregjet e huaja. Duhen ndihmuar sa nuk sht von.