E kaluara jeton perseri

Gezim MEKULI
Kosova eshte shtet i pavarur. Ambasadat perendimore ne Beograd po digjen. Nacionalistet serb po perdorin terrorin si mjet per te sabotuar shtetin me te ri te Evropes; Kosoven. Shume pyesin: Cfare po ndodh sot me Serbine?
Mendimi im eshte se fjalimet e Milloshevicit ishin nje nder faktoret te cilet shkaktuan dhimbje te medha njerezore dhe, se fjalimet e tij, akoma, ne vazhdimesi, ndikojne ne ate se cka eshte duke ndodhur sot ne Serbi dhe ne Kosove.
Pas fjalimit te Milloshevicit te mbajtur ne Gazimestan (1989), ne Kosove u jetesuan ligje te njepasnjeshme diskriminuese: Serbet ne menyre sistematike zbatonin spastrimin e shqiptareve nga e drejta e punes. Rreth 800000 shqiptare u larguan nga vendet e tyre te punes mu per shkak te perkatesise se tyre nacionale (Malcolm 2001: 361). Si pasoje e kesaj ne vitin 1994 ishin vetem 20% shqiptare te punesuar (Mønnesland 1994: 24). Femijet dhe te rinjte shqiptare u diskriminuan gjate regjistrimit ne shkolla dhe universitete (Malcolm 2001: 361).
Fjalet me te rendesishme qe Milloshevici vazhdimisht i perdorte ne fjalimet e tij ishin "percarja", "beteja", "identiteti", "populli", "NATO", "Serbia", "Kosova", "ata", "ne" dhe "Kushtetuta". Duke perdorur keto shprehje, Milloshevici kerkonte te ndertonte nje publik qe do ta pranonte ate si nje udheheqes te perkryer per te gjithe serbet ne ish-Jugosllavi.
Si duket pikepamja per boten per serbet sot?
Jane tri elemente qe dominojne ne te gjitha fjalimet e Milloshevicit: E para eshte se "Kosova" ka nje vend qendror dhe paraqitet si "shpirti i Serbise". E dyta eshte se "sindromi i viktimes" luan nje rol vendimtar ne ndertimin e publikut, dhe e treta eshte se "percarja", kjo fatkeqesi serbe, i ka ndjekur keta qe nga viti 1389.
Kur Kryeministri i dorehequr serb Voislav Koshtunica thote se "Kosova eshte djepi serb", fjalimi i tij nderton pikepamjen per boten me dominimin serb, rikthimin e krenarise serbe, dhe nje perqendrim te fuqise serbe ne Kosove. Ketu kemi nje pikepamje mbi boten dhe nje publik qe mendon se eshte teresisht e drejte per te sunduar popujt e tjere; Sepse, sipas fjalimit, serbet jane "populli i zgjedhur i Zotit". Eshte pra nje publik i ndertuar, i cili shume do te konkretizoje "Serbine e Madhe".
Nje motiv tjeter mbidominues ne fjalimet e Milloshevicit eshte lufta kunder "dreqit nderkombetar, NATO". E kjo, po ashtu, shihet hapur se eshte edhe nje nder ceshtjet me te rendesishme edhe ne fjalimet e Koshtunices; Fjala "NATO" eshte shumeaferngjitur fjales "Kosova" dhe "pushtuesit". Pervec kesaj fjala "Kosove" ne te gjitha fjalimet e tij eshte "shprehjezoti". Pikepamja e botes qe tregohet ne fjalimet e Koshtunices eshte se nje politikan serb duhet te jete pa kompromis sa i perket Kosoves; Eshte e drejte serbe jo vetem qe te administroj Kosoven, por po ashtu te pervetesoj Kosoven. Ne edhe sot gjejme shume fjale agresive kunder perendimit ne fjalimet e tyre. Keshtu politikanet ne Serbi ndertojne nje pikepamje mbi boten qe i binde dhe u mbush mendjen serbeve se perendimi eshte dreqi nderkombetar i Serbise.
Duke proklamuar se "Kosova eshte zemra e Serbise", politikanet serb therrasin te ndjenjat nacionaliste. Ne kete menyre fjalimi nderton nje publik ku serbet ishin te bindur se ata i takonin nje populli "te shenjte e te rralle"; pra keta i takojne nje populli me nje domethenie te madhe, perderisa "te tjeret" ishin popuj me domethenie e vlera me te vogla apo, popull me zero domethenie. Pikepamja mbi boten ne keto fjalime eshte se serbet vazhdimisht duhet te luftojne per te mbajtur "zemren" brenda Serbise.
Duke perdorur elemente mitologjike, fjalimi nderton e zhvillon nje pikepamje mbi boten se serbet duhet te sigurojne ate qe eshte specifike per "identitetin serb". "Kosova" eshte nje nga fjalet me te rendesishme e qe ka nje intensitet te madh ne fjalimet e Koshtunices ne Beograd (2008). Bile-bile rreth fjales "Kosova" ngushtfrekuentojne fjalet me rendesi sic eshte "identiteti". Permes ketyre fjaleve (Kosova + djepi + identiteti), fjalimi i Kushtunices nderton nje popull me nje kujtese te gjate historike dhe mitologjike. Keshtu ndertohet nje pikepamje mbi boten me rrefimet rreth asaj se si otomanet dhe feja islame ju shkaktoj serbeve nje humbje te tmerrshme e poshteruese ne vitin 1389. Ne kete menyre fjalimi sajon nje pikepamje mbi boten ku situata e sotme politike eshte qellimishtvendosur ne lidhshmeri me mitologjine dhe historine qe para 600 vjetesh. Kjo pikepamje mbi boten vendoste dhe kategorizonte "te tjeret" si historikisht sulmues kunder kombit serb dhe okupues te identitetit serb. Duke perdorur rrefime mitologjike rreth "te tjereve", fjalimi nderton nje pikepamje mbi boten ku serbet duhet te mbrojne veten e tyre nga sulmet e fqinjeve te tyre.
Ekzistojne, po ashtu, ngjashmeri te dukshme ne mes fjalimeve te Milloshevicit dhe fjalimeve qe politikanet ne Serbi i mbajne sot. Sot shohim e degjojme, po ashtu, se fjalimet zbulojne nje ndertim te publikut i cili thote se Serbia eshte e rrethuar nga "armiq" te fuqishem e agresiv nderkombetar. Nje ngjashmeri, po ashtu e fuqishme, ne mes te fjalimeve te politikaneve te sotem serb dhe Milosheviqit eshte menyra se si keta e bashkesaldojne idene per "Serbine" me idene per "Kosoven".
Popullin qe Milloshevici e nderton ne fjalimin e tij ne Gazimestan (1989), dhe popullin qe e nderton Koshtunica ne Beograd (2008), eshte nje popull qe duhet te beje cmos qe te mbaj Kosoven brenda ne Serbi. Milloshevici dhe Koshtunica nderton nje popull i cili nuk duhet te kete frike nga vdekja, e vecanerisht nese vdekja te dhuron pavdekesine dhe kjo te shnderron ne nje "popull heroik".
Nje ngjashmeri tjeter ne mes te Milloshevicit dhe politikaneve te sotem serbe, eshte ndertimi i publikut i cili "duhet" dhe do te mendoj se eshte gjithmone "dikush" dhe "te tjeret" qe jane ne gjueti pas serbeve. Duke perdorur fjalet "NATO", "Kosova", "ne", "ju" dhe "Serbia" fjalimet ndertojne nje publik dhe nje situate, ku kombi serb ka ndjenjen se ata gjinden ne kufi te nje katastrofe ekzistenciale dhe kombetare.
Duke thirrur "Serbia do te luftoj per Kosoven" (Milloshevici) dhe "ne kurre nuk do te njohim pavaresine e Kosoves" (Koshtunica), kerkon fjalimi te ndertoj nje mendim ne mes te publikut se serbet historikisht jane keqtrajtuar nga "te tjeret" dhe, ne kete menyre, keta edhe "jane viktima".
Ja ky eshte perfundimi qe mund te nxirret nga ky ndertim per pikepamjen e botes se Koshtinices dhe Milloshevicit: "Serbet ishin viktima ne 1389 dhe jane viktima edhe sot. Por kjo nuk do te ndodhe shume gjate". Permes fjales "popull" kapin dhe ringjallin politikanet e sotem serbe ndjenjat e pasigurise te serbeve. Po ashtu keta ndertojne nje pikepamje te botes, ku serbet jane te kercenuar dhe jane "ne rrezik nga shqiptaret" dhe "te tjeret"; Sserbet jane "te pafajshem". Fjalimet rindertojne nje publik mitologjik, ku serbet jane, perseri, viktima nga padrejtesite e pergjakura.
Nacionalizmi serb eshte duke u bere akoma me dominues dhe i rrezikshem duke e perdorur religjionin si mjet per qellime politike. Secili fjalim ka veti dhe nje ngjashmeri te vecante: Fjalimet jetojne ne mitologji dhe enderrojne ne histori. Fjalimet e Milloshevicit dhe Koshtunices ringjallin humbjet, gjakun, vrasjet dhe hakmarrjen. Keta shkojne disa qindra vite prapa. Fjalimet ndertojne nje popull te pafajshem, heroik dhe ndertojne nje "viktime te pa kuptuar" nga bota qe i rrethon. Une mendoj se kjo analize eshte me rendesi sepse kjo te reflekton nje realitet se si fjalimet nacionaliste mund te kene pasoja te tmerrshme per njerezimin. Tjetra eshte se gjeneratat e reja mund te mesojne nga ky diskurs retorik, fuqine dhe pasojat e saj. Milloshevici dhe Koshtunica ndertuan nje popull me nevoja per me shume "Freies Raum"*; E, ky popull u bind dhe besoj per idene e Serbise se Madhe, dhe ishte i gatshem te eci edhe mbi kufoma per te arritur tamam kete: Serbine e Madhe.
*(Hapesire te lire e me te madhe), shprehje e nazisteve