Emigrantët rrezikojnë pleqëri pa pension

Ata kan punuar n t dyja vendet dhe tani rrezikojn t mbeten pa pension n pleqri. Bhet fjal pr emigrantt q kan derdhur kontribute t sigurimeve shoqrore si n Shqipri, ashtu edhe n vendin e emigrimit e q, sipas ligjeve aktuale, humbasin t gjitha t drejtat e tyre pr pension, pasi asnj vend nuk njeh kontributet e derdhura n vendin tjetr.

Kshtu, nse nj emigrant ka punuar 15 vjet n Shqipri e po aq n Greqi a Itali, ai nuk do t marr pension n asnj nga dy vendet, edhe pse ka plotsuar 30 vjet pune dhe ka paguar nj shifr t majme n kontribute.

Ministria e Puns, shtjeve Sociale dhe Shanseve t Barabarta sht vendosur n krye t negocimit pr t gjetur nj zgjidhje pr emigrantt, por deri tani ajo nuk sht arritur dhe sipas drejtuesve t Institutit t Sigurimeve Shoqrore, sht e vshtir, pr shkak t shums s madhe t t hollave q nj institut duhet t derdh te tjetri.

Emigrantt

Zefi sht 45 vje dhe ka shkuar n Greqi pr her t par 10 vjet m par. “Kam qen npuns n administrat dhe n Greqi punoj si elektricist”, - tha ai dy dit m par, prpara ambasads greke, ku priste t merrte vizn. Ngjeshur njri me tjetrin, n pritje t prgjigjes pr aplikimin q kan br, emigrantt mendojn pr shum e m shum probleme sesa thjesht buka e gojs. E sidomos, ata q nuk kan punuar as n Shqipri e as n Greqi pr t marr pensionin.

“Kam q punoj q 25 vje, me sigurime shoqrore”, - thot Zefi. Ai i ka ndar kto vite pune mes dy vendeve, 9 vjet n Shqipri dhe 6 vjet n Greqi, pasi pr katr vjet nuk sigurohej n vendin fqinj. Tashm, edhe nse punon n 20 vitet e ardhshme, derisa t dal n pension, n secilin nga t dyja shtetet, ai nuk do t arrij t marr pension t plot. Kjo, pasi duhet 35 vjet punsimi q t mund t marrsh pensionin, ka sht e paarritshme pr Zef Nikolln nga Mati.

“Me shpres te Zoti se mos ndodh ndonj gj, mos arrijn nj marrveshje dy qeverit, q t marrim edhe ne”, - thot ai, duke iu referuar pensionit t pleqris, q tani pr tani e ka n rrezik. “Gjithsesi, kam shpresa t marr nj pension t pjesshm, ndonse minimal, sepse do t arrij 26 vjet pune n Greqi, q n enzima (mnyra e prllogaritjes s pensionit n Greqi), m siguron pension t pjesshm”, - thot Zefi.

Hendeku

Hendeku mes vendeve qndron n pjesn teknike t marrveshjes. Ndonse sht arritur nj marrveshje paraprake si me Greqin, edhe me Italin, ende nuk sht arritur zgjidhja prfundimtare e problemit. “Me Italin ka pasur m shum prparime n drejtim t ksaj marrveshjeje, - thot pr gazetn Alma Lahe, zdhnsja e Ministris s Puns, - ndrsa me Greqin jemi ende pas”.

Megjithat, ISSH kmbngul se ka edhe mnyra alternative, si pr shembull mund t kryhet derdhja vullnetare e sigurimeve shoqrore n Bankn Amerikane t Athins dhe Selanikut, por kjo nuk mnjanon pagesn e sigurimeve t detyruara, q shqiptart paguajn n institutin grek t sigurimeve.

Problemi q i shqetson t dyja palt, sht trsisht teknik, sipas burimeve. Kalimi i fondit t kontributeve q derdhin qytetart shqiptar nga Greqia n Shqipri ose anasjelltas sht i vshtir. Kjo pr dy arsye. Pikspari, emigrantt kan paguar sasi t ndryshme kontributesh n Shqipri, ku paga minimale sht vetm 16 mij lek dhe n Greqi, ku paga minimale sht 650 euro. Kshtu, duhet prcaktuar sasia e pensionit q do t marrin dhe sa t ardhura do t shkmbejn institutet e sigurimeve.

Negociatat

Negociatat pr zgjidhjen e ktij problemi kan nisur prej katr vitesh, kur ministrat e Puns s Shqipris, Greqis dhe Italis jan takuar dhe kan arritur nj marrveshje paraprake pr zgjidhjen e ktij problemi. “Ne jemi n negociata q kjo marrveshje t finalizohet, - u shpreh pr gazetn zdhnsja e Ministris s Puns, znj. Alma Lahe. - Deri tani negociatat po zhvillohen dhe jan n rrug t mbar”.

Sipas saj, qeveria shqiptare sht e gatshme q t nnshkruaj akordin q do t’u mundsonte emigrantve pension n pleqri, por jan shtjet teknike, q e kan ln peng marrveshjen. “Jan ngritur grupe pune mes Institutit t Sigurimeve Shoqrore q sht nn varsin e Ministris s Financave dhe homologve grek e italian q po shqyrtojn shtjen”, - bn t ditur znj. Lahe.

Vlen t theksohet se prve problemeve t tjera, mungesa e stabilitetit n qeverin e Italis dhe kriza ekonomike me t ciln sht duke u prballur qeveria greke, pr shkak t problemeve financiare q po has vendi fqinj, e ka ln pas dore shtjen e pensioneve t emigrantve.

Shifra e lart e pagess s kontributeve shoqrore q paguajn emigrantt shqiptar n Greqi dhe Itali e ka vshtirsuar edhe m tej zgjidhjen e problemit. “N Greqi shqiptart prbjn 7 pr qind t t siguruarve n IKA, q sht instituti m i madh i pensioneve n vendin fqinj, duke prfaqsuar si shifr rreth 330 mij qytetar, sipas statistikave”, - tregon pr gazetn specialistt e emigracionit.

Sipas statistikave, vetm n Greqi emigrantt shqiptar derdhin do vit mbi 6 milion euro sigurime shoqrore, q nse do t kalonin t gjitha n institutin shqiptar, do t krijonin kaos te IKA, q mund t arrinte deri n falimentim.

Zgjidhja

Pr m tepr, sistemi i sigurimeve shoqrore prcakton q vetm nse ke nj numr t caktuar vitesh pune, mund t marrsh pension, duke
q kontributet e derdhura nga personat q nuk kan mbushur vjetrsin, t kalojn pr dhnien e pensioneve t qytetarve t tjer, duke plotsuar mungesat e t hollave q t gjitha sistemet e sigurimeve i kan. Sipas specialistve, institutet publike t sigurimeve funksionojn n form “piramidale”, pasi gjithnj japin m shum pension nga sa kan marr si kontribute. Kjo ndodh pr shkak t inflacionit, q bn q t ardhurat e paguara sot t jen shum her m t ulta sesa n astin e marrjes s pensionit, por edhe dhnies s pensionit mujor n mas m t madhe se kontributet mujore q paguajn t siguruarit.

Ksisoj, nj institut sigurimesh e ka t pamundur t transferoj t gjith fondin e kontributeve t paguara te nj institut tjetr. Burime nga Instituti i Sigurimeve Shoqrore dhe Ministria e Puns bjn t ditur se zgjidhja m e mundshme q sht parapar, sht nj pension mesatar, i kalkuluar n sasin e kontributeve q ka paguar nj emigrant n Shqipri dhe n vendin e pritjes ose dhnia e nj pensioni, q sht minimali q japin dy institutet. Gjithsesi, pr aq sa marrveshjet nuk jan arritur deri m sot, pleqria e emigrantve shqiptar mbetet n pikpyetje dhe kontributet e tyre ka shum gjasa t humbasin nj her e prgjithmon n hendekun mes dy instituteve homologe.