Fushata zgjedhore hyjne kartemonedha 100 false ne Shqiperi
Njelloj si ne prag zgjedhjet e vitit 2009 po verehet nje vershim i valutave te huaja te fallsifikuara ne kanalet e qarkullimit monetar shqiptar. Krahas euros fallso po shtohen edhe dollaret fallso ne qarkullim. Shqetesues eshte fakti se dollaret fallso po injektohen jo vetem tek individet pak te informuar per kartmonedhat fallso apo tek kambistet e rruges por edhe te zyrat e lincensuara te kembimit te valutes madje edhe ne sportele bankash te nivelit te dyte. Kartmonedha 100 dollarshe emision i vitit 1996 dhe emision i vitit 2001 shquhen per cilesi te larte fallsifikimi pra ka rrezikshmeri te larte per te rene pre e ketij mashtrimi.
Disa nga hapat praktike per te dalluar kartmonedhen dollar fallso madje edhe per profesioniste anti-fallsifikim rezultojne pak efikase per kete parti dollaresh fallso qe i perket ketyre dy emisioneve. E theksojme qe cilesia e larte e fallsifikimit perben sfide edhe per profesionistet nese nuk jane te pajisur me aparatura te sofistikuara dhe nese nuk behen analizat e perberse te letres se ketyre kartmonedhave te fallsifikuara.
Le te pershkruajme ne detaje hapat praktike antifallsifikim per kartmonedhen 100 dollarshe emission i vitit 1996 me numer serial AB4588055DB2 sic shihet edhe ne faksimile. Kjo kartmonedhe eshte kapur ne Durres.
1- Zakonisht letra e dollarve fallso eshte me e lemuar se sa ajo e dollarve origjinale. Ne rastin tone vetem persona me pervoje te gjate ne trajtimin e dollarve mund te dyshojne per letren me te cilen eshte shtypur kjo kartmonedhe.
2- Relievi qe gjendet ne disa pika te siperfaqes se kartmonedhes si psh. ne vendin e shifres 100 apo te shkronjat The United States of America ne kartmonedhat e fallsifikuara me cilesi te ulet imitohet duke e pickuar letren me gjilpere. Ky lloj fallsifikimi jo cilesor dallohet lehtesisht me lupe. Madje nga persona me pervoje arrihet te identifikohet edhe pasi ferkohet me mollzat e gishtave. Ne rastin e kartmonedhes sone reliefi eshte krijuar duke perdorur nje teknike qe quhet ne zhargonin e fallsifikatoreve imprenjim ne te ngrohte dhe eshte veshtire te dallohet pa paisje te specializuara.
3- Njyra e kartmonedhave fallso zakonisht eshte me e shkelqyer dhe me e ndritshme sesa ato jo fallso. Ne kete parti 100 dollaresh fallso edhe nje piktor tekstili nuk arrin ta dalloje nuancen e jeshiles se kartmonedhes fallso nga nje kartmonedhe 100 dollarshee e vertete.
4- Zakonisht kartmonedhat fallso jane me te shkelqyeshme se ato jo fallso. Ne rastin tone ndodh pikerisht keshtu por duke qene fallsifikim cilesor pas nje perdorimi te shkurter shkelqimi i tepert humbet ndersa cilesia e mire e letres se perdorur ne fallsifikim nuk lejon vjeterimin e pershpejtuar te letres sic ndodh me kartmonedhat fallso jo cilesore.
5- Ky emision kartmonedhe nuk eshte emetuar me masen e sigurise te quajtur qime ne siperfaqen e kartmonedhes pra nje lehtesi me shume per fallsifikuesit.
6- Stilolapsi special qe perdoret per detektimin e valutave te tjera te fallsifikuara si psh. euron nuk funksionon per 100 dollarshin e ketyre dy emisioneve.
7- Hologrami me fytyren e presidentit Franklin eshte imituar me aq cilesi te larte sa edhe nje specialist e ka te veshtire ta dalloje kartmonedhen fallso edhe ne rastin kur kartmonedha vendoset perballe nje burimi te fuqishem drite ne kushte laboratorike.
8- Aparatura me llampe speciale aq efektive kundra eurove fallso eshte jo efikase ne rastin e ketyre dollareve emisioni i vitit 1996 dhe 2001 prerja 100 dollare
9- Ne dollaret e fallsifikuar keq ne shiritin e karbonit anti fallsifikim mungojne inicialet USA ndersa ne monedhen tone vetem ne kushte laboratorike mund te percaktohet se materiali per kete shirit dhe per inicialet USA eshte i ndryshem nga ai i origjinalit. Pra vetem ne kushte laboratorike mund te percaktohet se kemi te bejme me dollare fallso.
10- Ne dollaret e keqfallsifikuar shkronjat te jaka e Presidentit Franklin jane pak te dukshme ndersa ne kete fallsifikim me cilesi te larte keto shkronja nuk dallohen nga origjinalet me sy te lire. Ky dallim mund te behet vetem nga specialisti ne kushte laboratorike.
Per shkaqet qe renditem me siper ky influks kartmonedhash te fallsifikuara eshte shume i rrezikshem per konsumatoret shqiptare. Hedhja e tyre ne qarkullim ne kete prag zgjedhjesh te ben te dyshosh se nuk kemi te bejme thjeshte me fallsifikatore ordinere.
Teknika dhe cilesia e larte e fallsifikimit te cojne ne nje burim te njohur fallsifikimi behet fjale per prodhim made in Iran i cili per nga cilesia rivalizohet vetem nga dollaret e famshem fale qe prodhohen ne Korene e Veriut.
Ka te dhena nga sherbimet se keto dollare te prodhuar ne Iran jane nje kooperim i shkencetareve fallsifikatore te vendosur ne Sadabad dhe nje qendre printimi ne lokalitetin Manzariyah afer qytetit Qom. Ardhja e ketyre dollareve false ne tregun shqiptar eshte realizuar nepermjet dy kanaleve perkatesisht me ane te nje enti qe ka raporte pune me Azerbajxhanin si dhe nepermjet bashke-punetoreve boshnjake te fallsifikatoreve iraniane. Ne rastin e entit ne fjale iranianet kane perdorur si ndermjetes ish-shilovike azerbajxhanas te epokes sovjetike.