Gjithëpërfshirja, parim në bashkëpunimin rajonal*
M 12 shkurt t vitit 2000, kam pasur nderin t jem nj nga nnshkruesit n Bukuresht, t “Karts s Marrdhnieve t Fqinjsis s Mir, Stabilitetit, Siguris dhe Bashkpunimit”, dokumentit kryesor t SEECP-s. N at koh ishim gjasht vende antare. Problematikat me t cilat ndeshej rajoni, ishin shum komplekse dhe t ndrlikuara. Dukej e vshtir vendosja e urave t pajtimit, t besimit dhe t bashkpunimit t ndrsjell. Sot, mbas dhjet vitesh, me gjith vshtirsit e ndeshura, progresi n marrdhniet ndrmjet vendeve tona sht i dukshm dhe perspektiva m e qart dhe m optimiste. Sot SEECP-ja ka 11 vende antare dhe nesr, sigurisht, do t jemi m shum. Sistemet demokratike dhe orientimet evropiane e euro-atlantike t shoqrive e t vendeve tona, kan
q Ballkani Perndimor t fshihet nga harta e rajoneve q prodhojn kriza e pasiguri.
Para tre javsh n Takimin e Nivelit t Lart n Sarajev, Bashkimi Evropian rikonfirmoi politikn e tij pr “Evropianizimin e Ballkanit”. Mesazhet e ktij takimi, shprehn angazhimin e qart t BE-s pr t vazhduar politikn e zgjerimit, pikrisht me Ballkanin; e konsiderojm kt si nj inkurajim dhe nj nxitje tjetr pr t vazhduar pa lkundje n rrugn ton t reformave. Me kt rast, dua t prshndes propozimin pozitiv t Komisionit Evropian pr avancimin e axhends s lvizjes s lir t qytetarve t rajonit ton, prfshir edhe Shqiprin e Bosnje-Hercegovinn. Njherazi, atje konfirmuam prkushtimin ton pr t vazhduar prpjekjet tona n prmbushjen e t gjitha krkesave t mbetura, me qllim q lvizja pa viza e qytetarve t vendeve tona t realizohet n vitin 2010. Vokacioni evropian i Shqipris sht bosht qendror i politiks s saj t jashtme, me prioritet madhor integrimin n BE.
N kt kuadr, gjat ktij viti, vendi ka hedhur hapa domethns prpara. Pas dorzimit t krkess pr statusin e vendit kandidat dhe t prgjigjeve t pyetsorit t Komisionit Evropian, presim q vendimi prkats t merret s shpejti. Ndrkoh, po punojm intensivisht pr t arritur t gjitha standardet e krkuara n luftn kundr korrupsionit, krimit dhe trafiqeve t paligjshme, n zhvillimin e qndrueshm ekonomik, n arritjen e standardeve t knaqshme t siguris etj.
Shqipria sht e vendosur t luaj nj rol konstruktiv n nxitjen e paqes dhe stabilitetit n rajon. Ne besojm se kjo sht rruga e vetme pr t sjell begati pr popujt tan dhe qasja e duhur pr prshpejtimin e perspektivs evropiane. Dje n Tiran u mbajtn konsultimet e para diplomatike midis Shqipris dhe Serbis, t cilat demonstruan vullnetin e mir t t dyja vendeve t punojn s bashku nn frymn konstruktive dhe evropiane, pr nj t ardhme t prbashkt evropiane. Situata n rajonin ton ka ndryshuar krejtsisht; sidoqoft, kemi ende disa sfida, t cilat na duhet t’i trajtojm e zgjidhim bashkrisht. Ne jemi thellsisht t bindur se Pavarsia e Kosovs e ka pasuruar rajonin politikisht, n vlera demokratike dhe n standarde sigurie dhe, ka sht m e rndsishme, realiteti aktual e ka provuar kt bindje. Mbshtetur n parimin themelor t gjithprfshirjes, t pjesmarrjes aktive dhe t kontributit t t gjith vendeve t rajonit n aktivitetet q zhvillohen, Republika e Shqipris ka mbshtetur e do t vazhdoj t mbshtes prfshirjen dhe prfaqsimin e Republiks s Kosovs n t gjitha aktivitetet shumpalshe rajonale, t cilat nuk mund t jen efikase pa pjesmarrjen e t gjithve. Kosova, si shtet demokratik e multietnik, sht pjesa q i mungon mozaikut t bashkpunimit ton rajonal.
Un besoj gjithashtu se bashkpunimi rajonal do t jet m i plot, m konstruktiv, m i qndrueshm dhe m i dobishm, duke mos mbetur vetm n rrafshin e dialogut politik dhe n frazat pr fqinjsin e mir. Duke filluar nga adresimi dhe zgjidhja e shtjeve konkrete si sht p.sh., lvizja e lir e qytetarve n vendet tona respektive. Sepse e konsideroj anomali dhe jasht kohe faktin se, ndrsa krkojm q t shkojm pa viza n Bashkimin Evropian, disa nga vendet tona ende mbajn n fuqi n regjim vizash ndaj njri-tjetrit. Gjykojm se rritja e shkmbimeve dhe flukseve njerzore n rajon, q lehtson kontaktet dhe zgjeron hapsirn e pajtimit rajonal, duhet nxitur dhe institucionalizuar. Prandaj, krkojm q konkretizimi i hapave n kt drejtim, t jet nj nga prioritetet e bashkpunimit t vendeve tona edhe gjat presidencs malazeze. Realizimi i axhendave tona integruese varet n nj mas t madhe nga projektet e zhvillimit t nj rrjeti infrastrukturor rajonal. Pr t prdorur n mnyr efikase lehtsirat q ofron Kshilli Rajonal i Bashkpunimit, duhet t bjm m tepr lobing efikas pr projektet tona, n mnyr q t fitojm mbshtetjen financiare pr zbatimin e tyre. Kjo vlen veanrisht pr Korridoret Pan-Evropiane dhe Korridorin e Tet, si boshte t zhvillimit t rajonit dhe t afrimit t tij me Bashkimin Evropian. Bashkpunimi rajonal duhet t jet gjithprfshirs, nse duam t arrijm rezultate konkrete n kto fusha, por edhe n t tjera si p.sh., Marrveshjet e Tregtis s Lir (CEFTA). Tendencat pr izolimin e vendeve t caktuara, e dmtojn procesin dhe shnojn regres n drejtim t ktij bashkpunimi.
Pr prmbushjen e axhendave tona t bashkpunimit, rol t rndsishm ka Kshilli i Bashkpunimit Rajonal, krahu operacional i SEECP-s, si dhe sekretariati i tij n Sarajev. Pas gati tre viteve veprimtarie, sht normale q krkesat tona ndaj ksaj strukture t jen pr nj pun m cilsore dhe efektive. Parimi i gjithprfshirjes sht nj nga elementet kryesore mbi t cilin R duhet t vendoset. Mbi kt baz, duhet t sigurohen kushtet q prfaqsuesit legjitim t Republiks s Kosovs t ftohen e t marrin pjes n t gjitha nivelet e prfaqsimit, at politik dhe t ekspertve, duke gjetur nj zgjidhje prfundimtare pr shtjen e pajisjes s tyre me viza. Shqipria mbshtet krkesn e Republiks s Sllovenis pr t’u antarsuar me t drejta t plota n SEECP. Shpreh bindjen se prania e ktij vendi mik n strukturat e procesit, do t kontribuoj m tej pr forcimin e stabilitetit, besimit dhe bashkpunimit n Evropn Juglindore, dhe do t’i shrbej promovimit t aspiratave integruese t rajonit n strukturat evropiane e euro-atlantike. Shqipria do t vazhdoj t jet nj partnere aktive dhe e besueshme n realizimin e t gjitha axhendave tona t prbashkta t bashkpunimit dhe t integrimit rajonal, evropian dhe euro-atlantik. **Fjala e zv.kryeministrit dhe ministrit t Punve t Jashtme, z. Ilir Meta, n takimin e Kshillit t Ministrave t Jashtm t Vendeve Antare t Procesit t Bashkpunimit t Evrops Juglindore (SEECP)