Ilir Meta: Ja arsyet përse nuk ka ende një marrëveshje

Intervista e zv.kryeministrit dhe ministrit të Punëve të Jashtme, z. Ilir Meta për emisionin Log

Samiti i Sarajevs u cilsua i suksesshm, por nuk munguan edhe kritikat n median ndrkombtare, n prfundim t tij, pr faktin se n t nuk u caktuan data?

Nuk besoj se ka qen kompetenca e ktij takimi t nivelit t lart t Sarajevs pr t dhn data t caktuara. Tashm sht
e qart se perspektiva e Ballkanit Perndimor sht n Bashkimin Evropian dhe zgjerimi i ardhshm do t vazhdoj m Ballkanin Perndimor dhe normalisht pritet q vendi i par, i cili do t avancohet sht Kroacia, i cili sht me nj stad m t lart se vendet e tjera n prmbushjen e kritereve. Megjithat, sht hert pr dhn data, sidomos pr vende t tjera, sepse at gjitha jan n faza t ndryshme t procesit.

Kam dgjuar, pr shembull se prse nuk u dhan data pr shtjen e vizave. Por natyrisht ky sht nj zhgnjim i atyre q nuk e kan t qart se nuk sht shtja n rastin e vizave e nj elementi t till politik si ishte samiti pr t dhn afate pr vizat. N kt rast funksionojn tri institucione: Komisioni q ka dhn propozimin dhe q mbshtet fuqishm kt proces, m pas sht Parlamenti Evropian, sht dhe Kshilli i vendeve antare. Pra, sht tjetr aspekti procedural dhe ligjor dhe sht tjetr aspekti politik. N kt drejtim samiti ishte shum i rndsishm, pr mendimin tim, pasi n mnyr t posame i kushton vmendje Ballkanit Perndimor n nj periudh krize. sht nj kriz e prgjithshme, globale, ekonomike, financiare.

Natyrisht, po t shohim zhvillimet e fundit n Lindjen e Mesme apo shtje t mprehta ndrkombtare, Koreja e Veriut, shtjet q kan t bjn me Iranin, pr t mos prmendur shtje t tjera t nxehta. Pra, sht nj periudh ku vrtet bhet nj sforco pr t risjell n vmendje rndsin q ka forcimi i mtejshm i stabilitetit n Ballkanin Perndimor, pr prshpejtimin e procesit t integrimit n Bashkimin Evropian, pr nj prshpejtim t bashkpunimit rajonal, si nj element ky q prshpejton integrimin dhe zgjidhje t shtjeve t ndryshme bilaterale t mbetura, q sht nj kusht pr do vend prpara se t bhet antar i Bashkimit Evropian.

N kt drejtim un mendoj se ishte nj samit i suksesshm, sepse edhe mund t mos realizohej n kushtet e ngjarjeve t ditve t fundit. Ai trhoqi vmendje pr shum shtje dhe t mos harrojm dika tjetr, ndryshe nga samiti i Brnos, ktu ishin t gjith, ishte Kosova, ishte dhe Serbia. Dhe ky nuk sht nj sukses i pakt, kemi pr t her t par nj gjithprfshirje, kur bhet fjal pr Ballkanin Perndimor.

U gjet nj formul kompromisi q t ulemi t gjith. Kemi nj sjellje konstruktive t t gjithve n kt rajon dhe natyrisht pr Shqiprin dhe Bosnjn jan t vetmet vende q prmenden n deklaratn finale, duke u dhn nj mbshtetje unanime t dyja vendeve, pr shkak t propozimit t Komisionit Evropian pr heqjen e vizave sa m shpejt. Pra, nnkuptohet q aty jan t gjitha vendet antare t Bashkimit Evropian.

Pr sa u prket vizave, nuk do t ket kushte nga BE-ja? Pra, situata politike nuk do t ndikoj?

Nuk e besoj, pr arsye se i gjith ky proces sht i ndrtuar mbi nj udhrrfyes konkret, i cili prmban kushte teknike, t ndara n katr blloqe. Ky proces ka nisur para dy vitesh dhe sht
publik nga zvendspresidenti i Komisionit Evropian, Franco Frattni. Dhe sht nj proces q u vjen n ndihm vendeve q donin kt lvizje t lir t qytetarve me Bashkimin Evropian, q t dinin ku do t prqendronin energjit e tyre dhe t dinin se far do t duhej t plotsonin konkretisht.

Gjith ky proces sht i bazuar mbi parimin e t qenit strikt mbi realizimin e kritereve teknike. Shqipria i ka plotsuar t gjitha n nj koh rekord. Jan tri shtje q jan n vazhdim dhe q pa asnj diskutim do t prfundojn n javt e ardhshme. Ky sht angazhimi i qeveris, por sht dhe propozim i Komisionit. Vet fakti q Komisioni bn nj propozim pozitiv tregon se jan t gjitha kushtet e mundshme dhe n t vrtet besoj se do t ecet sipas procedurave t vendeve t tjera. Procesi sht teknik pavarsisht zhvillimeve politike n Shqipri, n Bosnj apo n vende t tjera. Por kjo nuk do t thot se situata politike duhet t jet kjo q sht.

Kemi pasur akuza nga PS-ja se kjo qeveri e ka vonuar kt proces?

Kto jan akuza krejtsisht politike dhe t pasinqerta. E prmenda dhe pak m par q procesi i liberalizimit t vizave dhe udhrrfyesi konkret, pra manuali i t gjitha kushteve teknike dhe ligjore q duhen plotsuar, sht shpallur vetm dy vite m par. Nj vit m par Komisioni ka
propozim pr t tre vendet e tjera dhe ne kemi qen n periudh fushate, t gjith e kan pasur t qart se Shqipria nuk mund t merrte vizat me vendet e tjera. Pse? Jo vetm pr shkak t nj prapambetjeje historike administrative, por sepse n at koh Shqipria nuk kishte asnj pasaport biometrike t prodhuar.

Sepse n at koh para zgjedhjeve gjith vmendja u prqendrua te dokumentet e identitetit, si nj kusht i domosdoshm pr t legjitimuar zgjedhjet. Kjo ishte dhe krkes e gjith opozits t asaj kohe. Natyrisht nuk kishte se si t bhej nj rekomandim i till, kur dihej se mes shum e shum kushteve q duheshin plotsuar, nj kusht themelor q qytetart shqiptare t udhtojn n zonn Shengen, sht q patjetr duhet t ken nj pasaport biometrike.

Kshtu q mendoj se kjo sht nj akuz q nuk qndron. Mua m vjen keq se ky sht nj proces q u prket t gjith shqiptarve, nuk ka rndsi se pr k kan votuar apo nuk kan shkuar fare n votime. Pra, sht nj proces madhor, pra sht nj interes i madh. Nuk ka asnj popull tjetr n rajonin ton at interes dhe at etje q kan shqiptart pr kt shtje, e cila nuk ka t bj vetm me lvizjen e lir, por sht nj shtje dinjiteti. Kemi qen vendi m i izoluar. Kemi qen nj vend ku ishte nj ngjarje e jashtzakonshme kur nj njeri shkonte jasht shtetit. Ndrkoh q t gjitha vendet e tjera, t cilat jan ende n kt proces apo vendet q e fituan, jan vende q 20 vite m par lviznin n mnyr t lir n t gjith Evropn.

Ndaj, opozita duhet t kishte dhn kontributin e saj gjat ksaj kohe. Jan miratuar disa ligje, jan miratuar gjith ato strategji, gjith ato plane pune. Jan
investime t jashtzakonshme t papara, jo vetm pr sa u takon pasaportave biometrike, por investime t jashtzakonshme pr sa i takon lufts kundr krimit t organizuar. T jashtzakonshme pr sa i takon kontrollit t kufirit, menaxhimit t integruar t tij dhe natyrisht q n t gjith kt proces opozita vetm se ka akuzuar qeverin pr gjra q nuk kan nj sens t vrtet t realizmit dhe nuk kan marr prgjegjsin pr t kontribuar n mnyr pozitive, megjithat jemi ende n proces, pavarsisht se ai sht pothuajse i mbyllur. Ne shpresojm q opozita t jet pjes e ktij procesi, t paktn tani n etapn e fundit. Un kam pasur besim q n fillim se do t realizoheshin qllimet e vna dhe jam i bindur se brenda ktij viti, t gjith qytetart shqiptar, natyrisht ata q do t ken pasaportat e reja biometrike, t gjith ata do t ken mundsin q brenda fundit t ktij viti t lvizin n hapsirn Shengen.

A besoni se brenda ktij vitit do t kemi edhe nj prgjigje pozitive lidhur me marrjen e statusit kandidat?

Besoj se prcaktuese do t jen ato q kan t bjn me plotsimin e detyrimeve q krkon nj status i till nga ana e Komisionit Evropian. Dua t them se deri tani procesi i integrimit ka ecur plotsisht sipas kalendarit q ka pasur qeveria q me krijimin e saj. Edhe procesi i liberalizimit t vizave, por dhe procesi q ka t bj me aplikimin e vendit me marrjen e statusit t vendit kandidat. N dhjetor erdhi pyetsori, pas vendimit t marr nga ministrat e Jashtm t BE-s pr t ecur prpara me aplikimin e Shqipris, t
n prillin e vitit t kaluar dhe m duhet t theksoj se ky vendim u mor pas krkess q kishte
Shqipria pr t’u
vend antar i BE-s dhe pas qndrimit q u mor se kjo krkes do t shqyrtohej menjher pas raportit final t OSBE/ODIHR-it.

Ky ishte nj lloj kushti pr t ecur prpara me aplikimin dhe pikrisht pas ktij raporti q u publikua n shtator, n nntor u mor ky vendim. U paraqit pyetsori nga ana e Komisionit Evropian dhe sht
nj pun e jashtzakonshme pr muaj t tr, deri n