Intervista e pazakontë e Uidhersit
Preç Zogaj
Nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës ka ardhur një intervistë e pazakonshme e ish ambasadorit amerikan në Tiranë, Xhon Uidhers. Në portretizimin me të freskët që ky diplomat karriere i ka bërë vendit ku ka shërbyer disa vite, Shqipëria ka marrë pak nga e keqja e Rusisë ku zgjedhjet nuk janë në standartet ndërkombëtare, pak nga e keqja e Hungarisë e cila po merr masa shtypëse ndaj medias dhe pak nga e keqja e Ukrainës që përdor gjykatat për të sulmuar udhëheqës të opozitës apo për të mbrojtur aleatë politikë dhe miq. Tri të këqija në një. Trefytyrësi në një fytyrë: në atë të vendit tonë. Ndërkaq duket qartë se fjalia për gjykatat që mbrojnë miq dhe aleatë, më shumë se Ukrahinës, i referohet vetë Shqipërisë, konkretisht vendimit më të fundit që nxorri të hënën Gjykata e Lartë.
Lexojmë intervistën e Uidhers dhe nuk mund të mos mendojmë me dëshpërim se në analogji me importimin e plehrave të botës, Shqipëria po importon edhe sëmundjet e autarkive të reja të Europës ish komuniste. Kjo është shumë e rendë për një vend të vogël me popullsi të vogël që nuk ka asnjë pasuri tjetër të çmuar veç demokracisë për të qenë një vend i pranueshëm për tu jetuar. E keqja e shtuar në këtë histori është se me klasën politike mediokre dhe të ligë që ka, Shqipëria jo vetëm i merr viruset e autarkive nga janë e nga sjanë, por edhe i çon në ekstrem gjatë zbatimit në terrenin shqiptar. Shqipëria shquhet për ta bërë shumë-shumë keq atë që është e keqe. Shqipëria ka edhe veçorinë tjetër se reflekton më vonë , ndalon më vonë, heq dorë më von렠 dhe kthen mbrapsht më vonë se vendet e tjera nga rruga e gabuar. Me klasën e saj politike mediokre dhe të ligë, ajo ka patur e ka fatin e keq të qëndrojë më gjatë se çdo vend tjetër europian në rrugë të gabuar. Për të qenë të sinqertë, do të duhej ta korigjonim paksa ambasadorin Uidhers. Shqipëria nuk ia ka marrë, por i ka të vetat sëmundjet e përmendura prej tij. Shqipëria i ka prishur zgjedhjet para Rusisë dhe shtypin kritik opozitar e ka dhunuar para Hungarisë dhe gjykatat i ka venë në dispozicion të politikës para Ukrahinës, herë për të dënuar kundërshtarë politikë dhe herë për të mbrojtur miq dhe aleatë. Por Shqipëria nuk ka rënë shumë në sy për shkak të vogëlsisë. Uidhers ka qenë ambasador n렠 Tiranë. Ai e di mirë se vendi ynë i ka kronike dhe me tepri sëmundjet që përmend. Kjo e tij është një menyrë më e besueshme dhe më mobilizuese të treguari. Prishja e zgjedhjeve në Shqipëri kuptohet më mirë kur prishen edhe në Rusi. Po ashtu, degradimi i gjyakatave shqiptare kuptohet dhe godet më shumë si fakt kur degradojnë ato të një vendi të madh si Ukrahina.
Nga intervista e amabsadorit Uidhers të bën përshtypje të veçantë fakti që ai mbetet mjaft i informuar për zhvillimet shqiptare. Ai ka ruajtur një lidhje shpirtërore me Shqipërinë, në atë shkallë sa të ndjejë keqardhje dhe pendim për çfarë nuk ka mundur të bëjë ashtu siç ka shpresuar. Çfarë është akoma më interesante, ai vazhdon të mendojë dhe reflektojë rreth ngjarjeve në Tiranë si të ishte një diplomat aktiv. Së fundi, është domethënës fakti që ai i ka publikuar qëndrimet e tij në një media të madhe publike që shërben politikën e jashtme të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, siç është Zëri i Amerikës. Me sa duket nuk është ish ambasadori që ka kërkuar ndihmën e radios, por është është radioja ajo që ka kërkuar reagimin e ish- ambasadorit. Kjo do të thotë se zoti Uidhers vazhdon të konsultohet , të dëgjohet dhe të impenjohet sipas nevojave nga institucionet e vendit të tij, ashtu siç ndodh zakonisht me diplomatët në rezervë në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Në këtë impenjim gjejmë edhe konfirmimin e qëndrimeve kritike që ai ka mbajtur e vazhdon të mbajë ndaj deformimeve dhe ngjarjeve antidemokratike në Shqipëri. Veçse tani nuk ka nevojë të flasë me kabllograme si bënte deri dje në veshjen e ambasadorit, por të shprehet hapur para mikrofonit në një media publike.
Atyre që mund të mendojnë se Uidhers tani është thjesht në pension dhe i ka mbetur ora te qëndrimet kritike ndaj qeverisë Berisha, u këshillojmë të thellohen në statusin e diplomatëve në rezervë të SHBA-së dhe mandej edhe në linjën që ndjek radioja Zëri i Amerikës. Intervista e zotit Uidhers është parathënia dhe sinjali i një reagimi të ri amerikan në mbrojtje të demokracisë dhe aspiratave perëndimore të popullit shqiptar, reagim i cili, sipas bindjes sime, do të vijë duke u forcuar. Në princip, por edhe në politikën korente, Shtetet e Bashkuara të Amerikës nuk mund të pajtohen kurrë me dhunimin e zgjedhjeve , me vrasjen me armë zjarri të demostruesve opozitarë, me përhapjen marrëmendëse të korrupsionit, me paturpësinë që ka zevendësuar parimet e mirëqeverisjes, me kulturën e pandëshkueshmërisë së krimit. Në asnjë vend të botës dhe ca më pak në një vend mik si Shqipëria e cila i ka parë dhe i sheh Shtetet e Bashkuara të Amerikës si dritën e syve nuk ndodh kjo.
Jemi një vend i hapur. Hapja na dikton detyrime ndaj miqve, por hapja u dikton edhe miqve detyrime ndaj nesh. Pa oportunizëm. Pa dorashka. Pa as mish, as peshk. Drejpërsëdrejti.