Izraeli dhe Irani: Si krahasohen ushtarakisht?

Izraeli goditi ditën e sotme Iranin, ndërsa premtimet për hakmarrje të Teheranit i kanë sjellë dy kundërshtarët e Lindjes së Mesme më afër një lufte gjithëpërfshirëse, e cila kërcënon të tërheqë edhe Shtetet e Bashkuara, të paktën në njëfarë mase.

Irani krenohet me një forcë të madhe këmbësorie, por gjithashtu mbështetet në grupet satelite dhe operacionet e fshehta që kanë vepruar me aftësi të kufizuara muajt e fundit nga veprimet amerikane dhe izraelite.

Ndërkohë Izraeli, mbështetet në forcat tokësore dhe ajrore të rregullta dhe të forta që dukshëm janë të pakrahasueshme në rajon.

Megjithëse numri është afërsisht i barabartë sa i përket trupave, të dyja ushtritë kanë taktika dhe fuqi zjarri të ndryshme.

Teorikisht Irani duket se ka një avantazh në numër, me 88 milionë banorë dhe një sipërfaqe toke prej 1,6 milionë kilometrash katrorë krahasuar me 9 milionë banorë të Izraelit dhe 22.000 kilometra katrorë. Sidoqoftë, ushtarakisht, këta numra kanë pak kuptim.

Trupat e Iranit janë të ndara midis forcave të rregullta të armatosura, të gatshme përgjithësisht me ruajtjen e kufijve të Iranit dhe kryerjen e detyrave më konvencionale ushtarake, dhe Gardës Revolucionare paramilitare, përfshirë forcën elitare Quds, komanda strategjike e raketave dhe forca kibernetike.

Forcat e rregullta urdhërojnë pjesën më të madhe të trupave — rreth 600,000 burra — dhe pajisje standarde, ndërsa Garda Revolucionare ka një personel prej rreth 200,000 vetash midis ndarjeve të ndryshme.

Së bashku me përfaqësuesit e Iranit, forcat e tij konvencionale besohet se kanë qenë degraduar shumë nga operacionet ushtarake izraelite dhe amerikane gjatë vitit të kaluar.

Pajisjet ushtarake të Iranit janë një përzierje, duke përfshirë disa të siguruara nga Bashkimi Sovjetik dhe të tjera nga SHBA-ja para Revolucionit Islamik të vitit 1979, së bashku me shtesat më të fundit ruse.

Me rreth 350 aeroplanë të vjetruar në forcën e tij ajrore, ajo mbetet shumë larg Izraelit në sasi dhe cilësi. Sidoqoftë, Irani ka aftësinë të prodhojë një gamë të gjerë të mjeteve të telekomanduara dhe pajisjeve të ngjashme, dronët sulmues Shahed, që ia ka shitur Rusisë në numër të madh për t’u përdorur në luftën me Ukrainën, transmeton Associated Press.

Siguria e komandantëve të saj të lartë ka qenë një problem i përsëritur nga Irani, me kreun e Rojeve Revolucionare Gen. Hossein Salami dhe Gen. Mohammad Bagheri, shefi i shtabit të forcave të armatosura të Iranit, midis atyre që mbetën të vrarë nga sulmet e së premtes në Teheran. Shkencëtarët kryesorë bërthamorë u vranë gjithashtu. Komandantët e tjerë të moshuar janë vrarë nga sulmet e fundit rreth rajonit.

Programi bërthamor i Iranit ka përparuar vitet e fundit, dhe besohet se ka zhvilluar uranium të mjaftueshëm të pasuruar në nivele të klasës së afërt të armëve për të prodhuar armë të shumta bërthamore brenda disa muajsh nëse do të merrte vendimin për ta bërë këtë.

Por Iranit do t’i duhej edhe më shumë kohë për të zhvilluar një raketë ose mjete të tjera për t’i armatosur ato. Izraeli nuk duket i prirë ta shfrytëzojë atë shans, megjithatë, duke pasur tashmë objekte që prodhojnë materiale bërthamore dhe raketa balistike.

Si krahasohet me Izraelin?

Forcat e mëdha tokësore, detare dhe ajrore të Izraelit rrjedhin nga teknologjia e fundit amerikane dhe evropiane, si dhe nga një industri e fortë e mbrojtjes vendase që mund të hartojë, ndërtojë dhe mbajë një gamë të plotë armatimesh, duke e lejuar atë të përballojë kundërshtarë në fronte të shumta në të njëjtën kohë.

Për një komb të vogël ajo ka një furnizim të konsiderueshëm të trupave, me rreth 170,000 forca aktive të detyrave dhe 400,000 rezerva të tjera. Megjithëse më pak se Irani, forcat e Izraelit janë forcuar nga konfliktet rajonale.

Në tetor të vitit 2024, një sulm masiv i raketave iraniane ndaj Izraelit shkaktoi dëme të kufizuara, pjesërisht për shkak të ndihmës amerikane në rrëzimin e raketave iraniane.

Kjo mbrojtje u bë e mundur nga Izraeli, me mbrojtje raketore me shumë nivele. Sistemi i sofistikuar, i zhvilluar gjatë dekadave me mbështetje të konsiderueshme amerikane, është i aftë të zbulojë zjarrin në hyrje dhe të vendoset vetëm nëse predha drejtohet drejt një qendre të popullsisë ose një infrastrukture të ndjeshme ushtarake ose civile. Drejtuesit izraelitë thonë se sistemi nuk është i garantuar 100%, por e konsiderojnë atë mjaft efikas për parandalimin e dëmtimit serioz dhe viktimave të panumërta.

Izraeli besohet se është i vetmi shtet i armatosur bërthamor në Lindjen e Mesme, megjithëse kurrë nuk ka pranuar të ketë armë të tilla. Izraeli gjithashtu ka një aleat të palëkundur siç janë Shtetet e Bashkuara, i cili ka qenë thelbësor në konfliktet e mëparshme dhe ka të ngjarë të jetë thelbësor në çdo që vijon.

Roli i SHBA-së

Shtetet e Bashkuara janë distancuar nga veprimet izraelite, por mund të jenë një objektiv i hakmarrjes iraniane. Ndër pasuritë e SHBA-së në rajon janë një transportues aeroplanësh me rreth 60 luftëtarë në Detin Arabik, së bashku me dhjetëra avionë të tjerë në të gjithë rajonin — si dhe mijëra trupa.

Sekretari i Shtetit Marco Rubio tha se Izraeli ndërmori “një veprim të njëanshëm kundër Iranit”.

Ditët e fundit, SHBA filloi të tërheqë disa diplomatë nga kryeqyteti i Irakut dhe duke ofruar evakuime vullnetare për familjet e trupave amerikane në Lindjen e Mesme.

Izraeli tashmë e kufizoi aftësinë e Iranit për të luftuar përsëri, pasi shkatërroi partnerët-satelit iranianë, si Hamasi dhe Hezbollahu i Libanit, dhe bombardoi rëndë sistemet e mbrojtjes ajrore të Iranit.

Përpara sulmeve të sotme, Irani ishte zotuar për hakmarrje masive për çdo sulm, jo vetëm kundër Izraelit, por edhe bazave amerikane në rajon, me një premtim zyrtar për të përzënë në mënyrë efektive SHBA-në nga Lindja e Mesme përmes shkatërrimit të infrastrukturës së saj ushtarake.

/rtsh.al/