KOMENT – Fitorja e Trumpit ndryshon agjendën e Komunitetit Politik Evropian në Budapest

BUDAPEST, 7 nëntor /ATSH-DPA/ – Udhëheqësit evropianë u përpoqën sot të tregonin barazpeshë duke theksuar pavarësinë e tyre për çështjet e sigurisë, ndërsa theksuan gjithashtu rëndësinë e lidhjeve ekonomike me SHBA, dy ditë pasi Donald Trump u rikthye fitimtar në Zyrën Ovale.

Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen tha se Bashkimi Evropian duhet të “mbajë kursin” për të kapërcyer sfidat e tij dhe për të vepruar në mënyrë më të mjaftueshme për sigurinë dhe ekonominë.

Udhëheqësit evropianë janë në Budapest për takimin e pestë të Komunitetit Politik Evropian (EPC) si dhe një samit jozyrtar të liderëve të BE-së që do të zhvillohet të premten.

Fillimisht bisedimet ishin planifikuar për të trajtuar ekonominë, migracionin, zgjedhjet e fundit në Gjeorgji, konfliktin spirale në Lindjen e Mesme dhe pushtimin rus në shkallë të plotë të Ukrainës.

Megjithatë, kthimi i Trumpit e ka shkatërruar këtë agjendë pasi liderët evropianë, veçanërisht në BE dhe në vendet në kufi me Rusinë, luftojnë për të absorbuar rezultatin e pakëndshëm të zgjedhjeve në SHBA dhe çfarë mund të nënkuptojë për marrëdhëniet transatlantike.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky po merr pjesë në EPC ku ai do të nxisë mbështetjen e vazhdueshme kundër pushtimit të gjithanshëm të Rusisë, i vënë tashmë në pikëpyetje nga kthimi i Trump në Shtëpinë e Bardhë.

Trump ka kritikuar presidentin amerikan, Joe Biden për ofrimin e ndihmës ushtarake për Ukrainën dhe pretendoi gjatë fushatës se ai mund t’i jepte fund luftës brenda një dite, duke provokuar shqetësime se Ukraina mund të jetë nën presion për t’u dorëzuar.

Kryeministri suedez, Ulf Kristersson tha se BE duhet të theksojë se sa mirë ka funksionuar bashkëpunimi transatlantik nën presidentin e SHBA Joe Biden, kur mbështet Ukrainën dhe të bëjë më shumë për të avancuar këtë marrëdhënie.

Kristersson pranoi gjithashtu se BE-ja do të duhet të bëjë më shumë për të mbështetur Ukrainën, duke parashikuar se “në planin afatgjatë” SHBA nuk do të jetë donatori kryesor i mbështetjes ushtarake për Ukrainën.

Presidenti i ardhshëm i SHBA-së gjithashtu ka vënë vazhdimisht në pikëpyetje angazhimet e sigurisë së Shteteve të Bashkuara ndaj NATO-s, i zemëruar për shpenzimet e ulëta të mbrojtjes nga aleatët evropianë.

Sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte tha se Trump kishte “absolutisht të drejtë” që anëtarët evropianë të NATO-s duhet të shpenzojnë më shumë dhe se një debat i ri mbi shpenzimet e mbrojtjes duhet të pritet me kthimin e tij në Shtëpinë e Bardhë.

Përveç kësaj, Trump ka bërë thirrje gjithashtu për një rritje të tarifave të SHBA-së për të gjitha importet deri në 10% dhe 20%, duke argumentuar se SHBA po trajtohet në mënyrë të padrejtë nga BE-ja dhe partnerët e tjerë tregtarë.

Kancelari austriak Karl Nehammer vuri në dukje lidhjet e thella ekonomike midis të dyja palëve dhe se BE duhet “të bëjë gjithçka për të forcuar më tej marrëdhëniet me SHBA”.

Kryeministrja daneze Mette Frederiksen e shtyu këtë mesazh më tej.

“Unë mendoj se ne duhet të bëjmë gjithçka që është e mundur për të mbajtur një marrëdhënie të mirë me SHBA”, tha ajo.

“Aleanca transatlantike është aleanca më e rëndësishme për ne si evropianë”, shtoi ajo ndërsa i kërkoi BE-së të bëjë më shumë për të mbështetur Ukrainën dhe për të forcuar sigurinë e saj.

Mbi 40 liderë janë ftuar në EPC edhe pse jo të gjitha pjesëmarrjet janë konfirmuar.

Kancelari gjerman Olaf Scholz po anashkalon mbledhjen e EPC-së, pas rënies së koalicionit të tij pas shkarkimit të ministrit të Financave, Christian Lindner, të mërkurën në mbrëmje.

Kryeministri spanjoll Pedro Sánchez gjithashtu nuk do të jetë atje pas përmbytjeve katastrofike në Spanjë.

Një lider i BE-së i kënaqur me kthimin e Trump është mikpritësi i takimit, kryeministri hungarez Viktor Orbán, mbështetësi më i zëshëm i presidentit të ardhshëm të SHBA në BE, pavarësisht shqetësimeve në shumë vende të tjera evropiane.

Kryeministri hungarez mirëpriti liderët evropianë në ”Pushkash Arena”, një stadium sportiv, me një buzëqeshje të gjerë dhe shtrëngime të fuqishme duarsh.

Ai tha se pas fitores së Trump, BE-ja duhet të zhvillojë një strategji të re për luftën në Ukrainë./ a.jor.