Kmbanat e Greqis bien pr Tirann

Pr analogji, Shqipria i ngjan t smurit rnd q mjekohet me hapje mielli nga qeveria, pa ditur nga se vuan konkretisht. Prballja me t keqen n Shqipri bhet jo me rreforma dhe masa drastike, por me propogand qeveritare, q helmon ndërgjegjen e njerëzve

Nga Artan Mullaj*

Shqetsimi i grekrve sillet si nj ngjll i trembur n teritorin helen, dhe sot, frika pr t ardhmen sht parafjala e jets s tyre. Trashgimtart e shklqimeve antike t qytetrimit, e kan haruar luksin e krenaris superiore t origjins, pr shkak t krizs s thell n vendin e tyre.

Kjo kriz i ka ekspozuar tanim si nj komb t brisht, t rrezikuar nga paaftsia pr t parashikuar n vazhdim pasojat e saj.

Bashk me ndryshimin e beft t mnyrs s jetess, kriza ka sjell ndryshime n psikologjinë e popullit grek dhe perceptimet. T shtitsh trotuareve n Greqi, do t ndeshsh njerz t dshpruar q krenaria e antikitetit ka qn nj fuqi e prkohshme n jetn e tyre, dhe sht e pamundur ajo t vej n kontroll pesimizmin qytetar.

Lvizja n rrug t kujton dritn e zbeht t eklipsit n qiell dhe atmosfera duket edhe m e hirt nga fytyrat e njerzve ku me sy t lir vshtir t dallosh gzimin e jets.. Ka pllakosur heshtja dhe n lokalet e nats me buzuqe, t famshme pr ahengun edhe qejfet me uzo dhe recin, mandolinat grvishtin mbrmjet si t paakorduara, dhe pjatat nuk thyhen me mijra n dysheme, si njher e nj koh, prej lumturis s madhe.

Dikur e leht, lumturia tani sillet si nj kujtim prball nevojs s ngutshme pr t rezistuar. Trafiku n rrug sht lehtsuar, si pr t vrtetuar q rritja e papunsis dhe rritja e pazakont e kostos s lvizjes ka nj an t mir, gjithsesi, ul ndotjen dhe shpenzimet.

Tavernat historike me gatime produktesh deti kan m shum personel se klient, dhe kjo sjell aq m shum trishtim pikrisht tani, n kulmin e sezonit, ku turistt jo vetm jan shum m t pakt se vitet e shkuara, por financiarisht, nuk jan cilsor.

Ngaq ekonomia e Greqis ndryshe nga çpritej, nuk ka gjallrimin e shpresuar prej turizmit kt sezon, trokitja e vjeshts do t ket me sa duket shum krcnim dhe prandaj, njlloj si kriza, edhe frika atje po shndërrohet n nj institucion.

Me kt sfond, n Greqi sht fare leht t konstatosh nj revolucion mendimi q shoqrohet me perceptime t reja pr mnyrn e jetess dhe pr zhvillimin, ndrkoh q jan t shumt ata q besojn se thjeshtsia e detyruar n jetn e tyre mund t rrezultoj e dobishme.

Ashtu si parardhsit e tyre ndriçuan planetin dhe e udhhoqn njerzimin drejt vlerave dhe prparimit me mndjet e shquara, grekt e sotm, duke u prballur shum ashpr me krizn e tyre, duket se po i paraprijn nj epoke t re n bot.

N Greqi nuk shkruhet edhe nuk thuhet sllogani, jeto thjesht, por ndihet kudo, n familje, n rrug, n markete, n institucione, n pushtete.

Njerzit shpenzojn m pak dhe e kursejn m mir kohn e tyre. Babzia kolektive e s shkuars pr jet t bollkshme, m vetura luksoze dhe vila po shndërrohet n pezm: Jeta sht shum e vogl pr ambicie dhe shpenzime kaq t mdha.

Greqia ka shpallur epokn e kursimeve t mdha!

N kushtet e krizs s thell, politika greke sht ajo q bn diferencn, me mundsit konstruktive q i afron elektoratit, dhe me rolin e saj publik. Paqja mes debateve publike dhe mirkuptimi i ndrsjell mes pushtetit dhe protestave, vrteton sot misionin dhe rolin e tyre, vetdijen e qart, detyrn. Pr her t par pushteti n Greqi sht transparent dhe si asnjher vërteton inercin e superioritetit grek dhe vlern e trashgimis.

Edhe pse n vshtirsi t mdha, grekt din t manaxhojn jetn e tyre. Mbas 20 vjet korrupsion spektakolar dhe afera t qeverive t mparshme, t cilat e zhytn vendin e tyre n kriz identiteti, pushteti i Jorgo Papandreut ngjan aq m shum i shndetshm, sa me t drejt, shumkush e shikon at si nj shpres.

Kryeministri aktual sht duke hyr n histori, jo vetm sepse pr her t par Greqia po krijon nj shtet publik t nj demokracie t pastr, ku askush nuk guxon m t abuzoj, por sepse vrtetoi botrisht q, vetm n mes t rrezikut lind mundsia.

Duke rrezikuar, Greqia sht n nj riformatim total t shoqris. Idet e Jorgo Papandreut rezultuan t prshtatshme pr tu mar seriozisht nga ata q mendojn se duke pastruar korrupsionin shtetror dhe gjith shoqrin qeliz m qeliz, situata do t mund t ndryshoj.

N njfar mnyre, brezi i sotm sht thirur t bj sakrifica t mdha, q e detyrojn at t pushoj s jetuari pr vete, dhe t punoj pr t tjert, pr fmijt, pr brezat q do vijn.

Kristalizimi i dhimbshm i Greqis prbn nj dhurat bujare pr vendet e tjera t rajonit, pasi mund t imitohet ndrkoh si model nga ato. Kjo gj vlen sidomos pr hqiprin. Inferioriteti shtetror dhe paaftsia tradicionale pr tu vetqeverisur jan arsye m shum q Shqipria t nxitoj t prfitoj nga terapia sociale e Greqis, duke imituar reformat e saj, edhe pr shkak se ajo ka nj ngjashmri potenciale me t. Jemi dy vnde t vogla fqinje, n kriz, me halle t mdha.

Por kjo gj nuk po ndodh. Shqipria vazhdon t fluturoj n delirin e mirqnies s paqn. E zhytur n korupsion si biskot n çokollat, ajo vazhdon t rris borxhin publik duke
t njjtin gabim q Greqia ka
gjith kto vjet, para krizs s saj.

Mashtrimi publik n Shqipri sht spektakl krahasuar me at t qeverive t shkuara t Greqis. Ndrsa qeveritart grek deri dje fshihnin t vrtetn, qeveritart shqiptar sot mashtrojn. Sot Greqia i ka shptuar manipulimit sepse grekt din ta shohin t keqen n sy.

Pr analogji, Shqipria i ngjan t smurit rnd q mjekohet me hapje mielli nga qeveria, pa ditur nga se vuan konkretisht. Prballja me t keqen n Shqipri bhet jo me rreforma dhe masa drastike, por me propogand qeveritare, q helmon ndërgjegjen e njerëzve.

Prkundr shtetit privat t instaluar n Shqipri, ku t zgjedhurit kan pushtet t pakufizuar, Greqia ka nj shtet publik t mirorganizuar, ka transparenc, ka nj infrastruktur t fuqishme, ka investuar miliarda pr bizneset n vend, n mbshtetje t tyre, dhe ka nj turizm t publikuar n bot.

T gjitha kto jan vitamina q shpejt do t ndikojn n gjallrime reale t ekonomis, duke minimizuar ashprsin e krizs. Prkundrazi, Shqipria sht n sprintin e saj negativ; qeveria ka shtruar disa rrug, vetm disa rrug dhe ka disa t tjera n mes.

N Shqipri nuk ka politika mbshtetse pr bizneset, programe stimulimi dhe zhvillimi t tyre, nuk ka strategji kombtare pr bujqsin, mjeksin, arsimin, as pr turizmin, pr manaxhimin e prodhimit vendas.

Qeveria shqiptare nuk di t bj gj tjetr, veç rrugve, veç fodullkut, veç pasurimit t shpejt t administrats s lart nprmjet aferave, ndrsa shteti nuk manaxhon ekonomin, teritorin, ambjentin, reformat sociale, n asnj rast, sepse nuk di, nuk ka, nuk mundet.

Borxhet e Shqipris jan t panjohura, si dhuratat e babagjyshit n thes, por dihet nga t gjith se ato jan t mdha, t frikshme. Qeveria merr prsri borxh pr t shtruar prsri rrug, duke hapur me thell gropn e zez t iluzion