Konflikti i Libanit dhe boshti shiit n Lindjen e Mesme
Konflikti i fundit ndrmjet Hizbullahut dhe Izraelit ravijzoi nj sr ndryshimesh n rajonin e trazuar t Lindjes s Mesme. N rradh t par, miti i pathyeshmris s ushtris izraelite mori nj goditje t rnd. Ushtria izraelit pati m shum se 100 ushtar t vdekur n rradht e saj dhe n t njjtn koh, dshtoi jo vetm n shkatrrimin prfundimtar t organizats Hizbullah (ashtu si ishte deklaruar n fillim nga kryeministri izraelit Ehud Olmert), por nuk arriti as t reduktoj n nj mas t konsiderushme fuqin ushtarake t ksaj organizate. I vetmi zhvillim i cili mund t konsiderohet si pozitiv pr Izraelin ishte trheqja e Hizbullahut nga zona kufitare dhe vendosja n Liban t Jugut e nj force ushtarake shumkombshe, megjithse askush nuk mund t garantoj se Hizbullah nuk do ta sulmoj n t ardhmen Izraelin me an t raketave t distancave t gjata, t cilat mund ti siguroj nga Irani.
Nj zhvillim tjetr padyshim ishte forcimi i pozitave t Hizbullahut si n shoqrin libaneze, ashtu edhe n botn arabe. Vet fakti q Hizbullahu jo vetm i rezistoi ofensivs, por edhe i dha goditje t rnda ushtris izraelite padyshim mund t konsiderohet si nj fitore e madhe pr kt organizat. Pritshmria e Izraelit (bazuar edhe kujtimet e lufts civile n Liban gjat viteve 19751990) ishte se fraksionet joshiite t popullsis libaneze do t bheshin bashk kundr Hizbullahut pr shkak t dmtimeve mjaft t mdha t infrastrukturs dhe goditjeve t rnda q ekonomia e Libanit do t merrte nga sulmet izraelite. Kto mendime jo vetm q nuk u vrtetuan, por prkundrazi rezistenca e Hizbullahut u mbshtet nga pjesa drrmuese e popullisis libaneze. N t njjtn koh, Hizbullahu u identifikua n botn e frustruar arabe me aktorin q riktheu nderin arab n vend pas disfatave t mparshme t ushtrive arabe prball Izraelit.
N fakt, ky ishte nj zhvillim mjaft i rndsishm pr Hizbullahun, i cili u themelua n vitin 1985 si nj organizat q luftonte pushtimin izraelit t Libanit dhe m von u kthye edhe n nj parti politike islamiste q prfaqsonte popullsin shiite t Libanit. Kjo organizat jo vetm q mban nj milici t strvitur dhe pajisur mjaft mir, por n t njjton koh drejton dhe administron nj rrjet t gjer shrbimesh sociale q prshin nj numr t madh shkollash, spitalesh dhe qendrash sociale si dhe ofron programe t asistencs sociale pr pjesn m t varfr t popullsis. N fakt, rritja e ndikimit t Hizbullahut n Liban ka shkuar paralel edhe me rritjen e proporcionit t popullsis shiite n kt vend, ku mendohet se bashksia shiite prbn 3040 pr qind t popullsis s prgjithsme, duke qen edhe sekti m i madh n vend. N t njjtn koh, gjat ksaj periudhe popullsia shiite doli nga skajet e shoqris libanize, duke qen se krahasuar me t krishtert dhe synitt, ajo ka qen tradicionalisht m e varfr dhe m e mnjanuar pr sa i prket pjesmarrjes n jetn politike dhe shoqrore t vendit.
sht nj fakt i njohur se Hizbullahu sht formuar si nj organizat e frymzuar nga parimet e revolucionit iranian t vitit 1979. Megjithse ka hequr dor nga synimi i krijimit t nj republike islamike n Liban, ai mban lidhje t ngushta me Iranin, ku lideri i Hizbullahut, Sheiku Hasan Nasrallah, e ka
t qart se liderin shpirtror iranian, Ajatullahun Ali Hamenei, e sheh si autoritetin m t lart, t cilit i referohen t gjith vendimet politike q Hizbullahu merr. N fakt, Irani e ka mbshtetur vazhdimisht Hizbullahun nprmjet furnizimit me arm dhe ndihms financiare q i ka dhn me qllim mbajtjen e rrjetit t shrbimit social n Liban.
Rritja e Hizbullahut sht shoqruar edhe me rritjen e ndikimit politik dhe shoqror t shiitve n Irak pas rnies s regjimit t Sadam Hyseinit. Megjithse kan prbr vazhdimisht shumicn e popullsis s Irakut, q nga fitimi i pavarsis n vitin 1932 dhe deri n vitin 2003, ky vend sht udhhequr ekskluzivisht nga udhheqs synit. Aktualisht, koalicioni m me ndikim n qeverin aktuale t kryesuar nga Nuri alMaliki sht Aleanca e Bashkuar Irakiane, e cila prfaqson pjesn m t madhe t popullsis shiite t Irakut. Kshilli Suprem pr Revolucion Islamik dhe Partia e Davas jan dy partit kryesore t ksaj Aleance, t cilat historikisht kan pasur lidhje t ngushta me Iranin.
N kto kushte, sht e qart se ndikimi shiit n Lindjen e Mesme ka shnuar nj rritje t qart gjat viteve t fundit, prgjat boshtit IranIrakHizbullah. Po ti shtosh ksaj edhe faktin q pjesa m e madhe e rajoneve naftmbajtse n Lindjen e Mesme banohen nga popullsit shiite, sht e qart se kto zhvillime kan shkaktuar shqetsim t madh n qeverit e shum shteteve t tjera t rajonit. Fuqizimi i ktij boshti s bashku me dshirn pr t mos acaruar marrdhniet me Shtetet e Bashkuara t Ameriks ishin arsyet e reagimit t ndrojtur dhe mjaft pasiv t shteteve t tilla si Egjipti, Jordania dhe Arabia Saudite ndaj bombardimit intensiv t Libanit nga ana e ushtris izraelite. Pamundsia e veprimit t shpejt dhe efektiv t Lidhjes Arabe gjat konfliktit m t fundit n Liban sht
shkas pr rritjen e zemrimit t opinionit publik arab ndaj regjimeve autokratike t ktyre vendeve dhe n t njjtn koh, ka rritur mjaft rejtingun e Hizbullahut. Nuk sht udi q t frymzuar nga sukseset e fundit t Hizbullahut, edhe organizata t tilla si Hamasi apo Xhihadi Islamik n Palestin t hidhn n veprime sulmuese ndaj ushtris izraelite duke shkaktuar luftime t tjera dhe ndoshta m t prgjakshme n rajon.
Nj zhvillim tjetr padyshim ishte forcimi i pozitave t Hizbullahut si n shoqrin libaneze, ashtu edhe n botn arabe. Vet fakti q Hizbullahu jo vetm i rezistoi ofensivs, por edhe i dha goditje t rnda ushtris izraelite padyshim mund t konsiderohet si nj fitore e madhe pr kt organizat. Pritshmria e Izraelit (bazuar edhe kujtimet e lufts civile n Liban gjat viteve 19751990) ishte se fraksionet joshiite t popullsis libaneze do t bheshin bashk kundr Hizbullahut pr shkak t dmtimeve mjaft t mdha t infrastrukturs dhe goditjeve t rnda q ekonomia e Libanit do t merrte nga sulmet izraelite. Kto mendime jo vetm q nuk u vrtetuan, por prkundrazi rezistenca e Hizbullahut u mbshtet nga pjesa drrmuese e popullisis libaneze. N t njjtn koh, Hizbullahu u identifikua n botn e frustruar arabe me aktorin q riktheu nderin arab n vend pas disfatave t mparshme t ushtrive arabe prball Izraelit.
N fakt, ky ishte nj zhvillim mjaft i rndsishm pr Hizbullahun, i cili u themelua n vitin 1985 si nj organizat q luftonte pushtimin izraelit t Libanit dhe m von u kthye edhe n nj parti politike islamiste q prfaqsonte popullsin shiite t Libanit. Kjo organizat jo vetm q mban nj milici t strvitur dhe pajisur mjaft mir, por n t njjton koh drejton dhe administron nj rrjet t gjer shrbimesh sociale q prshin nj numr t madh shkollash, spitalesh dhe qendrash sociale si dhe ofron programe t asistencs sociale pr pjesn m t varfr t popullsis. N fakt, rritja e ndikimit t Hizbullahut n Liban ka shkuar paralel edhe me rritjen e proporcionit t popullsis shiite n kt vend, ku mendohet se bashksia shiite prbn 3040 pr qind t popullsis s prgjithsme, duke qen edhe sekti m i madh n vend. N t njjtn koh, gjat ksaj periudhe popullsia shiite doli nga skajet e shoqris libanize, duke qen se krahasuar me t krishtert dhe synitt, ajo ka qen tradicionalisht m e varfr dhe m e mnjanuar pr sa i prket pjesmarrjes n jetn politike dhe shoqrore t vendit.
sht nj fakt i njohur se Hizbullahu sht formuar si nj organizat e frymzuar nga parimet e revolucionit iranian t vitit 1979. Megjithse ka hequr dor nga synimi i krijimit t nj republike islamike n Liban, ai mban lidhje t ngushta me Iranin, ku lideri i Hizbullahut, Sheiku Hasan Nasrallah, e ka
t qart se liderin shpirtror iranian, Ajatullahun Ali Hamenei, e sheh si autoritetin m t lart, t cilit i referohen t gjith vendimet politike q Hizbullahu merr. N fakt, Irani e ka mbshtetur vazhdimisht Hizbullahun nprmjet furnizimit me arm dhe ndihms financiare q i ka dhn me qllim mbajtjen e rrjetit t shrbimit social n Liban.
Rritja e Hizbullahut sht shoqruar edhe me rritjen e ndikimit politik dhe shoqror t shiitve n Irak pas rnies s regjimit t Sadam Hyseinit. Megjithse kan prbr vazhdimisht shumicn e popullsis s Irakut, q nga fitimi i pavarsis n vitin 1932 dhe deri n vitin 2003, ky vend sht udhhequr ekskluzivisht nga udhheqs synit. Aktualisht, koalicioni m me ndikim n qeverin aktuale t kryesuar nga Nuri alMaliki sht Aleanca e Bashkuar Irakiane, e cila prfaqson pjesn m t madhe t popullsis shiite t Irakut. Kshilli Suprem pr Revolucion Islamik dhe Partia e Davas jan dy partit kryesore t ksaj Aleance, t cilat historikisht kan pasur lidhje t ngushta me Iranin.
N kto kushte, sht e qart se ndikimi shiit n Lindjen e Mesme ka shnuar nj rritje t qart gjat viteve t fundit, prgjat boshtit IranIrakHizbullah. Po ti shtosh ksaj edhe faktin q pjesa m e madhe e rajoneve naftmbajtse n Lindjen e Mesme banohen nga popullsit shiite, sht e qart se kto zhvillime kan shkaktuar shqetsim t madh n qeverit e shum shteteve t tjera t rajonit. Fuqizimi i ktij boshti s bashku me dshirn pr t mos acaruar marrdhniet me Shtetet e Bashkuara t Ameriks ishin arsyet e reagimit t ndrojtur dhe mjaft pasiv t shteteve t tilla si Egjipti, Jordania dhe Arabia Saudite ndaj bombardimit intensiv t Libanit nga ana e ushtris izraelite. Pamundsia e veprimit t shpejt dhe efektiv t Lidhjes Arabe gjat konfliktit m t fundit n Liban sht
shkas pr rritjen e zemrimit t opinionit publik arab ndaj regjimeve autokratike t ktyre vendeve dhe n t njjtn koh, ka rritur mjaft rejtingun e Hizbullahut. Nuk sht udi q t frymzuar nga sukseset e fundit t Hizbullahut, edhe organizata t tilla si Hamasi apo Xhihadi Islamik n Palestin t hidhn n veprime sulmuese ndaj ushtris izraelite duke shkaktuar luftime t tjera dhe ndoshta m t prgjakshme n rajon.