Kosova pas shpalljes së vendimit të GJND-së
M datn 22 korrik, ora 15, kryetari i GJND-s, Hisashi Owada, do t bj publik vendimin e ksaj gjykate pr legjitimitetin e aktit t shpalljes s pavarsis s Kosovs. Deri tani, askush nuk ka mundur t msoj saktsisht se cili do t jet ky vendim. Megjithat, mund t thuhet se GJND ka vetm tri mundsi vendimmarrse: S pari, t shprehet se "shpallja e pavarsis s Kosovs sht legjitime, pra e bazuar n t drejtn ndrkombtare". S dyti, mundsia m e pakt i prket variantit, sipas t cilit, "pavarsia e Kosovs sht jolegjitime", pra q vendimi t jet n favor t prpjekjeve destabilizuese t Serbis. Dhe, s treti, mbetet nj variant tjetr, ai i shprehjes s nj qndrimi neutral, nj opsion ky q do t'i jepte ksaj gjykate ngjyra t theksuara politike, si ato t UNMIK-ut. Udhheqsit politik t Kosovs presin q GJND t legjitimoj pavarsin e vendit, n Beograd presin q t'u jepet mundsia e vijimit t agresionit politik e diplomatik, me qllim q t "rifillojn bisedimet e reja pr ndarjen e Kosovs". Disa vende shprehen se kjo gjykat do t jet neutrale, ashtu si ishte pr shkak t Rusis Kshilli i Sigurimit.
Por Gjykata Ndrkombtare e Drejtsis i merr vendimet e saj me shumicn absolute t saj, far do t thot se nga 15 antart e saj 8 prej tyre vendosin n favor ose jo t pavarsis s Kosovs. Ajo nuk merr vendime me praktikn e konsensusit, si bn Kshilli i Sigurimit, ku Rusia ka favorin e bllokimit pa arsye t vendimmarrjes.
Nse votat n GJND do t ndahen 7 me 7, ather do t'i takoj kryetarit t saj t pozicionohet. Nse ky i fundit n kt rast nuk merr pozicion t qart, ather Gjykata do t shprehet pr nj qndrim "neutral". Mediat bjn me dije se shprehja pro shpalljes s pavarsis s Kosovs ose pozicioni "neutral" jan dy nga mundsit e asaj q do t mund t ndodh. Por gazeta serbe "Veernje Novosti", duke u mbshtetur n burime brenda Pallatit t Drejtsis, shkruante se tet gjykats do t votojn n favor t Kosovs. Nse ky lajm nuk sht nj truk i llojit t medias serbe, ather duhet besuar se edhe ky variant sht i mundshm.
Votimi pro Kosovs e lehtson shum konsolidimin e shtetit m t ri n bot, i jep atij cilsit e nevojshme pr t ushtruar legalitetin e plot ndrkombtar dhe ndrkoh i heq Serbis armn e saj t preferuar t diversionit permanent jo vetm n Kosov, por dhe n t gjith rajonin. Shkurt, votimi pro pavarsis i jep Ballkanit dhe Evrops nj statur stabiliteti t qndrueshm dhe afatgjat. Ndrkoh, Kosova do t gjendet n avantazh edhe n rastin e nj qndrimi "neutral" t GJND-s, por ky do t jet nj avantazh krcnues. Nse n rastin e par inkurajimi i shteteve sovrane t bots pr ta njohur Kosovn do t ishte me efekte t menjhershme, n rastin e dyt ky efekt do t vinte pak m me ngadal. Ngadalsia do t thot fitim i kohs nga ana e diplomacis dhe politiks antishqiptare t Serbis. Megjithat, shum vende, t cilat thjesht pr korrektes kan pritur vendimin e ksaj gjykate, n rastin e shprehjes neutrale t saj, do t vendosin pro njohjes s Kosovs si shtet i pavarur e sovran. Neutraliteti i vendimit t Hags pr vendet vullnetmira do t lexohet si shprehje e t drejts s shteteve pr t vendosur vet pr kt shtje. Pr kto arsye shum prej ekspertve ndrkombtar jan t mendimit se pas vendimit t GJND-s do t ket nj val t re t njohjeve t Kosovs, nse i referohemi p.sh. ekspertit t
mirnjohur amerikan pr Ballkanin, Daniel Server. Ndrkaq, ka studiues dhe njohs t ktij procesi, t cilt kan shpallur shifrn e shteteve, t cilat do ta njohin shtetin e pavarur t Kosovs. "Qndrimi i GJND-s mund t nxis rreth 30 shtete q shum shpejt ta njohin pavarsin e Kosovs", - thoshte pr radion “Evropa e Lir”, Marc Weller, ekspert i s drejts ndrkombtare n Universitetin "Cambridge". E ktij mendimi sht dhe Sonja Biserko, kryetare e Kshillit t Helsinkit n Beograd. Ajo thot se pas vendimit t GJND-s, do t ndryshohet qndrimi i bashksis ndrkombtare, pasi q pritet val e re e njohjeve t Kosovs.
Por shefi i diplomacis serbe, Vuk Jeremi, e ka quajtur vendimin q do t shpallet me 22 korrik si "Ora e s vrtets". Megjithat, duket se ai me deklarata t tilla ndjek linjn e trukeve diplomatike, pasi shqetsimi pr t kundrtn ndihet n Beograd. Para pak ditsh Presidenti Boris Tadi dhe shefi i tij i politiks s Jashtme, Jeremi, udhtuan pr n Bruksel pr t lobuar n zbatimin e nj
strategjie t pasdats s 22 korrikut. Qeveria serbe ka shpallur tashm strategjin e saj t veprimit, ndrkoh q n Prishtin pohojn se kan nj program veprimi, por pa prcaktuar detajet e tij. Me brjen publik t vendimit t GJND-s, Beogradi do t filloj fushatn e sensibilizimit t opinionit ndrkombtar pr t miratuar nj rezolut n Asamblen e Prgjithshme t OKB-s, n t ciln do t krkohet q t rifillojn bisedimet pr statusin e Kosovs. Diplomacia serbe do t operoj me termat e njohur t demagogjis s saj "pr gatishmrin e Beogradit pr lshime", pr "bisedime, si aspekt i zgjidhjes s konflikteve me dialog" etj. Duke operuar n kt mnyr, Tadi dhe Jeremi synojn q t rikthejn n jet "bisedimet e reja pr statusin e Kosovs".
Nse kemi parasysh faktin q Beogradi n mnyr informale ka lobuar dhe shtuar prpjekjet pr ndarjen ose t ashtuquajturin "kmbim t territoreve midis Kosovs dhe Serbis", ather duket qart se nga "bisedimet e reja" ata synojn pikrisht kt strategji. Themeli i krkess do t jet q paqja n rajon nuk mund t arrihet nse "njra pal i humb t gjitha, ndrsa pala tjetr i fiton t gjitha". Do t insistohet n "mbrojtjen e s drejts ndrkombtare", duke mos ndier asnj pesh faji e prgjegjsie pr dhjetra-mij viktimat q Serbia ka shkaktuar n Kosov. Dhe nse n OKB miratohet rezoluta e Serbis, do t mund t ndrpritet procesi i njohjeve t Kosovs dhe do t pamundsohet antarsimi i Kosovs n organizatat ndrkombtare, duke nisur nga OKB-ja. Ky angazhim i Serbis, pr dorzimin e rezoluts n OKB, do t duhej prmbyllur deri m 2 gusht.
Por, beteja pr nj rezolut t re n Asamblen e Prgjithshme t OKB-s nuk do t jet e leht pr Beogradin. Nse para dy vitesh kjo asamble kishte siguruar votat pr rezolutn serbe t drgimit t shtjes n GJND, kjo kishte ndodhur pr shkak t nj trendi demokratik n vendimmarrje. Kishte ndodhur gjithashtu pr shkak t dyshimeve q ekzistonin, nse shteti i ri do t dshmonte stabilitet ose jo. At rezolut e kishin votuar njkohsisht vende t cilat e kishin njohur shtetin e lir t Kosovs. Atbot kishin votuar pro Serbis 77 vende, kundr 6 dhe 74 t tjera kishin abstenuar. Miratimin e asaj rezolute Jeremi e kishte festuar si fitoren e tij m t madhe, megjithse ishte detyruar t hiqte dor nga disa krkesa
maksimaliste t nacionalistve, sipas t cilve duheshin drguar n GJND t gjitha shtetet q kishin njohur pavarsin e Kosovs, prfshir SHBA-t si dhe 22 vendet e BE-s. Sipas atij koncepti, tani do t duhej q Serbia t prballej n gjykat me 69 shtete, t cilat kan marr vendimin formal t njohjes s ktij shteti.
Ndrkaq, nj rezolut e re e iniciuar nga Serbia nuk do ta kishte komoditetin e rezoluts s mparshme. Shtetet e Bashkuara t Ameriks dhe shumica e vendeve evropiane do t lobojn n favor t pavarsis, sovranitetit dhe integritetit t shtetit m t ri n bot. Vendimi i GJND-s nuk do t favorizoj krkesn serbe, edhe sikur shpallja t jet neutrale. Qndrimi i Rusis ka filluar t moderohet, por pa ndonj shpres se mund t ndryshoj n nj koh afatmesme. Kosova e pavarur ka dshmuar qndrueshmri e paqe n rajonin e trazuar aq shum prej politikave serbe t lufts dhe konfliktit. Ndrkaq, vet Tadi dhe Jeremi po vihen gjithnj e m shum nn presionin e vendeve demokratike pr t mos operuar me metoda agresive pr mbrojtjen e nj territori, i cili nuk do t jet m kurr pjes e Serbis. Pikrisht pr t paralizuar kt rrezik ishin n Bruksel krert m t lart t shtetit serb. Por, aty ata kan marr mesazhe t qarta se BE mbshtet pavarsin e Kosovs. Ky mesazh, ndr m domethnsit, ishte dhn para dy javsh gjithashtu nga ana e Parlamentit t BE-s, i cili pr her t par u ka
thirrje publike pes vendeve antare t saj q ato ta njohin pavarsin e Kosovs. Ekspertt mendojn se prve Rumanis dhe Qipros, tri vendet e tjera, pra Greqia, Sllovakia dhe Spanja, po e rishqyrtojn qndrimin e tyre t deritashm, ka do t thot se po dshmojn vullnet t njohjes s shtetit t ri. Thuhet se Spanja prej disa kohsh ka ndrprer lobimin e saj kundr Kosovs s pavarur.
N Prishtin jan ndezur motort e nj feste t madhe n mbrmjen e 22 korrikut, sepse 15 vendet m t fuqishme, m demokratike t bots kan paraqitur argumentet e tyre n favor t Kosovs, prkundr 12 vendeve q kan dshmuar n favor t Serbis. Por jo vetm pr kt. Shqiptart n Kosov kan arsye t prgatiten pr fest, sepse e drejta ndrkombtare sht gjithnj me ata, t cilt jan persekutuar, dhunuar, shprngulur e asgjsuar n mnyr t pamshirshme prej nj shteti, i cili shqiptart i ka konsideruar gjithnj si mish i huaj n trupin e tij. Asnj ligj ndrkombtar deri m sot nuk ka legjitimuar terrorin dhe krimet kundr njerzimit t dshmuara tashm n nj gjykat tjetr homologe t s drejts, njkohsisht n Hag.
Ndaj, dosja e Kosovs n duart e gjyqtarve do t'i detyroj ata q t marrin nj vendim t bazuar n ndjenjn dhe aftsit profesionale. Nuk mund t ket or t drejtsis pr ata q kan kryer krime dhe duan t rikthehen n vendin e krimit.