Kryeministri, komunat dhe mikrokredia

Ish-Presidenti francez, Jacques Chirac, thot se “… t luftosh kundr varfris sht nj akt i s drejts, i inteligjencs dhe paqes…” Me pak fjal, q nj president, kryeministr apo politikan tjetr i lart i ktyre niveleve, duhet t vlersohet si i drejt, inteligjent dhe paqsor, madje dhe tepr njerzor n misionin e tij duke u nisur nga programi politiko-publik, q ndjek pr rrnjosjen e varfris. Kjo nnkupton faktin, q para sesa t propagandosh pr nivelin e rritjes ekonomike apo tregues t tjer zhvillimor, duhet t tregosh pr uljen e varfris. Nj mnyr e till prjetimi apo angazhimi publik sht jo vetm gjest i fisnikris, por edhe i strategjis qeverisse, q duhet ndjekur kudo, edhe n vendet m t zhvilluara t bots. Duke u kthyer n realitetin shqiptar, Kryeministri Berisha ka menduar t shfrytzoj, prve t tjerash, edhe kapacitetin qeveriss t pushtetit lokal, sidomos at t komunave n zonat rurale t vendit ton, pr uljen e mtejshme t varfris n Shqipri. N nj takim t zhvilluar kto ditt e fundit me prfaqsuesit lokal t ktyre komunave, Berisha bri thirrje pr rritjen e bashkpunimit dhe prgjegjsis qeverisse lidhur me shfrytzimin e potencialeve t shumta q ato prmbajn pr reduktimin e varfris n Shqipri. Filozofia qeverisse e Kryeministrit pr nj shtje t till bazohet tek koncepti q ai shprehu edhe n kt takim se “sa m shum zhvillohet vendi, aq m e dhimbshme bhet varfria, aq m e padurueshme bhet ajo, aq m e madhe bhet prgjegjsia jon e prbashkt”. Faktet tregojn se gjat 4-5 viteve t fundit, Shqipria ka
hapa t dukshm prpara pr uljen e varfris, duke u shkputur, kshtu, prfundimisht nga grupi i vendeve t varfra. Konkretisht, brenda ksaj periudhe, treguesi i varfris n vendin ton, nga 25 pr qind q ishte n 2005-n, ka zbritur n 12 pr qind, ndrsa treguesi i varfris ekstreme, pra i mjerimit sht ulur me rreth 6 her. Megjithat, duke u bazuar tek opinionet dhe sondazhet e ndryshme, t cilat ndikohen jo pak edhe nga propaganda politike e opozits, nuk jan t pakt qytetart q shprehen se “situata n kt drejtim, n mos sht prkeqsuar, nuk ka ndryshuar”. Ndonse logjika e shifrave dhe vlersimi i drejt i realitetit nuk e pranojn nj konstatim t till, ktyre qytetarve mund t’u japsh “t drejt” vetm n kontekstin e filozofis qeverisse t Kryeministrit Berisha, q e trajton varfrin si nj “plag”, e cila dhemb m shum n fazn e mbylljes s saj. Kjo sht edhe nj dhimbje psikologjike, si rezultat i vuajtjes shpirtrore q shkakton shumica e pasur prball pakics s varfr. N prgjithsi, varfria ka origjin rurale, e cila sht m e theksuar n rastin e Shqipris, pr shkak t trashgimis socialiste “pr ta
fshatin si qytetin” pr 45 vjet me radh edhe atje ku “hante pula strall”. Gjat ktyre 20 viteve demokraci i jan larguar “parajss” enveriste t monizmit gati 20 pr qind e popullsis s vendit, por mbipopullimi kooperativist i ktyre zonave ka qen tejet i lart, si askund tjetr n bot. Nse i referohemi ndonj statistike t prafrt demografiko-gjeografike n kt drejtim, mund t themi se momentalisht popullsia e fshatit dhe ajo e qytetit duhet t jen “fifty-fifty”. Megjithat, sado ndikim t ket faktori “migrim”, prsri n zonat rurale do t mbetet nj numr i konsiderueshm i popullsis s vendit. N kto kushte duhet menduar, q t “migrojn” jo m njerzit, por influenca qeverisse dhe avantazhet zhvillimore t demokracis. Ky ka qen nj objektiv i rndsishm qeveriss i Kryeministrit Berisha gjat 4-5 viteve t tij n pushtet, ku zhvillimin ekonomiko-shoqror t zonave rurale e ka par si pjes t zhvillimit dhe integrimit t prgjithshm euroatlantik t Shqipris. Gjat ksaj periudhe zonat rurale kan njohur investime t konsiderueshme, ku kryeinvestimi i prket infrastrukturs rrugore. Mjafton t kujtojm se vetm gjat 2-3 viteve t fundit jan asfaltuar rreth 5-6 mij kilometra rrug rurale e terciare, ndrkoh q pritet dyfishimi i ktij fondi rrugor brenda 2-3 viteve t ardhshme. Sipas Kryeministrit, kto investime synojn q fshati m i skajshm t mos jet m shum se gjysm ore larg qendrs s komuns dhe qendra e komuns jo m shum se gjysm ore larg nga qendra e rrethit, n t gjith Shqiprin. Por Kryeministri Berisha sht i vendosur, q, n kuadr t minimizimit relativ t varfris, t bj gjithka sht e mundur pr t mbshtetur me politika t caktuara qeverisse zhvillimin e shpejt dhe modern t zonave rurale; natyrisht duke vn n efienc t plot qeverisjen vendore t ktyre zonave. Si nj alternativ t mundshme n kt drejtim ai ka sugjeruar edhe krijimin e nj sistemi mikrokredie pr fermert e ktyre zonave, me qllim rritjen e prodhimit vendas, nxitjen e artizanatit, turizmit dhe gjallrimin e tregut n prgjithsi, duke shfrytzuar do burim e potencial natyror apo njerzor. Fakte t shumta nga e gjith bota tregojn se objekti kryesor i mikrokredive sht nxitja e punsimit dhe zhvillimit t zonave m t varfra. N vendet n zhvillim, fonde t tilla financiare pr individt, t kombinuara me investimet e ndryshme publike, nxisin n optimume t larta iniciativn private edhe t atyre individve q kishin menduar ta braktisnin prfundimisht fshatin drejt “tregtis s bananes” n qytet. Shembulli m sinjifikativ n kt drejtim vjen nga Hungaria e disa viteve m par, kur si rezultat i eljes s nj fondi mikrokredish pr investime n zonat rurale, rreth 250 mij hungarez t migruar braktisn Budapestin dhe u rikthyen srish andej nga kishin ardhur pr t’iu nnshtruar prsri jets s fermerit, por tashm si “biznesmen” t shndrrimit t mikrokredive n produkte bujqsore e blegtorale. Takimi vjetor i zonjave t para t Hemisfers Perndimore, i zhvilluar plot gjashtmbdhjet vjet m par prgjithsoi, ve t tjerash, edhe eksperiencn botrore t mikrokredis pr luftimin e varfris dhe punsimin e shum grave, kryesisht n Amerikn e Jugut. N librin e saj “Historia e jets sime”, ish-Zonja e Par e Ameriks, Hillary Clinton, kujton nj moment nga kjo nism e rndsishme financiare n Kili: “Tek nj projekt mikrokredish n kryeqytetin e Kilit, Santiago, - kujton zonja Clinton, - un dhe Marta (Marta Larrakea de Frei, Zonja e Par kiliane) takuam nj grua q e kishte prdorur huan e saj pr t bler nj makin qepse t re pr ndrmarrjen e saj t prodhimit t veshjeve. Kur na tha se ndihej “si nj zog n kafaz, por q kishte fituar lirin”, shpresova q t gjitha grat, m n fund, do t ishin t lira dhe t gatshme pr t zgjedhjet e tyre n jet…” Hillary Clinton prshkruan n librin e saj shembullin e banks “Gramenn” t Bangladeshit, “pionieres s mikrokredis”, si e cilson ajo, q “… u jep hua grave shum t varfra, t cilat nuk kan asnj mundsi pr t marr kredi t tjera”. Ish-Zonja e Par e Ameriks, duke u mbshtetur n suksesin e banks “Grameen”, ndikoi pr krijimin “… e nj banke zhvillimi dhe t grupeve t mikrokredive n Arkansas…” dhe shtrirjen e ktij projekti n t gjitha zonat e varfra t Shteteve t Bashkuara. Kur “tempullit” t mikrokredis i falen Shtetet e Bashkuara t Ameriks, n kohn e Presidencs s Clintonit, q ka qen periudha e zhvillimeve m t paprmbajtshme ekonomike n bot, shqiptart n prgjithsi dhe ata t zonave rurale n veanti nuk duhen ln t shohin ndrra me sy hapur, por t bhen m praktik n jetn dhe vendlindjen e tyre.