Kshilla nnave t ardhshme
Specialistt obstetr-gjinekolog u trheqin vmendjen t gjitha kandidateve pr tu
nna q t tregojn nj kujdes t veant pr shndetin e tyre gjat nj periudhe t till kaq t rndsishme si sht shtatzania. Duke theksuar faktin se sjellja n jet e nj fmijeje t shndetshm krkon disa sakrifica, ata i renditin si m posht kshillat q duhen ndjekur dhe prkujdesjet q duhen treguar nga ana e nnave t ardhshme gjat periudhs s tyre t shtatzanis.
1. Ilaet: Prpara se t merrni ndonj ila, fardolloji qoft ky, duhet t kshilloheni me mjekun tuaj dhe t siguroheni q ilai q do merrni nuk ka ndonj veprim negativ pr fmijn q do lind.
2. Ushtrimet: Nj gj tjetr e rndsishme sht t bni n mnyr sistematike ushtrime t lehta fizike. Si pr shndetin tuaj, ashtu edhe t fmijs suaj, sht e domosdoshme q ta prmirsoni sa m shum t jet e mundur gjendjen tuaj shndetsore. N rast se kaloni ndonj spazm, ngrc apo hemorragji, duhet q t'i ndrpreni ushtrimet fizike.
3. Alkooli: Pijet alkolike ndikojn n vonimin e shtatzanis si mbi ju, ashtu edhe mbi bashkshortin tuaj. Pr kt arsye ju duhet t'i lini fare pijet alkolike.
4. Duhani: Duhani dhe t gjitha prodhimet e tjera narkotike paksojn mundsin e mbetjes shtatzan pr arsye se duhani mund ta dmtoj vezn.
5. Zakonet e jetess dhe t ushqyerit: Nj nga gjrat m t rndesishme t programit tuaj shndetsor (q duhet t keni parasysh) prpara shtatzanis sht t ushqyerit tuaj dhe t bashkshortit tuaj me nj diet t pasur me fibra dhe me prqindje t ult yndyrnash. Pr t marr vitaminat dhe mineralet e duhura ushqimi juaj duhet t prmbaj nj sasi t mjaftueshme frutash dhe perimesh t freskta, si dhe duhet t pini mjaft qumsht. N vendin ku punoni duhet t tregoni kujdes pr mbrojtjen nga rrezet X si dhe nga lndt kimike helmuese.
6. Acidet folike: Specialistt rekomandojn marrjen e 0,4 mg acidi folik n dit nga grat q prgatiten pr shtatzani e deri n javn e 12 t t saj. Acidi folik do t paksoj deri n 70% rriskun e lindjes s foshnjs suaj me ndonj defekt t shtylls kurrizore apo t palcs s kurrizit. Acidi folik gjendet n perimet me gjethe t gjelbra, n bukn e zez dhe n drithra.
7. Rubeola: Duhet patjetr t kontrolloni tek mjeku nse keni
vaksitat e fruthit dhe te rubeols. N qoft se ju z ky virus gjat periudhs s shtatzanis rritet shum rrisku i lindjes s fmijs suaj i shurdhr, i verbr apo i mangt nga aftsit mendore. Po qe se nuk jeni vaksinuar m prpara kundr fruth-rubeols, mjeku juaj do t'ju vaksinoj patjetr. N rast se e keni
kt vaksin koht e fundit, ju duhet t paktn t prisni tre muaj pr t ngel shtatzan.
8. Toksoplazma: Ky lloj infeksioni i cili mund t ket ndikime serioze duke dmtuar trurin e fetusit, deri n vdekjen e tij n barkun e nns ngjitet dhe prhapet zakonisht nga jashtqitjet e maceve dhe t kafshve t tjera shtpiake, nga pshtyma dhe sekrecionet e ngjashme. Pr kt arsye, n qoft se ushqeni kafsh shtpiake duhet medoemos t prdorni doreza kur pastroni oturakt e tyre.
9. Duhet t 'i lexoni libra foshnjes:
Foshnja ka mundesi te madhe te behet nje njeri intelektual nqs ka prinder intelektuale. Leximi i librave sht nj faktor i rndsishm q influencon gjat periudhs s gravidancs sepse ndikon n brjen sa m aktiv t trurit dhe n kt mnyr prodhon disa proteina t cilat drgojn sinjale te fmija, por mbi kt tem nuk ka shum punime shkencore sepse sht e pamundur t bhen eksperimente n kt fush sepse genet dhe kushtet mjedisore jan t ndryshme. Zgjuarsia e fmijs influencohet dhe nga faktori mjedis pr kt arsye sht me shum vler q t qeshni me fmijn tuaj, bjeni at t buzqesh, ndiqeni at, kushtojini koh, bjani qejfin dhe mundohuni t'ja zhvilloni t folurin. Mund t flisni kur jeni shtatzan me beben tuaj, por edhe pr kt cshtje nuk ka eksperimente shkencore, por neurologt jan t mendimit q nj gj e till ndikon pozitivisht te fmija. Gjithashtu ka shum diferenc ndrmjet fmijve q jan rritur prej prindit t tyre gjat foshnjris me ata fmij q jan rritur nga dadot apo persona t tjer, sepse nn arrin t'i ndjej nevojat e fmijs prpara se ai t'i shprehi ato. Fmija nuk duhet drguar n kopsht apo cerdhe pa e mbushur moshn tre vjec, sht e domosdoshme q ata t mbahen n shtpi deri n tre vjec dhe t paktn pr ta kujdesen gjyshi apo gjyshja.
Pr t'i zhvilluar fmijs zgjuarsin:
A- Kujdesuni pr t dhe bjani t ditur q i kushtoni tr vmendjen tuaj.
B- Mbrojeni nga t rrzuarit, infeksione apo smundje t ndryshme.
C- Ushqejeni mir dhe n mnyr t rregullt. Nj her n jav fmija duhet t konsumoj mish pule, peshk dhe mish t kuq.
Mishi i kuq sht i rndsishm n zhvillimin e muskujve dhe n mungesn e hekurit n gjak sidomos kjo e fundit ka nj ndikim t rndsishm n zhvillimin e trurit. Periodikisht duhen
analiza pr t par nse bakri, zinku dhe minerale t tjera ekzistojn n sasi t mjaftueshme n trupin e fmijs. Her pas here fmijs i duhen dhn vitamina gjithashtu duhet
kujdes i veant q ai t'i marr k to nga fruta dhe perime t freskta.
'far duhet t bhet gjat periudhs s gravidancs:
Nna duhet t ushqehet n mnyr cilsore dhe t kontrolluar gjat gravidancs. Duhet t marr n sasi t caktuar yndyrn, proteinat, mineralet dhe vitaminat, t bj kujdes t mos marr shum karbohidrate. Duhet t qndroj larg prdorimit t ushqimeve t cilat prmbajn elemente t rafinuara dhe artificiale. N kto lloj ushqimesh prforen n sasi t lart elemente mbrojts mbi t cilat shkenca ka nxjerr prfundim q prodhojn helme dhe niveli toksik sht shum i lart. Gjat shtatzanis konsumimi I ushqimeve fast food, mosmarrja n masn e duhur t frutave dhe perimeve ndikon n zhvillimin mendor jo t knaqshm t bebes.
Nj prej faktorve t tjer theksohet t jet edhe stresi. Stresi duhet t konsiderohet me t njjtn rndsi sa hipertensioni dhe ushqimi I yndyrshm sepse ai influencon t gjitha genet. Nnat e ardhshme duhet t qndrojn larg stresit sa m shum t jet e mundur dhe t afrmit duhet ta ndihmojn n kt pik.
Pirja e cigares gjat shtatzanis e dmton trurin e bebes, ndikon n lindjen me prmasa m t vogla t bebes dhe pr rrjedhoj dhe truri i tij sht m i vogl sesa normalja.
Prdorimi i alkolit sht nj gabimet m t mdha q mund t bj nna e ardhshme.
Nnat e ardhshme nuk duhet t shtisi n vende t cilat nuk jan t pastra, apo pr t cilat nnuk sht e sigurt pr pastrtin e tyre dhe mos harroni q n vende t tilla t konsumoni vetm ushqimet e pregatitura nga ju vet.
10. Mosmarrja e qumshtit t nns ndikon n aftsit mendore t fmijs?
Nuk kemi n dor shum t dhna pr sa i prket ksaj fushe sepse brja e eksperimenteve sht e vshtir dhe njerzit ndikohen shum nga faktori mjedis. Edhe nqs i jepet n kushte t njjta, qumsht disa fmijve eksperienca e fituar do t jet e ndryshme.
Dmtimi i aftsis mendor sht prhapur gjersisht gjat 20 viteve t fundit, pr kt arsye shkaqet e nj fenomeni t till, duhen par si kan evoluar gjat ktyre viteve. Paksimi I marrjes s qumshtit t nns, rritja e konsumit t mallrave artificiale, rritja e konusmimit t frutave dhe perimeve mbi t cilat jan prdorur pesticide kan luajtur rol aktiv n shfaqjen e nj fenomeni t till. Lindja e problemit t vshtirsive n frymmarrje me rritjen e popullsis npr qytete dhe t nivelit t pulmbit n ajr. sht vn re q fmijt q ushqehen me qumsht nne deri n moshn 2 vjecare jan m qndrueshm ndaj infeksioneve, smundjeve t mushkrive dhe smundjeve t tjera ngjitse t cilat jan pasoj e ambientit t ndotur dhe jan m t qet psikologjikisht dhe m t qndrueshm se sa fmijt q nuk kan patur t njjtin mnyr ushqimi. Qumshti i nns prmban n sasira t mdha antikore q e mbrojn beben sikur ajo t jet vaksinuar. Neurolgt jan t mendimit q qumshti i nns sht nj faktor shum i rndsishm n zhvillimin e aftsive mendore te fmija.
nna q t tregojn nj kujdes t veant pr shndetin e tyre gjat nj periudhe t till kaq t rndsishme si sht shtatzania. Duke theksuar faktin se sjellja n jet e nj fmijeje t shndetshm krkon disa sakrifica, ata i renditin si m posht kshillat q duhen ndjekur dhe prkujdesjet q duhen treguar nga ana e nnave t ardhshme gjat periudhs s tyre t shtatzanis.
1. Ilaet: Prpara se t merrni ndonj ila, fardolloji qoft ky, duhet t kshilloheni me mjekun tuaj dhe t siguroheni q ilai q do merrni nuk ka ndonj veprim negativ pr fmijn q do lind.
2. Ushtrimet: Nj gj tjetr e rndsishme sht t bni n mnyr sistematike ushtrime t lehta fizike. Si pr shndetin tuaj, ashtu edhe t fmijs suaj, sht e domosdoshme q ta prmirsoni sa m shum t jet e mundur gjendjen tuaj shndetsore. N rast se kaloni ndonj spazm, ngrc apo hemorragji, duhet q t'i ndrpreni ushtrimet fizike.
3. Alkooli: Pijet alkolike ndikojn n vonimin e shtatzanis si mbi ju, ashtu edhe mbi bashkshortin tuaj. Pr kt arsye ju duhet t'i lini fare pijet alkolike.
4. Duhani: Duhani dhe t gjitha prodhimet e tjera narkotike paksojn mundsin e mbetjes shtatzan pr arsye se duhani mund ta dmtoj vezn.
5. Zakonet e jetess dhe t ushqyerit: Nj nga gjrat m t rndesishme t programit tuaj shndetsor (q duhet t keni parasysh) prpara shtatzanis sht t ushqyerit tuaj dhe t bashkshortit tuaj me nj diet t pasur me fibra dhe me prqindje t ult yndyrnash. Pr t marr vitaminat dhe mineralet e duhura ushqimi juaj duhet t prmbaj nj sasi t mjaftueshme frutash dhe perimesh t freskta, si dhe duhet t pini mjaft qumsht. N vendin ku punoni duhet t tregoni kujdes pr mbrojtjen nga rrezet X si dhe nga lndt kimike helmuese.
6. Acidet folike: Specialistt rekomandojn marrjen e 0,4 mg acidi folik n dit nga grat q prgatiten pr shtatzani e deri n javn e 12 t t saj. Acidi folik do t paksoj deri n 70% rriskun e lindjes s foshnjs suaj me ndonj defekt t shtylls kurrizore apo t palcs s kurrizit. Acidi folik gjendet n perimet me gjethe t gjelbra, n bukn e zez dhe n drithra.
7. Rubeola: Duhet patjetr t kontrolloni tek mjeku nse keni
vaksitat e fruthit dhe te rubeols. N qoft se ju z ky virus gjat periudhs s shtatzanis rritet shum rrisku i lindjes s fmijs suaj i shurdhr, i verbr apo i mangt nga aftsit mendore. Po qe se nuk jeni vaksinuar m prpara kundr fruth-rubeols, mjeku juaj do t'ju vaksinoj patjetr. N rast se e keni
kt vaksin koht e fundit, ju duhet t paktn t prisni tre muaj pr t ngel shtatzan.
8. Toksoplazma: Ky lloj infeksioni i cili mund t ket ndikime serioze duke dmtuar trurin e fetusit, deri n vdekjen e tij n barkun e nns ngjitet dhe prhapet zakonisht nga jashtqitjet e maceve dhe t kafshve t tjera shtpiake, nga pshtyma dhe sekrecionet e ngjashme. Pr kt arsye, n qoft se ushqeni kafsh shtpiake duhet medoemos t prdorni doreza kur pastroni oturakt e tyre.
9. Duhet t 'i lexoni libra foshnjes:
Foshnja ka mundesi te madhe te behet nje njeri intelektual nqs ka prinder intelektuale. Leximi i librave sht nj faktor i rndsishm q influencon gjat periudhs s gravidancs sepse ndikon n brjen sa m aktiv t trurit dhe n kt mnyr prodhon disa proteina t cilat drgojn sinjale te fmija, por mbi kt tem nuk ka shum punime shkencore sepse sht e pamundur t bhen eksperimente n kt fush sepse genet dhe kushtet mjedisore jan t ndryshme. Zgjuarsia e fmijs influencohet dhe nga faktori mjedis pr kt arsye sht me shum vler q t qeshni me fmijn tuaj, bjeni at t buzqesh, ndiqeni at, kushtojini koh, bjani qejfin dhe mundohuni t'ja zhvilloni t folurin. Mund t flisni kur jeni shtatzan me beben tuaj, por edhe pr kt cshtje nuk ka eksperimente shkencore, por neurologt jan t mendimit q nj gj e till ndikon pozitivisht te fmija. Gjithashtu ka shum diferenc ndrmjet fmijve q jan rritur prej prindit t tyre gjat foshnjris me ata fmij q jan rritur nga dadot apo persona t tjer, sepse nn arrin t'i ndjej nevojat e fmijs prpara se ai t'i shprehi ato. Fmija nuk duhet drguar n kopsht apo cerdhe pa e mbushur moshn tre vjec, sht e domosdoshme q ata t mbahen n shtpi deri n tre vjec dhe t paktn pr ta kujdesen gjyshi apo gjyshja.
Pr t'i zhvilluar fmijs zgjuarsin:
A- Kujdesuni pr t dhe bjani t ditur q i kushtoni tr vmendjen tuaj.
B- Mbrojeni nga t rrzuarit, infeksione apo smundje t ndryshme.
C- Ushqejeni mir dhe n mnyr t rregullt. Nj her n jav fmija duhet t konsumoj mish pule, peshk dhe mish t kuq.
Mishi i kuq sht i rndsishm n zhvillimin e muskujve dhe n mungesn e hekurit n gjak sidomos kjo e fundit ka nj ndikim t rndsishm n zhvillimin e trurit. Periodikisht duhen
analiza pr t par nse bakri, zinku dhe minerale t tjera ekzistojn n sasi t mjaftueshme n trupin e fmijs. Her pas here fmijs i duhen dhn vitamina gjithashtu duhet
kujdes i veant q ai t'i marr k to nga fruta dhe perime t freskta.
'far duhet t bhet gjat periudhs s gravidancs:
Nna duhet t ushqehet n mnyr cilsore dhe t kontrolluar gjat gravidancs. Duhet t marr n sasi t caktuar yndyrn, proteinat, mineralet dhe vitaminat, t bj kujdes t mos marr shum karbohidrate. Duhet t qndroj larg prdorimit t ushqimeve t cilat prmbajn elemente t rafinuara dhe artificiale. N kto lloj ushqimesh prforen n sasi t lart elemente mbrojts mbi t cilat shkenca ka nxjerr prfundim q prodhojn helme dhe niveli toksik sht shum i lart. Gjat shtatzanis konsumimi I ushqimeve fast food, mosmarrja n masn e duhur t frutave dhe perimeve ndikon n zhvillimin mendor jo t knaqshm t bebes.
Nj prej faktorve t tjer theksohet t jet edhe stresi. Stresi duhet t konsiderohet me t njjtn rndsi sa hipertensioni dhe ushqimi I yndyrshm sepse ai influencon t gjitha genet. Nnat e ardhshme duhet t qndrojn larg stresit sa m shum t jet e mundur dhe t afrmit duhet ta ndihmojn n kt pik.
Pirja e cigares gjat shtatzanis e dmton trurin e bebes, ndikon n lindjen me prmasa m t vogla t bebes dhe pr rrjedhoj dhe truri i tij sht m i vogl sesa normalja.
Prdorimi i alkolit sht nj gabimet m t mdha q mund t bj nna e ardhshme.
Nnat e ardhshme nuk duhet t shtisi n vende t cilat nuk jan t pastra, apo pr t cilat nnuk sht e sigurt pr pastrtin e tyre dhe mos harroni q n vende t tilla t konsumoni vetm ushqimet e pregatitura nga ju vet.
10. Mosmarrja e qumshtit t nns ndikon n aftsit mendore t fmijs?
Nuk kemi n dor shum t dhna pr sa i prket ksaj fushe sepse brja e eksperimenteve sht e vshtir dhe njerzit ndikohen shum nga faktori mjedis. Edhe nqs i jepet n kushte t njjta, qumsht disa fmijve eksperienca e fituar do t jet e ndryshme.
Dmtimi i aftsis mendor sht prhapur gjersisht gjat 20 viteve t fundit, pr kt arsye shkaqet e nj fenomeni t till, duhen par si kan evoluar gjat ktyre viteve. Paksimi I marrjes s qumshtit t nns, rritja e konsumit t mallrave artificiale, rritja e konusmimit t frutave dhe perimeve mbi t cilat jan prdorur pesticide kan luajtur rol aktiv n shfaqjen e nj fenomeni t till. Lindja e problemit t vshtirsive n frymmarrje me rritjen e popullsis npr qytete dhe t nivelit t pulmbit n ajr. sht vn re q fmijt q ushqehen me qumsht nne deri n moshn 2 vjecare jan m qndrueshm ndaj infeksioneve, smundjeve t mushkrive dhe smundjeve t tjera ngjitse t cilat jan pasoj e ambientit t ndotur dhe jan m t qet psikologjikisht dhe m t qndrueshm se sa fmijt q nuk kan patur t njjtin mnyr ushqimi. Qumshti i nns prmban n sasira t mdha antikore q e mbrojn beben sikur ajo t jet vaksinuar. Neurolgt jan t mendimit q qumshti i nns sht nj faktor shum i rndsishm n zhvillimin e aftsive mendore te fmija.