Stimulojeni me dhurata fmijn q bn gabime
Si sht reagimi juaj, kur fmija juaj shfaq sjellje t paplqyeshme? Mos vall prgjigjia juaj sht "N fillim i flas, m von e qortoj dhe n.q.s. ngul kmb n sjelljen e tij, e dnoj"? Besoj se t stimulosh fmijn q ka kryer faj nuk sht nj metod e zgjedhur nga fmija Ne e dim se " Shprblimi jepet si rezultat i nj sjelljeje t mir " n t vrtet, kjo q dim sht e drejt nga pikpamja e arritjeve pedagogjike n ditt tona. N t vrtet po ta vshtrojm nga pikpamja e arritjeve n t ardhmen do t shohim se nuk sht edhe aq e drejt dnimi i nj fmije q ka
faj. Sepse dnimi sht nj metod edukimi q t bn t ndihesh n presion. Me an t dnimit, fmija detyrohet t pranoj me nxitje nga jasht nj sjellje q bota e tij e brendshme nuk e ka pranuar. Sjelljet e papranuara n ndrgjegjie jan larg t qnit t sinqerta. N mnyr q nj sjellje t mund t pranohet nga nj fmij, duhet q m par ajo t pranohet n botn e tij t brendshme dhe n ndrgjegjien e tij. Sjellja e papranuar nga ndrgjegjia dhe e paprvetsuar nga bota e tij e brendshme, mund t rezultoj n shfaqjen e nj karakteri t dyfisht, njri pr botn e brendshme dhe tjetri pr at t jashtme. Fmija ndoshta shfaq sjelljen q ju dshironi, i detyruar nga frika e dnimit, por nga momenti q ndikimi i dnimit fillon t zbehet, athere ai prsri mund t'i kthehet asaj sjelljeje t gabuar ndoshta edhe duke e theksuar m shum. Pr kt shkak cshtja e dnimit t fmijs q ka
faj sht nj cshtje q duhet menduar mir. Shprblimi n vend t dnimit kundrejt nj sjelljeje t gabuar, sjell rezultate m pozitive. Le t mendojm se keni nj fmij 8-10 vje, keni ftuar miq n shtpi dhe ai ju turpron me miqt tuaj. Sa her q ju filloni t flisni, ai ndryshon disi fjalt e prdorura nga ju, fillon t'ju prqesh dhe sado q e qortoni nuk e bni dot t heq dor nga kjo sjellje. Mendoj se shprblimi i nj fmije q tallet me ju n kt mnyr, sht gjja e fundit q mund t'ju vij ndr mend, apo jo? Le ta vshtirsojm pak situatn. Ju jeni nj njeri besimtar dhe i jepni shum rndsi bots shpirtrore, mundoheni t kryeni me prpikmri ritet tuaja fetare ndrkoh fmija juaj mundohet t'jua ndrpresi ato, apo edhe t tallet, far do t bnit n nj situat t till? Do t'a stimulonit fmijn tuaj q tallet me ato rite q pr ju jan t shenjta? Nuk do ta stimuloni, apo jo? Shkencat pedagogjike t sotme thon se nj fmij i till e meriton shprblimin, por kur shfletojm faqet e historis prballemi me metoda q e ln prapa pedagogjin e ditve t sotme.
-Fmijt q i binin teneqeve
Nj grup fmijsh po sillnin shqetsim dhe zhurm duke i rn teneqeve prball ders s nj njeriu. Njerzit e lagjes prreth sado q u munduan nuk arritn t'i bindnin fmijt pr t ndrprer veprimin e tyre. Nj dit i zoti i shtpis para s cils fmijt bnin zhurm doli jasht dhe u shkoi afr, bisedoi dhe bri nj marrveshje me ta. Sipas marrveshjes fmijt nuk do t vinin n cdo or t dits, prkundrazi do t vinin pr t
zhurm n nj orar t caktuar nga t dyja palt dhe sipas marrveshjes kundrejt zhurms s
ata do t merrnin nj shprblim n vler monetare nga ky zotri. Fmijt ngeln t knaqur nga kjo marrveshje dhe ditn tjetr u paraqitn n orn e caktuar tek dera e zotris. Bn zhurm duke I rn teneqeve me shkopinjt q kishin n duar, pas nj far kohe personi me t cilin kishin
marrveshjen u shfaq n der. Fmijve u dha shumn e caktuar kundrejt zhurms s br, ashtu sic kishin rn dakort dhe i drgoi fmijt n shtpi. Ditn tjetr fmijt prsri erdhn n orarin e caktuar para ders dhe prssi bn zhurm, zotria pasi ata mbaruan prsri doli n der dhe u dha fmijve parat e premtuara dhe kshtu vazhdoi pr nj far kohe. Gjat ksaj kohe zotria filloi t dilte me vones dhe fmijt nxeheshin me nj fakt t till dhe filluan ta paralajmrojn q kjo gj t mos prsritej. Ditn tjetr fmijt erdhn prsri n orn e caktuar por zotria prsri vonoi n dhnien e parave, Ai u thot fmijve se tashm e kishte t vshtire q t'u jepte parat e premtuara dhe u bri t ditur se dshironte t ndryshonte marrveshjen me nj t re, e i pyeti "- Do t vinit vall, nse do t'ju jepja gjysmn e shums pr t ciln kishim rn dakort?". Fmijt tashm ishin t nxehur nga fakti q zotria, i cili kishte vonuar dhnien e parave, u propozoi nj gj t till dhe nuk pranuan. Ata filluan t prmendin edhe faktin se deri tani koha e tyre kishte shkuar kot duke u marr me kt pun. Nrkoh q shokt e tyre e kalonin kohn shum bukur duke luajtur . Ata u trhoqn vec duke kaluar or t tra n pritje dhe n fund morn vendimin se nuk do t pranonin propozimin e ri t zotris dhe se nuk do t shkonin m atje. Kur e analizojm kt shembull bhemi dshmitar t marrjes nn kontroll e m pas t zhdukjes totale t sjelljeve t pahijshme, duke
ndrmjets shprblimin e fmijve q refuzojn ta ndryshojn sjelljen e tyre edhe pse dnohen.
Prse nuk duhet prdorur dnimi?
Dnimi i fmijve q kryejn gabime duhet evituar sa me shume, po prse vall?
Dnimi mund t formoj te fmija ndjenjn e t qnit i shtypur dhe me kt ndjenj fmija duke e vazhduar sjelljen e gabuar mund t prpiqet ta dnoj, sipas mnyrs s tij, personin dnues.
Dnimi mund t sjell ambicie dhe mund t bhet shtyts i nj sjelljeje pasuese negative. Fmija q nuk e shfaq nj sjellje t dshiruar pr shkak t friks nga dnimi, mund t ngelet ngusht midis dshirs s brendshme, kundrejt dnimit nga ambienti i jashtm dhe kjo bhet shkak q fmija t dal nga t qnit i sinqert.
Dnimi n mosh t vogl mund t bhet shkak pr formimin e ndjenjave t "urrejtjes dhe mris".
"Dnimi" sht nj metod edukimi tepr siprfaqsore dhe nnshtruese. Nj fmij q nj sjellje t dshiruar nuk e shfaq nga frika e dnimit mund t ngelet ngusht midis dshirs s brendshme dhe friks nga dnimi i jashtm dhe kjo mund t bhet shkak pr shfaqjen e sjelljeve siprfaqsore dhe jo t sinqerta nga ana e fmijs.
faj. Sepse dnimi sht nj metod edukimi q t bn t ndihesh n presion. Me an t dnimit, fmija detyrohet t pranoj me nxitje nga jasht nj sjellje q bota e tij e brendshme nuk e ka pranuar. Sjelljet e papranuara n ndrgjegjie jan larg t qnit t sinqerta. N mnyr q nj sjellje t mund t pranohet nga nj fmij, duhet q m par ajo t pranohet n botn e tij t brendshme dhe n ndrgjegjien e tij. Sjellja e papranuar nga ndrgjegjia dhe e paprvetsuar nga bota e tij e brendshme, mund t rezultoj n shfaqjen e nj karakteri t dyfisht, njri pr botn e brendshme dhe tjetri pr at t jashtme. Fmija ndoshta shfaq sjelljen q ju dshironi, i detyruar nga frika e dnimit, por nga momenti q ndikimi i dnimit fillon t zbehet, athere ai prsri mund t'i kthehet asaj sjelljeje t gabuar ndoshta edhe duke e theksuar m shum. Pr kt shkak cshtja e dnimit t fmijs q ka
faj sht nj cshtje q duhet menduar mir. Shprblimi n vend t dnimit kundrejt nj sjelljeje t gabuar, sjell rezultate m pozitive. Le t mendojm se keni nj fmij 8-10 vje, keni ftuar miq n shtpi dhe ai ju turpron me miqt tuaj. Sa her q ju filloni t flisni, ai ndryshon disi fjalt e prdorura nga ju, fillon t'ju prqesh dhe sado q e qortoni nuk e bni dot t heq dor nga kjo sjellje. Mendoj se shprblimi i nj fmije q tallet me ju n kt mnyr, sht gjja e fundit q mund t'ju vij ndr mend, apo jo? Le ta vshtirsojm pak situatn. Ju jeni nj njeri besimtar dhe i jepni shum rndsi bots shpirtrore, mundoheni t kryeni me prpikmri ritet tuaja fetare ndrkoh fmija juaj mundohet t'jua ndrpresi ato, apo edhe t tallet, far do t bnit n nj situat t till? Do t'a stimulonit fmijn tuaj q tallet me ato rite q pr ju jan t shenjta? Nuk do ta stimuloni, apo jo? Shkencat pedagogjike t sotme thon se nj fmij i till e meriton shprblimin, por kur shfletojm faqet e historis prballemi me metoda q e ln prapa pedagogjin e ditve t sotme.
-Fmijt q i binin teneqeve
Nj grup fmijsh po sillnin shqetsim dhe zhurm duke i rn teneqeve prball ders s nj njeriu. Njerzit e lagjes prreth sado q u munduan nuk arritn t'i bindnin fmijt pr t ndrprer veprimin e tyre. Nj dit i zoti i shtpis para s cils fmijt bnin zhurm doli jasht dhe u shkoi afr, bisedoi dhe bri nj marrveshje me ta. Sipas marrveshjes fmijt nuk do t vinin n cdo or t dits, prkundrazi do t vinin pr t
zhurm n nj orar t caktuar nga t dyja palt dhe sipas marrveshjes kundrejt zhurms s
ata do t merrnin nj shprblim n vler monetare nga ky zotri. Fmijt ngeln t knaqur nga kjo marrveshje dhe ditn tjetr u paraqitn n orn e caktuar tek dera e zotris. Bn zhurm duke I rn teneqeve me shkopinjt q kishin n duar, pas nj far kohe personi me t cilin kishin
marrveshjen u shfaq n der. Fmijve u dha shumn e caktuar kundrejt zhurms s br, ashtu sic kishin rn dakort dhe i drgoi fmijt n shtpi. Ditn tjetr fmijt prsri erdhn n orarin e caktuar para ders dhe prssi bn zhurm, zotria pasi ata mbaruan prsri doli n der dhe u dha fmijve parat e premtuara dhe kshtu vazhdoi pr nj far kohe. Gjat ksaj kohe zotria filloi t dilte me vones dhe fmijt nxeheshin me nj fakt t till dhe filluan ta paralajmrojn q kjo gj t mos prsritej. Ditn tjetr fmijt erdhn prsri n orn e caktuar por zotria prsri vonoi n dhnien e parave, Ai u thot fmijve se tashm e kishte t vshtire q t'u jepte parat e premtuara dhe u bri t ditur se dshironte t ndryshonte marrveshjen me nj t re, e i pyeti "- Do t vinit vall, nse do t'ju jepja gjysmn e shums pr t ciln kishim rn dakort?". Fmijt tashm ishin t nxehur nga fakti q zotria, i cili kishte vonuar dhnien e parave, u propozoi nj gj t till dhe nuk pranuan. Ata filluan t prmendin edhe faktin se deri tani koha e tyre kishte shkuar kot duke u marr me kt pun. Nrkoh q shokt e tyre e kalonin kohn shum bukur duke luajtur . Ata u trhoqn vec duke kaluar or t tra n pritje dhe n fund morn vendimin se nuk do t pranonin propozimin e ri t zotris dhe se nuk do t shkonin m atje. Kur e analizojm kt shembull bhemi dshmitar t marrjes nn kontroll e m pas t zhdukjes totale t sjelljeve t pahijshme, duke
ndrmjets shprblimin e fmijve q refuzojn ta ndryshojn sjelljen e tyre edhe pse dnohen.
Prse nuk duhet prdorur dnimi?
Dnimi i fmijve q kryejn gabime duhet evituar sa me shume, po prse vall?
Dnimi mund t formoj te fmija ndjenjn e t qnit i shtypur dhe me kt ndjenj fmija duke e vazhduar sjelljen e gabuar mund t prpiqet ta dnoj, sipas mnyrs s tij, personin dnues.
Dnimi mund t sjell ambicie dhe mund t bhet shtyts i nj sjelljeje pasuese negative. Fmija q nuk e shfaq nj sjellje t dshiruar pr shkak t friks nga dnimi, mund t ngelet ngusht midis dshirs s brendshme, kundrejt dnimit nga ambienti i jashtm dhe kjo bhet shkak q fmija t dal nga t qnit i sinqert.
Dnimi n mosh t vogl mund t bhet shkak pr formimin e ndjenjave t "urrejtjes dhe mris".
"Dnimi" sht nj metod edukimi tepr siprfaqsore dhe nnshtruese. Nj fmij q nj sjellje t dshiruar nuk e shfaq nga frika e dnimit mund t ngelet ngusht midis dshirs s brendshme dhe friks nga dnimi i jashtm dhe kjo mund t bhet shkak pr shfaqjen e sjelljeve siprfaqsore dhe jo t sinqerta nga ana e fmijs.