Laboratori i restaurimeve i kthehet shtëpisë së Toptanëve
Laboratori i Arkeometris dhe Konservimit, nn varsin e Qendrs Studimore Albanologjike, i sht kthyer srish shtpis s vjetr t Toptanve, monument kulture i kategoris “A”. Pas dbimit t para pak kohve, Frederik Stamati, drejtues i Laboratorit t Konservimit dhe Arkeometris si dhe specialistja tjetr q punon aty, gjenden srish n godinn e mparshme pr t vijuar me restaurimet e lna prgjysm, edhe pse ende nuk ka nj zgjidhje prfundimtare t mosmarrveshjeve me pronart e shtpis ku prej vitesh sht vendosur Laboratori i Restaurimit dhe Arkeometris. “Ne vazhdojm punn normalisht n laborator, duke trajtuar objekte t kulturs materiale, qoft t arkeologjis, apo t etnologjis”, bn t ditur Stamati. E lajmi i mir sjell edhe nj tjetr. Specialistt lajmrojn se kan vijuar me restaurimin e nj grupi instrumentesh antike q mendohet t jen disa fyej kockash q i prkasin shekullit I para ose pas Krishtit. Instrumentet muzikore prej kocke q i prkasin periudhs romake, u gjetn nga ekspedita e prbashkt shqiptaro-gjermane, e cila n vitin 2009 po kryente grmime arkeologjike n zonn historike t Lezhs. Sipas Stamatit, q n momentin e zbulimit u ngrit nj pikpyetje pr domethnien e tyre. Mendimi paraprak ka qen se kto fragmente kockash i prkisnin nj instrumenti muzikor, ndoshta nj fyelli. Tashm pas shtat muajsh punimesh, procesi restaurues duket se ka prfunduar duke sjell nj dshmi mbi prdorimin e instrumenteve muzikore n popullsin vendase n Iliri. “Gjat puns restauruese doln shum t dhna interesante, pr shembull se si ishte prdorur fyelli i kocks. Pjesa e jashtme e fragmenteve ishte rrumbullakosur me torno, zbukurimi ishte shpuar me punto, nganjher puntoja ishte futur aq thell, saq kishte prekur edhe murin e pasm. Tashm duken mir shenjat e lna nga instrumentet e prdorura. N disa raste vihet re nj ulluk i shesht, q lidh vrimat por q ende nuk e kemi prcaktuar funksionin. Interesante sht se cilindrat nga brenda nuk jan t tornuar por kan mbetur me gunga. Ky fakt lind pikpyetjen e par: a ka qen fyell? M tej na lindi mendimi se kto pjes kan qen t paprfunduara, pra ato jan skarcitete t nj punishteje, q ndoshta prodhonte instrumente muzikore t asaj kohe”, vijon m tej shefi i laboratorit. Ai thot se t gjitha fragmentet kockore ishin t mbuluar nga balta. Arkeologt nuk kishin guxuar t bnin pastrimin e tyre, pasi ishin dmtuar shum n tok. Ishte vetm blata ajo q i mbante pr t mos u shpartalluar plotsisht. Ndrkaq, Frederik Stamati bn me dije se puna n laborator vazhdon, jo vetm pr restaurimin maksimal por dhe pr t prcaktuar llojin e kocks, moshn ekzakte dhe pr t kuptuar domethnien e ksaj gjetjeje.
#