Lamtumir AMBO!
ndrra shqiptare pr t prfituar 50 milion dollar n vit nga projekti i famshm AMBO sht coptuar. Lufta diplomatike ka zgjedhur fituesit dhe korridori triumfues sht Burgas-Aleksandropolis. Lamtumir AMBO! Por kjo lamtumir duket se e ka marr fillesn prej kohsh. Gjasat tregonin kt finalizim, edhe pse Shqipria dhe Maqedonia shpresonin deri n minutn e fundit nga projekti amerikan, q u kanalizua sipas interesave ruse. Ndrtimi i naftsjellsit q rivalizon AMBO-n tashm sht realitet, prderisa palve u ka mbetur ve t grinden pr vendin q do t ket ndrtesn ku merren vendimet e prbashkta. Evidencat jan t thjeshta dhe vlersuesit n rastin konkret jan statistikat. Rusia sht pronari kryesor i naftsjellsit, me 51% t aksioneve, ndrsa Bullgaria dhe Greqia zotrojn prkatsisht pjesn tjetr t aksioneve. Dukej se shtja AMBO q ka arritur finishin kishte marr rolin e nj rivali q qndronte n ajr, prderisa llogarit ishin
koh m par. Dikur, sipas nj projekti t iniciuar nga ish presidenti Klinton, tubacionet parashikohej t fillonin nga Porti i Burgasit n Bullgari, ku sht terminali i hyrjes s nafts, t kalonin npr Maqedoni dhe t prfundonin n terminalin prmbylls n Gjirin e Vlors. Sipas raportuesve dhe teknicienve, problemi sht se n do hallk t projektit AMBO nuk ka as edhe nj shans teknik apo politik t ndrtohet, pr derisa t dy naftsjellsit synojn t njjtt klient, duke prdorur t njjtat vendburime nafte, t cilat edhe pse nuk jan trsisht ruse, prsri jan republika satelite t Kremlinit. Kjo sht arsyeja prse kto dy projekte jan cilsuar si rivale ndaj njra-tjetrs, edhe pse njra prej tyre hynte n luft me shum avantazhe. Kompania AMBO, me seli n Nju-Jork, sht iniciatore e projektit t naftsjellsit me gjatsi 576 milje ose rreth 913 kilometra, i cili parashikohej t transportonte naftn bruto t Rusis, Azerbajxhanit, Kazakistanit dhe Turkmenistanit. Tubacioni i propozuar me di, duhej fjal pr naftn e Kremlinit, i cili tradicionalisht ka mbshtetur projektin greko-ruso-bullgar, Burgas-Aleksandropolis. Ky i fundit, gjithashtu, nis nga Burgasi i Bullgaris, por anashkalon Maqedonin dhe Shqiprin pr t prfunduar n Aleksandropolis t Greqis. Distanca e ktij projekti paraqitet m e gjat dhe kostot m t larta, por nga ana tjetr, ai shmang dy vende t cilsuara pro-amerikane: Shqipria dhe Maqedonia. Prpjekjet shqiptare pr t prfituar nga ky projekt ishin thjesht nj hap i tipit t dal ku t dal, ndrsa kalkulimet diplomatike ndrkombtare nuk mund t sillnin rrethana t tjera. sht e qart se pr shtje t ksaj rndsie, me prirje t theksuara partneriteti nacionalist, pranohet t investohen miliona dollar m shum sesa ti bsh nder dy shteteve armike. Ky projekt mori ngjyra filo-sllave, ndrsa konkurrenti i tij AMBO ( ku sigurisht do t prfitonte edhe vendi yn) pati destinacion t paraprgatitur. Madje aq i shpejt duket t ndodh ky projekt, saq ndrtimi i tij sht vendosur t jet brenda 2008-s. Reagimet nga palt prfshirse t projektit AMBO ishin pothuajse inekzistente, pasi rezultati u b i qart para se t merrej vendimi. Gjithsesi kjo histori tashm e mbyllur, do t mbetet nj paragraf i shtjeve diplomatike dhe do t kujtohet si nj precedent q i ka rrnjt thell n marrdhniet etnike dhe interesat politike t shteteve q gatuajn politikat ndrkombtare, duke e prkthyer do vendim sipas interesit vetjak.
koh m par. Dikur, sipas nj projekti t iniciuar nga ish presidenti Klinton, tubacionet parashikohej t fillonin nga Porti i Burgasit n Bullgari, ku sht terminali i hyrjes s nafts, t kalonin npr Maqedoni dhe t prfundonin n terminalin prmbylls n Gjirin e Vlors. Sipas raportuesve dhe teknicienve, problemi sht se n do hallk t projektit AMBO nuk ka as edhe nj shans teknik apo politik t ndrtohet, pr derisa t dy naftsjellsit synojn t njjtt klient, duke prdorur t njjtat vendburime nafte, t cilat edhe pse nuk jan trsisht ruse, prsri jan republika satelite t Kremlinit. Kjo sht arsyeja prse kto dy projekte jan cilsuar si rivale ndaj njra-tjetrs, edhe pse njra prej tyre hynte n luft me shum avantazhe. Kompania AMBO, me seli n Nju-Jork, sht iniciatore e projektit t naftsjellsit me gjatsi 576 milje ose rreth 913 kilometra, i cili parashikohej t transportonte naftn bruto t Rusis, Azerbajxhanit, Kazakistanit dhe Turkmenistanit. Tubacioni i propozuar me di, duhej fjal pr naftn e Kremlinit, i cili tradicionalisht ka mbshtetur projektin greko-ruso-bullgar, Burgas-Aleksandropolis. Ky i fundit, gjithashtu, nis nga Burgasi i Bullgaris, por anashkalon Maqedonin dhe Shqiprin pr t prfunduar n Aleksandropolis t Greqis. Distanca e ktij projekti paraqitet m e gjat dhe kostot m t larta, por nga ana tjetr, ai shmang dy vende t cilsuara pro-amerikane: Shqipria dhe Maqedonia. Prpjekjet shqiptare pr t prfituar nga ky projekt ishin thjesht nj hap i tipit t dal ku t dal, ndrsa kalkulimet diplomatike ndrkombtare nuk mund t sillnin rrethana t tjera. sht e qart se pr shtje t ksaj rndsie, me prirje t theksuara partneriteti nacionalist, pranohet t investohen miliona dollar m shum sesa ti bsh nder dy shteteve armike. Ky projekt mori ngjyra filo-sllave, ndrsa konkurrenti i tij AMBO ( ku sigurisht do t prfitonte edhe vendi yn) pati destinacion t paraprgatitur. Madje aq i shpejt duket t ndodh ky projekt, saq ndrtimi i tij sht vendosur t jet brenda 2008-s. Reagimet nga palt prfshirse t projektit AMBO ishin pothuajse inekzistente, pasi rezultati u b i qart para se t merrej vendimi. Gjithsesi kjo histori tashm e mbyllur, do t mbetet nj paragraf i shtjeve diplomatike dhe do t kujtohet si nj precedent q i ka rrnjt thell n marrdhniet etnike dhe interesat politike t shteteve q gatuajn politikat ndrkombtare, duke e prkthyer do vendim sipas interesit vetjak.