Lavazh i truve ose strvitja e masave
Hapja , epshmria , t qenit elastik n disa raste pastaj i gatshm pr t pranuar e prvetsuar dallimin apo tjetrsin jan disa nga ato atribute q zakonisht lidhen me epokn post ideologjike .Mirpo pas ksja n mentalitetin Shqiptar n disa raste sht vrejtur edhe nj arkeologji politike mjaft ngulmuese , e cila sht duke synuar t zhgropos tabanin e varrosur thell t historis kombtare dhe t nj t ardhme q buron nga nj histori e ndrprer dikur me shekuj.
N rast se n popullin e Kosovs sht ngulitur n mendje dika e huaj dhe prvetsimi i saj ,ajo shum shpejt u shndrrua n nj logjik e cila sht e mbshtjellur n petkun e asaj q ishte adaptuar e imponuar dhe asaj q nuk ekziston m , nga kjo mund t vije deri te ajo kur , pr ta shteti i ardhshm i Kosovs bhet si i huaj dhe kjo automatikisht lind nevojn e nj logjik t huaj.
Ndrsa pr ta evituar kt element mjaft rrnqeths pr identitetin dhe kulturn ton do ishte shum e nevojshme q intelektualt dhe politikant Kosovar ta thon t vrtetn e brendshme dhe ta pasqyrojn realitetin ekzistues kulturor , social , ekonomik dhe kulturn politike te shtetit t ardhshm e demokratik t Kosovs.Nse nuk jemi n gjendje t besojm n pavarsin e arsyes apo t shndetit moral e shpirtror t popullit t Kosovs ,jemi t dnuar t kthehemi n mndafsh q cdo kush deshiron t fshihet dhe ta heq djersn e tij apo edhe llumin e tij dhe n kt rast normalisht se populli i Kosovs do mund t kthehej shum shum , prapa ,prapa n parahistori.
Kshtu q duhet t ekzistoj prgjegjsia e thelle morale dhe politike brenda qenies s popullit t Kosovs ashtu q kjo prgjegjsi t jet si dicka n t ciln do gjendet i prfshir detyrimi kontraktuale dhe explorimi i s ardhmes.Mirpo ekziston edhe nj arsye se shum koh m par ndoshta edhe me shekuj populli yn ishte i privuar nga e drejta e tij dhe liria e tij por natyrisht , t qent i privuar nga t drejtat nuk prbn nj akt moral , por dicka q individi apo populli e vuan.
Ndrkaq vnia n vend e drejtsis apo kompensimi i padrejtsis nuk sht n kt kontekst nj veprim q ka pr objekt nj barts t moralitetit , porse sht nj detyrim nga ana e shtetit t Kosovs pr tiu prmbajtur njrit prej kushteve t ligjshmris.Sepse vetm n kt mnyr do mund t flitej pr demokraci liberale ,shtet konstitucional dhe rendin ligjor n shtetin e ardhshm t Kosovs.Megjithkt futja e nj elementi etnik n politikn demokratike t shtetit t ardhshm t Kosovs do e kushtzonte at dhe do krkonte pranimin e nocionit t nj kombi dyshtresor nga ana e qytetarve t tij .Kjo nnkupton doemos diskriminimin n aspektin e t drejtave qytetare, mirepo ato grupe q kan nj lidhje t pandrmjetshme mistike me mitrn e kombit t tyre vshtir se do dshironin tu linin ndonj mundsi pjesmarrjeje n ushtrimin e pushtetit grupeve t tjera .
Po ta marrim kohn e Aristotelit i cili ishte i vetdijshm pr mundsin e nj diferencimi ndrmjet shtetit dhe shoqris : qyeti apo tani shteti sot ne kuptimin e mire te fjales , sipas tij prfshin q t dyja , pr m tepr , ai ka gjithashtu kt avantazh : qllimi i qytetit apo shtetit sic quhej n at koh polisit prkon me at t individit , lumturia e t cilit ksisoj nuk duhej t cenohet.Pr Shtrausin prkthimi m i mir me nj fjal moderne q ti prshtatet qytetit apo shtetit sht kultura e tij .N shoqrit moderne , ku bashkjetojn nj sr kulturash t ndryshme , opinionet e njerzve mbi natyrn e lumturis ndryshojn nga njra tjetra , ndrsa shteti i prkushtohet s vetmes ide t mundshme n gjirin e tij.
Gjithsesi , marrveshja intuitive mbi kuptimin e virtytit brenda caqeve t s njejts kultur sht dicka q mund t arrihet. Ndrsa n ndryshim nga rajoni i Ballkanit , tradita politike e Perndimit e ngjizur n mnyr pak a shum t vazhdueshme dhe organikisht e ka
t mundshme nj marrveshje t till , ndrsa t vetmet anomali kan qen revolucionet ideologjike por me karakter shkatrrues.Mirpo fakti q nuk ka nj marrveshje lidhur me konceptet themelore mbi komunitetin politik n Kosov nuk sht medoemos dicka e keqe.Duke ditur edhe historikisht se tradita politike e Ballkanit perndimor karakterizohet nga vecime t llojllojshme. N kt rajon lufta mes frazave t thata ideologjike dhe prpjekjeve kombtare ende nuk ka prfunduar , ideja e shtetsis vazhdon t jet e diskutueshme , ndrsa gjithashtu themelet shpirtrore t detyrimeve politike dhe respektimi i t drejtave sovrane jan jo vetm t paqarta , por jan edhe krejt t diskutueshme.Gjithashtu duhet ta kemi parasysh edhe kt se koncepti i kombit Kosovar sht i pakuptimit nqoftse nuk na tregon se ndaj kujt dhe ndaj cfar gjje duhet t jemi besnik, si dhe pr cfar duhet t bjm sakrifica.
Ndrkaq ideja romantike restauracioniste mbi kombsin , duke u luhatur ndrmjet interpretimesh t ndryshme etnike , kulturore dhe politike , nga njra an prbn njfar utopie me shikimin prapa (me fjal t tjera , i mungojn paraardhsit historik) dhe nga ana tjetr , ia l riprcaktimin e karakteristikave m t rndsishme t shtetsis opinionit t nj pseudo-elite t angazhuar politikisht n Kosov , duke vn ksisoj n dyshim themelet e cdo detyrimi politik , mundsin e liris n baz t ligjit dhe t drejtat ligjore t shtetit t ardhshm t Kosovs .Ngase kjo do mund t ruante at plasaritje t thell t tradits son t re politike dhe do e vshtirsonte zhvillimin e ndjenjs s ligjit brenda shoqris respektivisht shtetit t ardhshm t Kosovs.Kshtu q kushti themelor q synon shteti i ardhshm dhe modern i Kosovs do ishte paqja e brendshme , e cila sigurohet , nga njra an , nprmjet rendit ligjor , cka parandalon cdo lloj monopolizimi t pushtetit nga individt ose grupet .Shteti modern i Kosovs s re nuk duhet t lejoj t ket armiq t brendshm sepse askush q punon kundr shtetit t Kosovs nuk do mund t qndronte brenda shtetit t Kosovs e sidomos ata q shkelin ligjin.Ndrkaq n qoft se popullit t Kosovs dhe elits politike i mungon qllimi q nuk beson askush n kt do ishte nj defomritet kuluturor dhe social si dhe i vetdijes ekzistuese e cila do mund t mos pastrohet kurr nga mbeturinat ideologjike ,e kthimit cdo her t kohs mbrapsht dhe t mendjes s kaluar.Kshtu q sot pr popullin e Kosovs dhe sidomos pr elitn politike Kosovare do ishte mir q t filloj lavazhi truve pr t vetquajturit politikan dhe krer t shtetit t Kosovs dhe njkohsisht pr masat respektivisht popullin do ishte e domosdoshme nj strvitje e trurit , ashtu q t kemi nj t ardhme m t pastr dhe nj vizion q na shpie drejt nj bote t re t demokracis dhe integrimit n t gjitha sferat e jets .
N rast se n popullin e Kosovs sht ngulitur n mendje dika e huaj dhe prvetsimi i saj ,ajo shum shpejt u shndrrua n nj logjik e cila sht e mbshtjellur n petkun e asaj q ishte adaptuar e imponuar dhe asaj q nuk ekziston m , nga kjo mund t vije deri te ajo kur , pr ta shteti i ardhshm i Kosovs bhet si i huaj dhe kjo automatikisht lind nevojn e nj logjik t huaj.
Ndrsa pr ta evituar kt element mjaft rrnqeths pr identitetin dhe kulturn ton do ishte shum e nevojshme q intelektualt dhe politikant Kosovar ta thon t vrtetn e brendshme dhe ta pasqyrojn realitetin ekzistues kulturor , social , ekonomik dhe kulturn politike te shtetit t ardhshm e demokratik t Kosovs.Nse nuk jemi n gjendje t besojm n pavarsin e arsyes apo t shndetit moral e shpirtror t popullit t Kosovs ,jemi t dnuar t kthehemi n mndafsh q cdo kush deshiron t fshihet dhe ta heq djersn e tij apo edhe llumin e tij dhe n kt rast normalisht se populli i Kosovs do mund t kthehej shum shum , prapa ,prapa n parahistori.
Kshtu q duhet t ekzistoj prgjegjsia e thelle morale dhe politike brenda qenies s popullit t Kosovs ashtu q kjo prgjegjsi t jet si dicka n t ciln do gjendet i prfshir detyrimi kontraktuale dhe explorimi i s ardhmes.Mirpo ekziston edhe nj arsye se shum koh m par ndoshta edhe me shekuj populli yn ishte i privuar nga e drejta e tij dhe liria e tij por natyrisht , t qent i privuar nga t drejtat nuk prbn nj akt moral , por dicka q individi apo populli e vuan.
Ndrkaq vnia n vend e drejtsis apo kompensimi i padrejtsis nuk sht n kt kontekst nj veprim q ka pr objekt nj barts t moralitetit , porse sht nj detyrim nga ana e shtetit t Kosovs pr tiu prmbajtur njrit prej kushteve t ligjshmris.Sepse vetm n kt mnyr do mund t flitej pr demokraci liberale ,shtet konstitucional dhe rendin ligjor n shtetin e ardhshm t Kosovs.Megjithkt futja e nj elementi etnik n politikn demokratike t shtetit t ardhshm t Kosovs do e kushtzonte at dhe do krkonte pranimin e nocionit t nj kombi dyshtresor nga ana e qytetarve t tij .Kjo nnkupton doemos diskriminimin n aspektin e t drejtave qytetare, mirepo ato grupe q kan nj lidhje t pandrmjetshme mistike me mitrn e kombit t tyre vshtir se do dshironin tu linin ndonj mundsi pjesmarrjeje n ushtrimin e pushtetit grupeve t tjera .
Po ta marrim kohn e Aristotelit i cili ishte i vetdijshm pr mundsin e nj diferencimi ndrmjet shtetit dhe shoqris : qyeti apo tani shteti sot ne kuptimin e mire te fjales , sipas tij prfshin q t dyja , pr m tepr , ai ka gjithashtu kt avantazh : qllimi i qytetit apo shtetit sic quhej n at koh polisit prkon me at t individit , lumturia e t cilit ksisoj nuk duhej t cenohet.Pr Shtrausin prkthimi m i mir me nj fjal moderne q ti prshtatet qytetit apo shtetit sht kultura e tij .N shoqrit moderne , ku bashkjetojn nj sr kulturash t ndryshme , opinionet e njerzve mbi natyrn e lumturis ndryshojn nga njra tjetra , ndrsa shteti i prkushtohet s vetmes ide t mundshme n gjirin e tij.
Gjithsesi , marrveshja intuitive mbi kuptimin e virtytit brenda caqeve t s njejts kultur sht dicka q mund t arrihet. Ndrsa n ndryshim nga rajoni i Ballkanit , tradita politike e Perndimit e ngjizur n mnyr pak a shum t vazhdueshme dhe organikisht e ka
t mundshme nj marrveshje t till , ndrsa t vetmet anomali kan qen revolucionet ideologjike por me karakter shkatrrues.Mirpo fakti q nuk ka nj marrveshje lidhur me konceptet themelore mbi komunitetin politik n Kosov nuk sht medoemos dicka e keqe.Duke ditur edhe historikisht se tradita politike e Ballkanit perndimor karakterizohet nga vecime t llojllojshme. N kt rajon lufta mes frazave t thata ideologjike dhe prpjekjeve kombtare ende nuk ka prfunduar , ideja e shtetsis vazhdon t jet e diskutueshme , ndrsa gjithashtu themelet shpirtrore t detyrimeve politike dhe respektimi i t drejtave sovrane jan jo vetm t paqarta , por jan edhe krejt t diskutueshme.Gjithashtu duhet ta kemi parasysh edhe kt se koncepti i kombit Kosovar sht i pakuptimit nqoftse nuk na tregon se ndaj kujt dhe ndaj cfar gjje duhet t jemi besnik, si dhe pr cfar duhet t bjm sakrifica.
Ndrkaq ideja romantike restauracioniste mbi kombsin , duke u luhatur ndrmjet interpretimesh t ndryshme etnike , kulturore dhe politike , nga njra an prbn njfar utopie me shikimin prapa (me fjal t tjera , i mungojn paraardhsit historik) dhe nga ana tjetr , ia l riprcaktimin e karakteristikave m t rndsishme t shtetsis opinionit t nj pseudo-elite t angazhuar politikisht n Kosov , duke vn ksisoj n dyshim themelet e cdo detyrimi politik , mundsin e liris n baz t ligjit dhe t drejtat ligjore t shtetit t ardhshm t Kosovs .Ngase kjo do mund t ruante at plasaritje t thell t tradits son t re politike dhe do e vshtirsonte zhvillimin e ndjenjs s ligjit brenda shoqris respektivisht shtetit t ardhshm t Kosovs.Kshtu q kushti themelor q synon shteti i ardhshm dhe modern i Kosovs do ishte paqja e brendshme , e cila sigurohet , nga njra an , nprmjet rendit ligjor , cka parandalon cdo lloj monopolizimi t pushtetit nga individt ose grupet .Shteti modern i Kosovs s re nuk duhet t lejoj t ket armiq t brendshm sepse askush q punon kundr shtetit t Kosovs nuk do mund t qndronte brenda shtetit t Kosovs e sidomos ata q shkelin ligjin.Ndrkaq n qoft se popullit t Kosovs dhe elits politike i mungon qllimi q nuk beson askush n kt do ishte nj defomritet kuluturor dhe social si dhe i vetdijes ekzistuese e cila do mund t mos pastrohet kurr nga mbeturinat ideologjike ,e kthimit cdo her t kohs mbrapsht dhe t mendjes s kaluar.Kshtu q sot pr popullin e Kosovs dhe sidomos pr elitn politike Kosovare do ishte mir q t filloj lavazhi truve pr t vetquajturit politikan dhe krer t shtetit t Kosovs dhe njkohsisht pr masat respektivisht popullin do ishte e domosdoshme nj strvitje e trurit , ashtu q t kemi nj t ardhme m t pastr dhe nj vizion q na shpie drejt nj bote t re t demokracis dhe integrimit n t gjitha sferat e jets .