Leka ne best fiction evropian
Tregimi i Arian Lekes Vellezer ne brisk behet pjese e antologjise Best Europian Fiction 2011 nje antologji vjetore e tregimit evropian e cila botohet nga Dalkey Archive Press.
Tregimi i shkruar nga Arjan Leka eshte perfshire ne antologjine e tregimeve me te mira evropiane per vitin 2011. Behet fjale per Vellezer ne brisk qe e kalon kufirin duke thyer keshtu dhe mjaft pretendime dyshuese se ketu nuk prodhohet ngjarja shqiptare prej letersise se autoreve tane. Arjan Leka eshte nje nga autoret me aktive te letersise sidomos viteve te fundit duke shtuar dhe veprimtarine e tij botuese por dhe ne sensin politik te njohjes se poeteve tane me tej deri ne nje perpjekje per ta afruar Ballkanin ne zonen me te erret sipas ndjeshmerive etnike. Si duket edhe lajmi prej ketij autori se emri i tij eshte ne mes me te mireve te tregimit evropian merr permase tjeter. Kjo shpjegohet me faktin se Best Europian Fiction eshte nje antologji vjetore e tregimit evropian e cila botohet nga Dalkey Archive Press. Themeluar ne Illinois ne vitin 1984 prej Dalkey Arkivi Press kjo iniciative ishte dhe mbetet nje aventure donkishoteske sic u quajt nje sipermarrje qe iu perkushtua botimit te letersise me te mire bashkekohore nga e gjithe bota. Dalkey Arkivi Press ben pjese nder botuesit me te respektuar ne fushen e publikimit te letersise. Ky botues eshte specializuar ne publikimin dhe perkthimin e letersise. Veprimtaria e tyre perfshin rreth 30 vepra fiction cdo vit. Katalogu i Dalkey Arkivi Press permban thuajse 500 libra te botuar nga mbi 30 vende te botes. Best Europian Ficion 2011 eshte pjesa e dyte e nje antologjie te pervitshme e tregimeve nga e gjithe Evropa e cila nisi si projekt me 2010. Seria drejtohet dhe pergatitet nga Aleksander Hemon shkrimtar i njohur me origjine boshnjako-amerikane fitues i Cmimit MacArthur Foundation - te cilin lexuesi shqiptar e njeh edhe permes botimit te esese se tij ne antologjine e shkrimtareve me te mire te Evropes Juglindore Ata qe jane ndryshe dhe qe i kemi prane pergatitur nga Richard Shvartz. Botimi do te dale nen perkujdesjen kritike te shkrimtarit irlandez Colum Mekein dhe shoqerohet me editoriale te masmedias dhe te partnereve te tjere te programit ne SHBA Mbreterine e Bashkuar dhe Evrope. E konsideruar si nje dritare mbi ate qe po ndodh sot ne skenen letrare evropiane prej nga erdhen dhe priten emra me cilesine letrare te nje F. Kafka G. Flaubert ose T. Mann-i te ardhshem kjo seri po pergatitet per trsquou hedhur ne qarkullim ne fillim te vitit 2011. Duke iu rikthyer perfshirjes se shkrimtarit shqiptar ne kete antologji kujtojme se tregimi i Arian Lekes Vellezer ne brisk eshte botuar per here te pare ne gjuhen shqipe ne revisten Mehr Licht Nr. 17 vere 2001 dhe ne vellimin Shpina e Burrit Toena 2005 liber ky qe u vleresua me cmimin letrar te MTKRS te po atij viti. Ne gjuhen angleze tregimi u perkthye nga Sara Lynn Smith dhe mban titullin Brothers of the Blade. Botimi permban tregimin e autorit dhe nje interviste ekskluzive me te pjese te se ciles ju mund ta lexoni ne vijim.
Dalkey Archive Press A e shihni punen tuaj te pershtatet me traditat e prozes evropiane apo me traditat kombetare dhe rajonale
Arian Leka Te jesh nje shkrimtar shqiptar do te thote te jesh ne te njejten kohe shkrimtar evropian. Ne te vertete tradita shqiptare e te shkruarit te prozes si art me nje intonacionin te qarte estetik nuk eshte aq e hershme dicka me pak se 80 vjet ndoshta. Por pavaresisht nga perkatesite evropian ose jo pjesa me e rendesishme e te shkruarit duket se mbetet trsquou tregosh te tjereve historite e tua ne ate menyre qe ata trsquoi ndiejne si te vetat.
A ka ndonje tendence levizje apo shkolle te koheve te fundit ne prozen shqiptare bashkekohore. Cilet mendoni se jane autoret me te lexuar shqiptare bashkekohore dhe cili mendoni se duhet te lexohet dhe te perkthehet me shume
Ne kohet tona autoret e prozes shqiptare duket se po shkruaje ngulmtesisht ne drejtim te rindertimit te kujteses kolektive gjate periudhes komuniste me qellim qe te nxjerrin ne pah si u shkaterrua njerezorja brenda njeriut Eumlshte nje kontribut i vlefshem ky kuptohet. Te tjere shkrimtare jane shprehur per rivendosjen e komunikimit me dialektin e humbur te gjuhes se levruar me se tepermi ne letrat shqipe ndash gegenishten. Kohe me pare por sidomos tani te tjere shkrimtare kane ofruar tekste letrare mjaft interesante deshmi se si shpirti njerezor eshte i pashkaterrueshem se ai mund te qendroje te kembengule te mbijetoje si te qe nje element i eger dhe i patjetersueshem natyre gje te cilen vijon ta beje dhe sot. Ne rastin e trete lexuesi perjeton disa ndjesi mahnitese. Kupton arsyen se perse letersia ne menyre intuitive perkrah te humburit perse braktis turmen per nje individ te vetem njelloj si bariu ne Ungjillin e Shenjte qe braktis 99 dele per te shpetuar te humburen. Me pelqen kjo aftesi e cila shpeshhere eshte jo e lehte per trsquou arritur dhe qe jo rralle nisur nga nevojat e perditshme te artit per trsquou konsumuar brenda nje date te caktuar skadence keqkuptohet. Eumlshte dicka e ngjashme me rebelimin e fijeve te barit qe mbijne duke care tejendane asfaltin prej bitumi apo pllakat prej betoni. Per sa u perket leximeve mjerisht ne Shqiperi nuk eshte shume e zakonshme te lexuarit proze ne publik. Po kaq e pazakonshme me duket edhe fakti qe poetet me te mire shqiptare nuk levrojne prozen e shkurter Sidoqofte duke iu referuar pyetjes suaj mund te permend disa emra si M. Meksi Z. Cela apo R. Collaku pa pretenduar gjithsesi te jap rekomandime por thjesht po deshmoj parapelqimin dhe shijen time si lexues.
Cilet jane autoret bashkekohore nga vendet e tjera te cilet shkruajne nje proze mbreselenese per ju
Me shume se nje lexues besoj se jam nje rilexues i cili ka deshire te gjeje lsquoles belles lettresrsquo ne lexim. Me pelqen shume proza e Javier Marias ironia e tij e dhimbshme jo aftesia e rralle per te transformuar realitetin ne fantazi por fantazine e trilluar ne nje realitet specifik te besueshem te banueshem nje shtepi te vlefshme per te jetuar. Nje autore tjeter grishese qe ze vend te vecante ne leximet e mia eshte e cuditshmja Herta Muumlller vecanerisht vepra e saj Njeriu eshte nje fazan i madh mbi toke te cilin sapo e mbarova se lexuari. Eumlshte nje tekst frymezues i shkruar ne formen e nje poeme me liri krijimi ndertuar me fjali te shkurtra te qeta te artikuluar bindshem dhe me trill e nderlikuar mbushur me vizione dhe peizazhe te nje bote nga e cila duket se jemi debuar.
A ka mjaftueshem shtepi botuese ne Shqiperi per prozen bashkekohore A ekziston nje treg ne Shqiperi per letersine ne proze
Nje pjese e konsiderueshme e botuesve shqiptare boton proze bashkekohore ndash novela te zakonshme terheqese ekzotike ndonjehere nostalgjike best sellers dhe autore te huaj kryesisht. Kjo eshte shume e kuptueshme per nje vend te vogel dhe te izoluar nga kontaktet me kulturat e tjera sic ka qene Shqiperia prej shume kohesh. Kuptohet pra eshte faza e qe mund ta quajme edhe faze e plotesimit te vendeve bosh ne biblioteke. Megjithekete mund te themi ka shume shtepi botuese por jo shume shtepi botimi me profil promovues te cilat kane ne vemendje prozen e autoreve bashkekohore shqiptare duke bere qe ata te mos e ndiejne shijen e te jetuarit si shkrimtar. Flitet edhe per lexuesin e ri ardhjen e tij edukimin e shijeve te tij. Une nuk besoj tek keto gjasa. Krijimi i lexuesit te ri njelloj si edhe pritja e tij ndonjehere me krijon ndjesine absurde te pritjes se Godose. Prirem dhe me pelqen me teper krijimi i marredhenies shkrimtari qe shkruan per vete dhe lexon ne publik dhe lexuesi qe i qaset librit nga shtysa te vetvetishme. Leximi publik ne radio neper librari ne panaire shkolla dhe teatro te vegjel mund te na sjelle me shume dobi se politikat dhe projektet e medha mbi te lexuarin masiv te gjithe ne te njejten kohe ne te njejten date dhe ore.
A deshironi qe vepra juaj te perkthehet Perse dhe nese jo perse jo
Sigurisht qe deshiroj qe vepra ime te perkthehet dhe te komunikoje me me shume njerez te takoje kultura te tjera dhe te njohe pervoja te reja shkrimore dhe jo te tilla. Por kjo gje nuk eshte kaq e parallogaritur ose me mire te themi jo nje qellim ne vetvete. Libri njelloj si qeniet njerezore ka dy jete nje ne gjuhen amtare e cila nenkupton jeten e tij te perditshme nje jete tokesore pra dhe nje tjeter jete permes perkthimeve qe do te thote jeta hyjnore e nje libri. Sigurisht qe dua pra qe krijimtaria ime te perkthehet. Nga ana tjeter nuk di qe ndonje veper e vyer trsquoi kete shpetuar vemendjes se kritikes dhe syrit te lexuesit tejkombetar. Nuk e kemi me ate forme luksi sa te humbasim vepra letrare madhore. Nuk e kemi as shansin te rikrijojme iluzionin e gjeniut te humbur dhe te keqkuptuar si Zarathustra i Nices. Jetojme kohe tjeter pra. Cfare eshte per trsquou perkthyer do te perkthehet Vertet rralle por kam pasur kenaqesine te takoj njerez nga vende kontinente dhe kultura krejt te ndryshme nga imja njerez qe kane braktisur rutinen e tyre te perditshme jeten dhe punet dhe kane ardhur te degjojne krijimtarine time duke kerkuar te gjejne aty dicka te njejte apo te ndryshme nga ajo qe kane. Per mua keto jane shenja te gjalla te komunikimit te marredhenies si deshire si nevoje dhe si detyre. Nese ju jepet nje zgjidhje do te preferonit nje perkthim te drejte dhe fjale per fjale te vepres suaj apo nje rikrijim imagjinar te saj Eumlshte shume e veshtire te zgjedhesh mes te dyjave. Duket dicka e pamundur. Me apo pa deshiren tone ne duhet trsquoi perdorim te dyja duart ne kete tastiere klavicembali te quajtur perkthim. Nje perkthim besnik mendoj se do te ishte i mjaftueshem por ne kete rast lipsej qe emri i perkthyesit te ishte Hermes ndash pra hyjnia lajmetari njekohesisht perkthyes dhe interpretues si edhe biri i Perendive - rastesi keto pak te mundshme tek njeriu. Nuk jane fjale ato qe perkthehen eshte kulture eksperience mentalitet eshte jete. Ate bejme ne. Perkthejme ne fjale burra dhe gra qenien njerezore. E kam provuar se crsquoeshte ky profesion nese guxojme ta quajme te tille ne raste te rralla kur jam rrekur te perkthej autore italiane te rendesise se pervecme si Montale Quasimodo Calvino dhe Pavese. Sa per mua do te pelqeja te bashkepunoja me perkthyesit e mi sidomos kur behet fjale per poezine per te gjetur nje ekuiliber te brishte nese ai ekziston mes nje perkthimi besnik dhe nje rikrijimi perseri nese dicka e tille ia del mbane tek e fundit.