Ma jep mua kt bionden!
Miku im i vjetr Roman B, ish-prefekt i qyetit N., nuk ka as gjysm viti q e ka dorzuar detyrn. Gjat ktyre muajve, ka qen i zhytyr n nj program t ngjeshur studimesh t specializuara intensive n fushn e filozofis s komunikimeve, fal nj konkursi ndrkombtar q organizoi universiteti Paris 8, n t cilin ish-prefekti yn u shpall fitues. Prfytyroni njeriun me nj barr prvoj, etjen dhe mallin pr tiu prkushtuar librave, studimeve, me nj fjal, gjithkaje q prbnte kuptimin e gjrave m t shtrenjta n jetn e tij. Epo Zoti qoft me t! Uria pr lexim, ort e gjata t studimit, idet, shnimet dhe meditimet e dendura, i dhan gjallri intelektit t tij dhe shigjeta e gjall e mendim au e lir qiejt e ndryshkur t rutins s tij t djeshme. Mor trajt, u konturuan perspektiva t uditshme, se kjo bot, sado e modernizuar qoft, gjithmon do t ket nevoj pr t shkundur plogshtin dhe pr t dal nga komunikimet e vdekura. Dhe ish-prefekti yn, teksa shtit npr bulevardet dhe shtitoret e Parist, ndan Sens, ndjen, percepton si rreh, si rravgon pulsi i madh i dshirs s fjetur pr komunikim, prfytyron kreshtat e baticave t miliona shpirtrave q nguten nga t katr cepat e globit t shkmbejn mes sosh t vrtetat e mdha e t vogla, misteret e qenieve t tyre, duke shkmbyer nj energji njerzore idesh, dshirash, utopish e prvojash. Kjo do t jet Renesanca e Re mendon Roman B, madje-madje, informacioni nuk do t jet m malli m vlefshm i tregut si pati deklaruar Liotari, por shum m tepr: - ai do t jet shpirti i tregut, q do t magjeps energjit e topitura negative, do t shuaj urrejtjen, paragjykimet, mitet e keqkuptimet e ngulitura nga fanatizmi i moskomunikimit, - gjith at dig frenuese q i mban t topitura energjit e njerzimit dhe q, padyshim, e ftillon shigjetn e progresit drejt shuarjes s kontradiktave. Fizionomia e njeriut do ti shembllej ather engjjve; njeriu do t shkarkoj prej vetes gjith materialin e rnd, t zi e toksik t kohrave e traditave: ai do t riformatohet n modelin engjllor...
Por nganjher, ashtu si padashje, krejt m t rrall, esll, gjat shtitjeve apo meditueshm n dhom, kur e kur dhe n ndrra, ish-prefekti yn pavullnetshm kujtonte punt dhe andrallat e shumta t qytetit N., t cilat, edhepse i kishte ln pas shpine, prap e brenin ndrgjegjjen e tij, t
edhe m t ndjeshme, edhe m reflektive n Paris. Megjithat, nga tr ajo mizri hallesh, njerzish, punonjsish e bashkpuntorsh, sdi pse ngrinte krye e spikaste mbi t tjert koka e verdh n t kuqrremt, si kungull pete, bashk me syt jeshil dhe kuqlimi i irrituar i fytyrs s Habib Qyryfyit. N sa e sa mbledhje me kryetart e komunave, Roman B., e kishte patur t pamundur tia ndante syt, jo vetm pse lkura e fytyrs s tij kuqlonte acarueshm, si ta kishin frkuar me letr smeril, dhe as pr masivin e tij t deformuar prej pesdhjetvjeari t dhjamur, por m shum prej kollaros aq t shpifur, pa pik shije q kombinonte Qyryfii, t ciln ky e lidhte n mnyrn m t pshtir. E lidhur ashtu shkel-e-shko, vija e gjat e kollaros n dngun e majmur t tij, i ngjante Roman B., me nj presh t zier keq, apo me ndonj llapush t
silazh. Qyryfii ishte kryetari i komuns s rndsishme t Bythuit dhe ndonse prfaqsonte opozitn, pr Roman B., ai nuk ishte njeri problematik. Si patkeq, n pushime apo pas mbledhjeve, ai domosdo do t gjendej n krah t prefektit, sa pr t nderruar dy-tre fjal pa pik kuptimi, n prgjithsi klishe q t hapnin barkun, ose duke shkmbyr ndonj cigare. N kto raste Qyryfii sillej me prefektin a thua se ishin miq t vjetr, t cilt merreshin vesh me gjysm fjal. Ashtu pa shfaqur asnjher tendenc ankestare politike, ai i kalonte mbledhjet krejt i heshtur, pa marr pjes n diskutime dhe krejtsisht i prpir n soditjen e ngulmt t Olss, sekretares bionde t prefekturs. Roman B., mendonte se mbledhjet pr Habib Qyryfiin ishin nj stimul i pazvendsueshm, vetm e vetm q t kulloste syt me kurmin e lulzuar t sekretares. Mandej, n fund t t gjitha mbledhjeve me kryetart e komunave, Roman B., do t dgjonte prej tij t vetmen fraz, si lutje, prgjrim, urdhr a kshill, t shprehur ashtu, pateklif, paksa me karagjozllk:
Ma jep mua kt bionden!.
Edhe n mbledhjen e fundit, t lamtumirs me kryetart e komunave t qarkut N, Qyryfii ia shprehu dshirn e vjetr, me shpres se ksaj her do t merrte ndofar prgjigjeje. Dhe vrtet, Roman B., e pyeti that:
Prse e do bionden, se na mende. Ksaj here syt jeshil t kryetarit t komuns e pan me prgjrim:
M duhet!, - tha ai i vendosur.
Kjo nuk sht prgjigje, - ia ktheu Roman B.
M duhet ore!, - tha ai i nervozuar, pa shtuar as dhe nj fjal tjetr.
Roman B., u prezantoi at dit prefektin e ri, t cilin nuk e njihte fare. Dhe shkoi. Dhe harroi gjithka tjetr. Dhe mir bri, themi ne. Por ja, gjat gjith kohs s studimeve n Paris, qe e thn ti mbijetonte n kujtes, me kmbngulje idiote, vetm kryetari i komuns s Bythuit, Habib Qyryfii. Kuqlimi i tij i irrituar, syt e veckl jeshil, si maja gjilpre t ftohta dhe lutja, gjithmon e pashtjelluar Ma jep mua kt bionden nuk i ndaheshin, duke ia shkurajuar meditimet e larta pr utopin e komunikimit ideal n botn bashkkohore, e sidomos pr shoqrit periferike, - ato vrima t zeza t provincave tona.
Duroi e duroi Roman B., dhe me tu kthyer n atdhe nuk u prmbajt m: t nesrmen e kthimit, ai udhtoi pr n qytetin N. Miqt e vjetr, ish-kolegt, t njohurit e pritn me gzim t madh, pin kafe, hngrn drek, shtitn cep m cep t qytetit, u ngjitn n kalan antike, por n t gjitha bisedat, sekush i shpreht haptazi atij paknaqsin e thell ndaj prefektit t ri:
sht aq i lig e shpirtqen, sa i ka prmbysur kokposht t gjitha gjrat q pate vn ti n vij i tha dikush.
I ka tollovitur aq shum punt, sa as vet nuk e di far po bn shtonte nj tjetr. Stafin tnd, me pak prjashtime, e pushoi nga puna q n javn e par plotsoi nj i tret.
na ke
q ike o burr! Na i thave kraht! shprehu pikllimin nj i katrt... e kshtu me rradh. Roman B., e njihte natyrn dinake, ekzagjerimin dhe njfar nostalgjie q kishin ish-kolegt, bashkpuntort dhe miqt e tij, andaj i dha karar se qyteti N, e zmadhonte tejmase antipatin pr prefektin e ri.
Po Olsa mo, sekretarja leshverdh, vazhdon...? pyeti Roman B.
-Jooo, ne!. Me q ra fjala ajo iku e para. Pse pyet?
Hi-o, kot... ku punon ajo tani?
Ah, se ditke! Duroi nja dy muaj, pastaj iku... Tani punon sekretare e Habib Qyryfyit, n komunn e Bythuit. Madje thon se me punt e komuns merret ekskluzivisht ajo dhe se Qyryfyi, vetm sa vete, e merr dhe e kthen n qytet pasditeve. Pra sht shndrruar thjesht n shofer t saj: Qyetet-Bythu e kthim shpjeguan ata.
Mos u tallni! Po si ngjau? u intersua Roman B.
Thjesht dha dorheqjen. Nuk duroi dot. T nesrmen filloi sekretare e Qyryfyit.
A, tani po! Tani m mbushet mendja menjmend...
Po t bnte e gjora, o Kryetar? Mkat! Kishte hije prefektura me t. As n kopertina revistash nuk gjen bukuroshe si ajo... apo jo Kryetar? tha prvajshm nj ish-varts i tij.
Ja, pardje, - shtoi dikush tjetr, - pardje pasdite i ndesha tek dilnin nga restorant Kalaja. Si t ven punt, Qyryfy, i thash. Birinxhi, or pika e djalit, ma ktheu ai shend e ver. thot sekretarja e re, e pyeta, duke aluduar pr Olsn (e cila at ast u fut n makin). Dgjo ktu, or mik, tha, duke m vn dorn n sup: ai miku juaj intelektual, ska haber nga femrat! Ta them un, tha. Femra, or lum miku, sht si toka. Sa ta punosh, aq t jep. E patt e sia ditt kimetin. Tani un rri, ajo i bn t gjitha. Dhe a e di? T gjith jan t knaqur me t: t gjitha punve u jep zgjidhje. Shptuam thuaj. Pr nja dy jav ndrmorri nj fushat sensibilizuese n Tiran, n dyert e ministrive, dikastereve, institucioneve... t t them! Tani komuna e Bythuit, fal zotsis s saj, ka grumbulluar fonde e investime, aq sa nuk i ka patur pr gjashtmbdhjet vjet t marra bashk... Po dhe un ama, ia bj hyzmetin. Ja, e mbaj n pllmb t dors... t t them i ziu? Femra sht si toka: duhet t dish ta punosh!
Mor po kaq i poshtr paska qen prefekti i ri?!, - pyeti i habitur Roman B.
Por nuk mori prgjigje.
Dhe ajo q i vinte m inat ish-prefektit Roman B., qe fakti se kjo prvoj, i dilte krejt jasht skems s tij utopike t komunikimeve, ndaj dhe i ndodhur ashtu, papritmas, n befasi, drita e ksaj prvoje ia errsoi gjithka.
Por nganjher, ashtu si padashje, krejt m t rrall, esll, gjat shtitjeve apo meditueshm n dhom, kur e kur dhe n ndrra, ish-prefekti yn pavullnetshm kujtonte punt dhe andrallat e shumta t qytetit N., t cilat, edhepse i kishte ln pas shpine, prap e brenin ndrgjegjjen e tij, t
edhe m t ndjeshme, edhe m reflektive n Paris. Megjithat, nga tr ajo mizri hallesh, njerzish, punonjsish e bashkpuntorsh, sdi pse ngrinte krye e spikaste mbi t tjert koka e verdh n t kuqrremt, si kungull pete, bashk me syt jeshil dhe kuqlimi i irrituar i fytyrs s Habib Qyryfyit. N sa e sa mbledhje me kryetart e komunave, Roman B., e kishte patur t pamundur tia ndante syt, jo vetm pse lkura e fytyrs s tij kuqlonte acarueshm, si ta kishin frkuar me letr smeril, dhe as pr masivin e tij t deformuar prej pesdhjetvjeari t dhjamur, por m shum prej kollaros aq t shpifur, pa pik shije q kombinonte Qyryfii, t ciln ky e lidhte n mnyrn m t pshtir. E lidhur ashtu shkel-e-shko, vija e gjat e kollaros n dngun e majmur t tij, i ngjante Roman B., me nj presh t zier keq, apo me ndonj llapush t
silazh. Qyryfii ishte kryetari i komuns s rndsishme t Bythuit dhe ndonse prfaqsonte opozitn, pr Roman B., ai nuk ishte njeri problematik. Si patkeq, n pushime apo pas mbledhjeve, ai domosdo do t gjendej n krah t prefektit, sa pr t nderruar dy-tre fjal pa pik kuptimi, n prgjithsi klishe q t hapnin barkun, ose duke shkmbyr ndonj cigare. N kto raste Qyryfii sillej me prefektin a thua se ishin miq t vjetr, t cilt merreshin vesh me gjysm fjal. Ashtu pa shfaqur asnjher tendenc ankestare politike, ai i kalonte mbledhjet krejt i heshtur, pa marr pjes n diskutime dhe krejtsisht i prpir n soditjen e ngulmt t Olss, sekretares bionde t prefekturs. Roman B., mendonte se mbledhjet pr Habib Qyryfiin ishin nj stimul i pazvendsueshm, vetm e vetm q t kulloste syt me kurmin e lulzuar t sekretares. Mandej, n fund t t gjitha mbledhjeve me kryetart e komunave, Roman B., do t dgjonte prej tij t vetmen fraz, si lutje, prgjrim, urdhr a kshill, t shprehur ashtu, pateklif, paksa me karagjozllk:
Ma jep mua kt bionden!.
Edhe n mbledhjen e fundit, t lamtumirs me kryetart e komunave t qarkut N, Qyryfii ia shprehu dshirn e vjetr, me shpres se ksaj her do t merrte ndofar prgjigjeje. Dhe vrtet, Roman B., e pyeti that:
Prse e do bionden, se na mende. Ksaj here syt jeshil t kryetarit t komuns e pan me prgjrim:
M duhet!, - tha ai i vendosur.
Kjo nuk sht prgjigje, - ia ktheu Roman B.
M duhet ore!, - tha ai i nervozuar, pa shtuar as dhe nj fjal tjetr.
Roman B., u prezantoi at dit prefektin e ri, t cilin nuk e njihte fare. Dhe shkoi. Dhe harroi gjithka tjetr. Dhe mir bri, themi ne. Por ja, gjat gjith kohs s studimeve n Paris, qe e thn ti mbijetonte n kujtes, me kmbngulje idiote, vetm kryetari i komuns s Bythuit, Habib Qyryfii. Kuqlimi i tij i irrituar, syt e veckl jeshil, si maja gjilpre t ftohta dhe lutja, gjithmon e pashtjelluar Ma jep mua kt bionden nuk i ndaheshin, duke ia shkurajuar meditimet e larta pr utopin e komunikimit ideal n botn bashkkohore, e sidomos pr shoqrit periferike, - ato vrima t zeza t provincave tona.
Duroi e duroi Roman B., dhe me tu kthyer n atdhe nuk u prmbajt m: t nesrmen e kthimit, ai udhtoi pr n qytetin N. Miqt e vjetr, ish-kolegt, t njohurit e pritn me gzim t madh, pin kafe, hngrn drek, shtitn cep m cep t qytetit, u ngjitn n kalan antike, por n t gjitha bisedat, sekush i shpreht haptazi atij paknaqsin e thell ndaj prefektit t ri:
sht aq i lig e shpirtqen, sa i ka prmbysur kokposht t gjitha gjrat q pate vn ti n vij i tha dikush.
I ka tollovitur aq shum punt, sa as vet nuk e di far po bn shtonte nj tjetr. Stafin tnd, me pak prjashtime, e pushoi nga puna q n javn e par plotsoi nj i tret.
na ke
q ike o burr! Na i thave kraht! shprehu pikllimin nj i katrt... e kshtu me rradh. Roman B., e njihte natyrn dinake, ekzagjerimin dhe njfar nostalgjie q kishin ish-kolegt, bashkpuntort dhe miqt e tij, andaj i dha karar se qyteti N, e zmadhonte tejmase antipatin pr prefektin e ri.
Po Olsa mo, sekretarja leshverdh, vazhdon...? pyeti Roman B.
-Jooo, ne!. Me q ra fjala ajo iku e para. Pse pyet?
Hi-o, kot... ku punon ajo tani?
Ah, se ditke! Duroi nja dy muaj, pastaj iku... Tani punon sekretare e Habib Qyryfyit, n komunn e Bythuit. Madje thon se me punt e komuns merret ekskluzivisht ajo dhe se Qyryfyi, vetm sa vete, e merr dhe e kthen n qytet pasditeve. Pra sht shndrruar thjesht n shofer t saj: Qyetet-Bythu e kthim shpjeguan ata.
Mos u tallni! Po si ngjau? u intersua Roman B.
Thjesht dha dorheqjen. Nuk duroi dot. T nesrmen filloi sekretare e Qyryfyit.
A, tani po! Tani m mbushet mendja menjmend...
Po t bnte e gjora, o Kryetar? Mkat! Kishte hije prefektura me t. As n kopertina revistash nuk gjen bukuroshe si ajo... apo jo Kryetar? tha prvajshm nj ish-varts i tij.
Ja, pardje, - shtoi dikush tjetr, - pardje pasdite i ndesha tek dilnin nga restorant Kalaja. Si t ven punt, Qyryfy, i thash. Birinxhi, or pika e djalit, ma ktheu ai shend e ver. thot sekretarja e re, e pyeta, duke aluduar pr Olsn (e cila at ast u fut n makin). Dgjo ktu, or mik, tha, duke m vn dorn n sup: ai miku juaj intelektual, ska haber nga femrat! Ta them un, tha. Femra, or lum miku, sht si toka. Sa ta punosh, aq t jep. E patt e sia ditt kimetin. Tani un rri, ajo i bn t gjitha. Dhe a e di? T gjith jan t knaqur me t: t gjitha punve u jep zgjidhje. Shptuam thuaj. Pr nja dy jav ndrmorri nj fushat sensibilizuese n Tiran, n dyert e ministrive, dikastereve, institucioneve... t t them! Tani komuna e Bythuit, fal zotsis s saj, ka grumbulluar fonde e investime, aq sa nuk i ka patur pr gjashtmbdhjet vjet t marra bashk... Po dhe un ama, ia bj hyzmetin. Ja, e mbaj n pllmb t dors... t t them i ziu? Femra sht si toka: duhet t dish ta punosh!
Mor po kaq i poshtr paska qen prefekti i ri?!, - pyeti i habitur Roman B.
Por nuk mori prgjigje.
Dhe ajo q i vinte m inat ish-prefektit Roman B., qe fakti se kjo prvoj, i dilte krejt jasht skems s tij utopike t komunikimeve, ndaj dhe i ndodhur ashtu, papritmas, n befasi, drita e ksaj prvoje ia errsoi gjithka.