Mashtrimi i elektoratit me eurot false alarmi i Bankes Europiane
TIRAN - Eksperte te bankave dhe te Antikrimit Ekonomik ne Tirane kane pohuar dje informacionin se nje sasi eurosh false kane hyre nga Kosova dhe pritet nje sasi e dyte me destinacion perdorimi fushaten elektorale te zgjedhjeve te majit ne Shqiperi.
Nje shifer e frikshme mberrin nderkohe nga te dhenat e fundit te Bankes Qendrore Europiane. Shqiperia bashke me Bullgarine dhe Bosnjen jane tre vendet e preferuara te trafikanteve te eurove false dhe shifrat tregojne se rreth 25 per qind e falseve qe ndodhen ne memorien e bankes kane shkuar per verifikim nga Shqiperia.
Tentativa per te perdorur para false ne fushatat elektorale me gjasa eshte e dyta e ketij lloji ne Shqiperi. Te njejtat burime pohuan dhe se per koincidence nje sasi prej rreth 4.6 milione eurosh false u tentua edhe ne vitin 2009 vetem pak perpara zgjedhjeve te pergjithshme parlamentare.
Nje dite me pare administratori i kompanise qe furnizon bankat ne Shqiperi e Kosove me aparaturat qe zbulojne parate false pohoi se ka informuar edhe kompanine meme amerikane per nje konstatim mbreselenes.
Vetem gjate tre muajve te fundit kompanise AGIMIB i eshte ofruar dy here perpunimi i sasive te medha te eurove jashte rruges bankare dhe 40 e shumave rezultuan false. Kerkesa behet pasi teknologjia e perdorur eshte e njejta e aplikuar ne 3 te katertat e bankave shqiptare- tha administratori i kompanise AGIMIB Bardhyl Brovina.
Parate false qe kane hyre se fundmi ne Shqiperi e tentojne vecanerisht banorin e zonave rurale gjate fushates elektorale pasi ai nuk ka asnje mundesi kontrolli te kesaj paraje.
Nje tjeter zone e lire per valuten false jane pikat e basteve dhe te lojerave te fatit ku qarkulloje shuma te medha parash brenda nje dite por nuk kane makineri verifikuese. Blerja e votave nuk eshte nje fenomen i panjohur por ajo mund te marre permasa te paprecedenta kete here ne Shqiperi te synuara nga fluksi i valutes false qe eshte njoftuar tashme nga disa burime te ndryshme.
Tregu i eurove false ka lulezuar prej vitesh ne te gjithe Europen por shume vende kane arritur qe te shmangin hedhjen e tyre masive ne perdorim. Per kete arsye falsifikatoret jane drejtuar tek ato qe i quajne vende te lehta per mashtrime ku ben pjese edhe Shqiperia. Ata kerkojne vende ku euro perdoret gjeresisht por nuk eshte monedhe zyrtare. Shqiperia Bosnja e Bullgaria jane vende ideale.
Duke qene se kontrollet ne vendet me te zhvilluara te Europes jane fuqizuar tregje si keto jane bere shenjestra kryesore. Ne Shqiperi vijne edhe prerjet qe mund te konsiderohen te medha 100 dhe 200 euro te cilat nuk trafikohen dot lehte ne vendet me kontrolle te forta ndersa ne vendin tone kjo eshte e thjeshte.
Pjeserisht trafiku i eurove false ndihmohet edhe nga procedurat shqiptare te bankave. Rreth 3/4 e bankave ne Europe perdorin pajisjet Magner 75 e cila ka nje softeare te rregullueshem nga Banka Qendrore Europiane dhe permban te dhenat me te fundit te Interpol dhe Europol.
Ne rregulloren e fundit per sigurine e bankave Banka e Shqiperise ka parashikuar masa per mbikqyrjen e bankave nga kamera te shumta por pajisja me sisteme per te zbuluar parate false eshte ende i dobet. Madje pergjithesisht bankat nuk denoncojne rastet kur zbulojne para false qofshin keto leke apo valute e huaj. Ne rast se arketarja e nje banke zbulon para false ajo ia kthen pas klientit duke i shpjeguar se jane false dhe nuk mund ti pranoje.
Ne te gjitha vendet e Europes kur banka konstaton para false arketarja njofton menjehere policine. Kartemonedha false sekuestrohet ndersa mbajtesi i saj merret ne pyetje nga policia per te gjetur burimin.
Antikrimi Ekonomik ne Tirane njoftohet nga bankat vetem kur ato vete kane konstatuar para false te akumuluara pra jo ne momentin e dorezimit. Denoncime te shtuara kemi edhe nga pikat e basteve apo te lojerave te fatit- thane burime te njesise se antikrimit ekonomik ne policine e Tiranes.
Mashtrimi i elektoratit euro false per zgjedhjet lokale te 8 majit
Ne Shqiperi po qarkullojne prerje 50 100 dhe 200 te kartmonedhave euro-false. Sipas verifikimeve kartmonedhat jane te cilesise se larte te falsifikimit vecanerisht prerja 200 euro.
Informacioni eshte perpunuar nga sherbime inteligjente dhe nje burim i tha Shekullit se kete muaj pritet nje sasi e dyte prej Kosoves. Burimi i ka prekur konkretisht keto monedha ne Shqiperi ne fillim te muajit Mars 2011.
Perpjekje per te futur ne tregun shqiptar euro false ka patur disa por kete here destinacioni dhe qellimi jane te paracaktuar. Sipas burimit sasia e eurove te futura kete here do te perdoren gjate fushates elektorale kryesisht ne zonat rurale per te mashtruar elektoratin.
Nje burim policor ka deshmuar se rreth tri jave me pare ka patur nje plan operacional per te nderhyre ne nje zone prane bregdetit per bllokimin e nje sasie te madhe eurosh false por ne momentet e fundit aksioni eshte anulluar dhe nuk eshte folur me per te te pakten deri diten e djeshme. Mbeten te paqarta arsyet e mosnderhyrjes nderkohe qe eurot jane ne qarkullim dhe nje sasi tjeter pritet te hyje ne prag te fushates elektorale.
Kontrolluam eurot 40 ishin false
Banka Qendrore Europiane BQE merr ne vazhdimesi te dhena nga Europol dhe Interpol per numrat e serive te eurove false dhe keto te dhena i vihen ne dispozicion te gjithe rrjetit nderkombetar bankar dhe prodhuesve te teknologjise antifalse.
Kompania AGIMB furnitori zyrtar i bankave ne Shqiperi dhe Kosove vazhdimisht dergon te gjitha eurot e mbledhura ne terren tek Magner USA i cili eshte edhe prodhuesi i teknologjise antifalse qe perdoret nga sistemi shqiptar.
Vetem gjate tre muajve te fundit kompanise AGIMB i eshte ofruar dy here perpunimi i sasive te medha te eurove jashte rruges bankare dhe 40 e shumave rezultuan false. Kerkesa behet pasi teknologjia e perdorur eshte e njejta e aplikuar ne te bankave shqiptare- tha dje per Shekullin administratori i kompanise Bardhyl Brovina.
Nje histori e shkurter e monedhes europiane dhe menyrat e mashtrimit me eurot false
Blerjet me kusur dhe dhenia ne dore
menyrat me te lehta per mashtrim
Banknotat ose Kartemonedhat Euro jane kartemonedhat zyrtare te euros valutes se eurozones. Ato kane qene ne qarkullim qysh nga 2002 dhe prodhohen nga Banka Qendrore Evropiane BQE secila e mban nenshkrimin e Presidentit te Bankes Qendrore Evropiane. Denominimet e notave dallojne nga 5 tek 500 dhe per dallim nga monedhat euro dizajni eshte identik per te gjitha vendet e eurozones megjithese prodhohen ne vende te ndryshme te saj.
Jane shtate denominime te ndryshme secila ka ngjyren dhe madhesine e vet qe dallon nga tjerat. Dizajni per secilen nga ato ka nje teme te zakonshme me arkitekturen Evropiane ne periudha te ndryshme artistike. Pjesa e siperme ose recto e notes permban dritare ose porta ndersa pjesa tjeter ose verso ka ura.
Te perbashketa per te gjitha notat jane Flamuri Evropian inicialet e Bankes Qendrore Evropiane ne pese verzione BCE ECB EZB EKP nje harte e Evropes ne pjesen e prapme emri euro ne Latinisht dhe Greqisht dhe nenshkrimi i presidentit te Bankes Qendrore Evropiane.
12 yjet nga Flamuri Evropian gjithashtu paraqiten ne secilen note.
Dizajnet per banknotat euro u zgjodhen nga 44 propozime ne nje konkurs te leshuar nga Keshilli i Institutit Monetar Evropian IME me 12 Shkurt 1996.
Dizajni fitues i krijuar nga Robert Kalina nga Oesterreichische Nationalbank u zgjodh me 3 Dhjetor 1996.
Letra e perdorur per kartemonedhat euro origjinale eshte 100 fije pambuku e paster.
BQE-ja ka pershkruar disa nga karakteristikat themelore ne kartemonedhat e euros por lista e ketyre karakteristikave eshte sekret i ruajtur mire.
Mendohet se kartat e euros kane se paku tridhjete karakteristika sigurie te ndryshme qe perfshijne hologramet kane nje rrip holografik ne anen e djathte te pjeses se perparme ku eshte shtypur vlera e kartes ngjyrat e ndryshueshme numrin unik serik etj.
Por euro edhe per shkak te moshes se re ka qene objekt i vazhdueshem falsifikimi. Jo shume kohe me pare u njoftua se nje numer teper i madh dhe i pazakonte kartemonedhash 200 euro te falsifikuara po qarkullonin ne Finlande. Policia pohoi se falset jane te nje cilesie shume te larte.
Eurot false jane shfaqur ne Finlanden perendimore dhe qendrore dhe se fundmi ne Ostrobothnia. Ne Vaasa njesia e Byrose Kombetare te hetimit NBI po heton ne lidhje me dy te rinj ballkanas qe jane kapur me 60 kartmonedha 200 euro te falsifikuara.
NBI thote se falset futen ne qarkullim permes blerjeve te vogla dmth falsifikuesit blejne sende qe kushtojne pak dhe si fitim marrin kusurin e shumes. Kurse menyra ideale e mashtrimit nepermjet eurove false jane pagesat ne dore ne kushtet kur marresi nuk ka ndonje menyre verifikimi.
Rreth 25 per qind e falseve qe ndodhen ne memorien e Bankes Qendrore Europiane kane shkuar per verifikim nga Shqiperia. Tentativa per te perdorur para false ne fushatat elektorale me gjasa eshte e dyta e ketij lloji ne Shqiperi. Rreth 4.6 milione euro false u tentuan ne 2009 para zgjedhjeve te pergjithshme parlamentare.
Raporti i Drejtorise se Parandalimit te Pastrimit te Parave 211 raste te dyshimta ne transaksionet e parave gjate 2010-s
Valuta false dhe fushatat elektorale
Ne Shqiperi po qarkullullojne kohet e fundit prerje 50 100 200 te kartmonedhave Euro-false. Sipas verifikimeve kartmonedhat jane te cilesise se larte te falsifikimit dhe vecanerisht prerja 200 euro. Kete muaj pritet nje sasi e dyte prej Kosoves. Burimi i ka prekur konkretisht keto monedha ne fillim te muajit Mars 2011.
Sipas burimit ato do te perdoren gjate fushates elektorale kryesisht ne zonat rurale per te mashtruar elektoratin. Tentativa per te perdorur para false ne fushatat elektorale me gjasa eshte e dyta e ketij lloji ne Shqiperi.
Te njejtat burime pohuan dhe se per koincidence nje sasi prej rreth 4.6 milione eurosh false u tentua edhe ne vitin 2009 vetem pak perpara zgjedhjeve te pergjithshme parlamentare.
Kontrolluam eurot 40 ishin false
Banka Qendrore Europiane merr ne vazhdimesi te dhena nga Europol dhe Interpol per numrat e serive te eurove false dhe keto te dhena i vihen ne dispozicion te gjithe rrjetit nderkombetar bankar dhe prodhuesve te teknologjise antifalse.
Kompania AGIMIB furnitori zyrtar i bankave ne Shqiperi dhe Kosove vazhdimisht dergon te gjitha eurot e mbledhura ne terren tek Magner USA i cili eshte edhe prodhuesi i teknologjise antifalse qe perdoret nga sistemi shqiptar.
Vetem gjate tre muajve te fundit kompanise AGIMIB i eshte ofruar dy here perpunimi i sasive te medha te eurove jashte rruges bankare dhe 40 e shumave rezultuan false- tha administratori i kompanise Agim Brovina.
Pastrimi i parave Zbuluam 211 raste te dyshimta
TIRAN - Nder transaksionet bankare dhe veprimet e tjera financiare gjate 2010-s ne Shqiperi plot 211 prej tyre kane qene te dyshimta aq sa kane alarmuar Drejtorine e Parandalimit te Pastrimit te Parave.
Pervec aktivitetit te tyre te perditshem bankat qendrat e kembimit valutor noteret zyrat imobiliare etj. kane detyrim ligjor edhe raportimin prane Drejtorise se Parandalimit te Pastrimit te Parave te cdo aktiviteti qe ata e konsiderojne te pazakonte sic do te ishte ne kete rast transaksionet me vlera te medha transfertat e dyshimta etj. Te dhenat jane bere publike ne raportin vjetor te kesaj drejtorie per vitin 2010.
Sipas ligjit bankat dhe zyrat e kembimit valutor jane te detyruara qe te raportojne prane DPPPP-se te gjitha transfertat te cilat kalojne vleren e gajshte milione lekeve. Nderkohe ne rastet kur kalojne kufirin qytetaret jane te detyruar te deklarojne burimin si dhe destinacionin e tyre.
Keto jane deklarime rutine qe bejne te gjitha institucionet qe e kane detyrim ligjore nderkohe raportimet te cilat per vitin e fundit mesohet te jene rreth 211 te tilla kane te bejne me dyshime qe bankat zyrat e kembimit valutor apo edhe noteret kane mbi klientet e tyre. Ne kete rast pas raportimit eshte DPPPP-ja qe merret me verifikimin e te dhenave te ofruara.
Nje rast konkret i raportuar tek kjo drejtori ka te beje me nje person i cili ne nje afat shume te shkurter kohor ka kryer disa pagesa dhe arketime nga i njejti subjekt ndersa me pas ka blere edhe nje apartament.
Te gjitha transaksionet jane ne vlera te medha duke bere noteret apo bankat ku jane kryer transaksionet te dyshojne. Ne kete rast kane hyre ne loje edhe organet tatimore te cilat kane konfirmuar se aktiviteti qe ushtron personi ne fjale nuk nxjerr te ardhura te mjaftueshme per te mbuluar keto shpenzime.
Kjo ka bere qe DPPP-ja te konsideroje kete rast si te dyshimte.
Ne lidhje me raportimet e rasteve te dyshimta pjese me e madhe gjate vitit 2010 jane bere nga bankat plot 163 te tilla ne vend te dyte vijne doganat me 15 raste me pas jane homologet e DPPP-se qe kane raportuar 10 raste.
Ne listen e raportuesve figurojne edhe noteret me gjashte te tilla po kaq kane raportuar ILDKP-ja dhe Drejtoria e Pergjithshme e Tatimeve. Nuk mungojne edhe shoqerite qe bejne transferta te parave te cilat gjate vitit te shkuar kane raportuar tre raste te dyshimta.
Raportimet kryesisht kane te bejne me transferta te dyshimta automjetesh te shtrenjta deklarime ne kufi kryerje transaksionesh biznesi ne llogari personale shpenzime te pajustifikueshme etj.
Bankat jane raportuesit me te medhenj te rasteve te dyshimta nderkohe qe sipas DPPP-se ato duhet te bejne edhe me shume pune ne kete drejtim duke ngritur nje sistem me funksional per mbledhjen dhe administrimin e te dhenave per rastet e dyshimta. Ne rastin e Zyrave te Kembimit Valutor drejtoria thekson faktin se ne nje pjese te mire te rasteve punonjesit nuk jane te njohur me detyrimin per raportimin e rasteve kur kemi te bejme me vlera te pazakonta.
Raporti per Bankat
Bankat nga pikepamja e DPPPP-se mbeten nje kategori e rendesishme per vete rolin e tyre ekonomikofinanciar ne vend. Gjate kryerjes se inspektimeve jane verejtur mangesi ne lidhje me Mosfunksionimin e sistemeve te centralizuara pergjegjese per grumbullimin dhe analizimin e te dhenave Mosushtrimin e vigjilences se zgjeruar ndaj kategorive te caktuara te klienteve apo transaksioneve Mosdetektimin dhe raportimin e transaksioneve te dyshimta apo te lidhura.
Raporti per Zyrat e Kembimit Valutor
Ne perfundim te inspektimeve eshte konkluduar se punonjesit dhe administratoret e ZKV-se pergjithesisht nuk kane pasur dijeni lidhur me zbatimin e akteve ligjore e nenligjore ne fuqi dhe per rrjedhoje jane konstatuar mangesite e meposhtme Mospergatitja e rregulloreve te brendshme lidhur me parandalimin e PP/FT Mosidentifikimi i klienteve Mosraportimi sipas kerkesave te legjislacionit ne fuqi.
Ky sektor mbetet problematik ne lidhje me masat qe merr ne zbatim te akteve ligjore dhe nenligjore per parandalimin e pastrimit te parave qarkullon sasi te medha parash cash dhe nuk kryen identifikimin e klienteve. Adresimi i ketyre mangesive kerkon nder te tjera edhe nje angazhim te metejshem e ne vijimesi nga Banka e Shqiperise si autoritet mbikeqyres dhe licencues.