Maskarada e një libri dhe hija e diktatorit Enver Hoxha
Refleksione rreth librit të Blendi Fevziut
Perurimi ne mbremjen e djeshme, ne Galerine e Arteve, te librit te Fevziut “Enver Hoxha”, i vuri kapakun nje maskarade te nisur qysh se u hap Panairi i Librit.Ate dite njerezit ishin porositur te merrnin ne garrumulla nga dy tre edhe nga kater kopie libri, si per te thene se sa me shume kopje te atij libri , aqe me pake halle neper shtepiat e tyre.Partia e pati dhene poriosine dhe ajo po kryhej.Mbreme, politika deshi te tregonte se libri jo vetem pati nje karakter njohes dhe historik ne permasa te medhaja, por se na qenkej dhe nje veper e mirefillte arti.Nuk do te kete me kush dyshime se ka qene politika ajo qe ka iniciuar daljen ne drite te ketij libri voluminoz dhe padyshim qe ka patur te interesuar direkt, qe te delte nje liber i tille, paçka se mund te delte edhe si ka dale, nje liber me Enver Hoxhen, si opinion, shkruar me stilin e nje gazetari medioker.Me promovimin ne Galerine e Arteve, gjithe opinioni shqiptar pa organizimin shtetror, per nje sherbim sa me te mire per te rritur vlerat e librit, qe ne fakt perfundoi ne sherbimin shume te keq, te mundshem, sepse mjaftoi qe per vlerat njohese, ato me karakter historik, dhe sidomos ato me karakter artistik, qe i bene folesit, me tere ato superlativa, akoma pa e kenduar librin, jo njerez do kudo por krere te larte te Partise se Enver Hoxhes, habiten me stoiket.Poshtrim gjer ne pakufi, para nje opinioni te gjere, te nje libri per nje diktator, se sa vleresimi me superlativa rreth te shkruarave ne liber, prej sherbetoreve te vet ditkatori dhe kohes me diktature, zorr se ka pare apo se mund ti vije radhe per te pare me ndonje here, gjithe bota e qyteteruar.Shqiptaret e pane gjithe habi.
Nuk ka dyshim se Favziu është lodhur gjatë, duke ecur nëpër vitet e jetës së Enver Hoxhës.Po ashtu edhe dhe duke kënduar sa i kanë vënë përpara, copëza tregimesh, a krijime për një figure tepër të komplikuar si ajo e Enver Hoxhës. Gjithkush e ka patur dëshirën, por dhe bindjen se Fevziu, do të kishte si objeksion shikimin me imtësi të jetës, krejt figurën e Enver Hoxhës, nga rinia e tij e hershme e gjer sa ndrroi jetë. Detyrimisht të ndërthurur me kohën dhe probematikat e saj, qysh nga fëmijëria e gjer në ditët ku ai nisi e ju fut përpjëkjeve, për të njohur vehten, vëndin dhe ashtu të pozicionohej. Njohja e një figure në përgjithësi, por akoma më shumë e një diktatori si ajo e Enver Hoxhës, jo vetëm do të na hidhte dritë mbi tërë procesin formues të atij si figurë, por se një pjesë ë madhe e veprimve apo dhe bëmave të tij, si për keq edhe për mirë, do t`i shërbejnë historisë së së këtij populli. E kanë nevojën brezat që vinë ta fiksojnë në memorie historinë e pjesëve të memories tonë.Në këtë aspekt libri i Fevziut do te ishte pa diskutim një përpjekje, një kontribut.Ky është dhe një nga misionet e letërsise në përgjithësi e asaj politiko-historike ne veçanti.Por…
U ngjiren duke lavderuar librin, e palexuar akoma, gjithe ish kreret e PPSH-se! Qe te gjithe i bashkonte jo me e shkuara por ajo qe tek ky liber me ne fund “gjeten” ato qe u duhen per te bereedhe me tej si kane bere gjer sot.se te thuash gjeten te vertetat qe nuk i paskejn ditur gjer sa i kenduan ne radhet e Fevziut, kjo don mendje te sterlodhuara te besohet.Bilez te entusiazmuar nga zbulimi i te rejave, nxiten qe nga ky liber te mesonin me shume akoma, ish te persekutuarit e regjimit, ish te denuarit , dikur shoke lufte me Enver Hoxhen, pronaret qe akoma nuk u jane kthyer pronat, sepse nuk diheshin bemat e diktatorit, si po merren vesh sot..”per here te pare “,si atyre ja u mori sistemi ndersa sot fale punes kolosale hulumtuese e krijuese te Blendit dhe vleresimeve “realiste ” te ish komunisteve, ne kryemsot te strukturave politiko-shtetrore,po ja u shkoqisin koqe me koqe. Vleresime te tilla per te shkuarat dhe faktet si opinione ne te shkruarat, kthyer pra ne opinione, te nje gazetari dhjetorist, ne keto dite te ftohta dhjetori duket se do te “ngrohin” gjate te vuajturit .Mirpo nuk ka shpresa se do te ushqeje edhe me egon e autorit, i mikluar koti se paska bere nje veper te mirefillte arti, e ca me pake akoma politiken qe ka shpenzuar energiji te medha, me qellime afat shkrutra e afatgjata, per perfitime te mirefillta poltike, pasiqe kusise tebakerte i doli kallai qysh me daljen, per te fole, ata qe pikerisht, ne se do te ishte nje liber serioz e bazuar ne fakte, dokumenta dhe ne ditarin e Enver Hoxhes, do te duhej te ulnin koken. Ata i pame te kokkorepsur se gjati e se gjeri.Sikur kete dite ja keputen me plumb ballit vete Enver Hoxhes.Sikur ne sot te kemi zbritur ne kete çike vend.Sikur per here te pare ta kemi degjuar emrin Enver Hoxha.
Kush valle ne kete vend nuk e ka marre vesh akoma se Enver Hoxha mbi te gjitha ishte nje sistem? Muper kete ata foles u shfaqen krejt te paturpshem, pasi qe dihet prej gjithkujet se nuk kane qene veçse mekanizma te atij sistemi.Por jo pse ishin pjese e tij do te duhet tju vije turp.Por sepse bejne sikur kane qene kundershtare te tij.Bejne gjasmen, per hi syve popullit.Sistemi Enver Hoxha bëri një përmbysje të madhe ne tërë mentalitetin dhe gjendjen e e një shoqërie mesjetare.Një përmbysje të mahnitëshme, që ne libër as që zihet me gojë.E ajo nuk ishet gje e vogel.
Enver Hoxha nuk lindi diktator , ai u be mes nesh. Nuk e shpiku nje regjim, por e kopjoi dhe e vuri ne jete me gjithe antaresine e partise se kohes.Edhe me keta qe i degjuam te flisnin, pa ndjera asnje pendese, ndersa denonin diktatorin dhe diktaturen. Me ne te gjithe, qe beme efektin “kor”, teksa diktatura hidhte rrenje.Se nje diktator dhe diktatura e tij mund te te shtypin dhe detyrojne te punoshe ate pune qe nuk e ke deshire ta beshe, por lotet nuk mund te ti komandoje..Te keqiat mbi nje popull nuk e shfajsojne vete ate, ne se ai dremit ose ul kurrizin, pa le me kur brohoret diktatorin apo dhe derdh lot lume, kur diktatori ndrron jete.vetem nje popull pa vetdije e dinjitet te brohoret e te voton edhe psi qe e hedh ne hava me gjitheçka.Nje liber per Enver Hoxhen nuk mund te behet duke shjelluar pergjusmazi te vertetat, apo ca me keq duke kthyer faktet e dokumentat ne opinione te nje gazetari, sikurse eshte i mbushur ne kater qind faqe libri i Fevziut.Ato, nga pikpamja historiko-shkencore mund te sherbejne vetem ne se pasqyrohet besnikerishte tere perjudha e sistemit, me te mirat dhe te metat e tij.Por ky liber me opinionet e 20 apo 30 individeve, qe te gjithe te denuar prej sistemit Enver Hoxha, nuk mund te sherbeje si veper shkencore, qe trajton nje sistem te terin dhe nje figure aqe komplekse sa ajo e Enver Hoxhes.Enver Hoxha ishte unik si diktator,unik si burre shteti, unik si i syrit, unik si i fjales, qe bente per vehte masat, unik dhe si nacionalist.E p