Me shume se diskriminim - Aktivistet nga vendet e Ballkanit akuzojne Francen per racizem
Pervec kesaj qeveria franceze do te shperbeje pjesen me te madhe te kampeve dhe do te riatdhetsoje romet qe kane kryer vepra penale.
Ky nuk eshte thjesht diskriminim mendoj se keto jane veprime raciste te presidentit Sarkozy dhe qeverise se tij. Keshtu shprehet Dervo Sejdic nga qendra per informacion e romeve ne Bosnje-Hercegovine dhe eshte i bindur se luftimi i kriminalitetit eshte per qeverine franceze vetem nje pretekst per te marre masa kunder romeve si popull. Kriminele ka kudo edhe tek romet thote ai por pergjithesimi nuk eshte i lejuar.
Kriminaliteti ka baze sociale
Dhe kriminaliteti i romeve ka ne radhe te pare rrenje sociale Ballkani eshte pjesa me e varfer e Evropes dhe romet ndodhen ne nivelin me te ulet. Nese ne ngulimet e paligjshme te romeve ka kriminele vetem keta persona duhen ndjekur penalisht.
Por aspektet sociale te problematikes se pergjithshme jane zhvendosur ne sfond ne atmosferen e ndezur rreth debimit te romeve. shte bere nje gabim shperberja e kampeve te ndertuara ne menyre te paligjshme eshte kthyer ne nje problem etnik duke mos qene i tille thote sociologu i njohur rumun Nicolae Gheorghe prej vitesh i ngarkuari per romet i OSBE-se shte etnizuar nje problem i cili e ka zanafillen ne situaten sociale te ketyre njerezve. Nje strategji per permiresimin e situates duhet te vleje shprehimisht edhe per romet por jo vetem per ta.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Dervo Sejdic Zarije Seizovic dhe Jasna Baksic-Muftic
Integrim ne vendin e origjines
Dhe kjo strategji nenkupton para se gjithash nje gje integrimin social te romeve ne vendet e tyre te origjines shte shume e thjeshte njerezit kane nevoje per nje burim te ardhurash ata kane nevoje per vende pune. Romet dhe joromet nga shtresat ne nevoje te shoqerise dhe me kualikim te ulet duhet te kene mundesi shkollimi ose punesimi. Nje shtrese e gjere e popullsise ne Rumani eshte skualifikuar nga ekonomia dhe nuk ka me vend ne shoqeri.
Ne diskutimin per riatdhesimin e romeve perkrahesit japin shpesh argumentin qe romet jane me gjase te paafte te integrohen ne nje shoqeri. Kjo pershtatet me klishene per njerezit gjithnje ne levizje te cilet me karroca me kuaj levizin neper kater cepat e vendit por jo patjeter me realitetin thote aktivisti bullgar rom Rumian Russinov Kjo nuk eshte e vertete. Qe gjate komunizmit Bullgaria ka arritur me shume ne krahasim me vende te tjera te Evropes Juglindore sa i takon integrimit te romeve. Dhe me shume se Evropa Perendimore. Nga rreth 800.000 romet ne Bullgari pothuajse gjysma jane te integruar ne shoqeri.
Bildunterschrift Roma ne Marseje
Pesha politike eshte e vogel
Sintit dhe romet jane sot pakica me e madhe etnike ne mbare Evropen numri i tyre vleresohet ne 8 deri 12 milione. Megjithate pesha e tyre politike eshte e vogel pasi shpesh shoqatat e vecanta te romeve jane ne konflikt me njera-tjetren. Kjo eshte edhe pasoje e historise shpjegon Rajko Djuric nje shkrimtar rom nga Serbia dhe president prej shume vitesh i Unionit Nderkombetar te Romeve Romet jane te shperndare ne te gjithe Evropen. Dhe keshtu nje popull qe jeton ne shume vende dhe eshte perndjekur per shekuj me radhe e qe ka perjetuar edhe Holokaustin e ka thuajse te pamundur te gjeje fuqine per tu bashkuar dhe per te themeluar nje parti politike.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Nje familje rome dergohet nga Franca ne Rumani
Pa lobi dhe te stigmatizuar nga paragjykime te shumta romet shpesh vihen ne shenjester te forcave politike te ekstremit te djathte ne Evropen Lindore. Vitet e fundit ka pasur sulme ndaj familjeve rome ne Sllovaki ne Hungari apo Rumani. Debimet nga Franca mund te hedhin serish benzine ne zjarr thote Rumian Russinov Une shpresoj qe shembulli francez nuk do te pasohet nga te tjere. Nga shtete apo struktura raciste qe ekzistojne tashme. Ne Bullgari per shembull disa parti politike dhe medie te tilla kane ngritur tashme zerin dhe e quajne legjitim racizmin e tyre. Ky eshte rreziku me i madh.
Dhe ne kete drejtim do te kene nevoje per ndihme ne radhe te pare vendet e Evropes Juglindore. Te vetme ato nuk do tia dalin mbane te integrojne romet dhe te ruajne te drejtat e tyre si pakice etnike shprehet me bindje Rajko Djuric As Rumania as Bullgaria e aq me pak Serbia nuk mund ti zgjidhin keto probleme pa ndihmen e BE-se dhe pa kontrollin e tij. Ky proces duhet te vezhgohet dhe shoqerohet ne menyre te vazhdueshme nga BE-ja dhe institucione te tjera nderkombetare ndryshe gjithcka eshte e mundur.
Autor Zoran Arbutina/ Eliana Xhani
Redaktoi Aida Cama