Mes fantazmave të Pakistanit të fundosur

Mbi 1600 t vdekur, 15 milion persona kan mbetur pa shtpi, qytetet dhe fshatrat jan shkatrruar totalisht, ndrkoh q ekonomia sht n kriz. Udhtim n tokat e prekura nga prmbytjet, ku makina e ndihms s shpejt e ka ende t vshtir t futet mes ujrave. Si t mos mjaftonte kjo situat, po rritet edhe rreziku q Al Kaeda t prfitoj nga kaosi pr t prishur ekuilibrat e brisht q mbajn vendin

sht e vshtir ta imagjinosh q ktu kishte qindra shtpi. Muret e shembura jan przier me baltn e mbetur nga prmbytjet q ndodhn n Pakistan gjat tri javve t fundit. Banort e Adam Zai-t jan vendosur npr adra mushamaje pran rrugs. Kan humbur gjithka: shtpit, bagtit, tokat, t mbjellat. Duket se vetm besimi n Zot e mban gjall shpresn e ktyre njerzve t cilt presin ndihma nga vendet e zhvilluara pr ta prballuar kt katastrof t madhe. Tani banort kan frik se me smundjet e pranishme nga mungesa e ujit t pijshm dhe shrbimeve shndetsore, mund t prhapet edhe virusi i radikalizmit fetar. Islamikt po nxitojn t luajn rolin q i prket shtetit. “Nuk kemi marr asgj nga qeveria. Askush nuk ka ardhur t interesohet pr situatn ton”, thot Hayi Banaras Khan, nj nga biznesment m t fuqishm t zons. Adam Zai nuk sht m nj nga ato zonat e largta malore q kan mbetur t izoluara e ku mund t shkohet vetm me helikopter. Fshati gjendet dy or larg Islamabadit, n rrugn “Peshawar”, e njohur ndryshe si “Grand Trunk Road”, nj nga akset e komunikimit t nnkontinentit indian.

Papritur, prania e nj t huaje trheq vmendjen e disa burrave q deri n at moment qndronin kmbkryq nn tendat prej mushamaje, t dobsuar nga i nxehti dhe agjrimi i Ramazanit. Disa tregojn kartat e tyre t identitetit, me shpresn se bhet fjal pr ndonj OJQ apo ambasad. sht nj sken q do t prsritet shum her gjat dits. Edhe pse zhgnjehen kur marrin vesh se sht thjesht gazetare, dalin vullnetar pr t treguar pr katastrofn e shkaktuar nga prmbytjet, e cila ka fundosur nj t pestn e Pakistanit dhe ka shkatrruar shtpit e 20 milion personave, sipas t dhnave t OKB-s.

“Uji i ka kaluar tre metrat”, thot Monsef, duke treguar me gisht shenjn n nj nga muret e pakta t mbetura mrekullisht m kmb. Si shumica e burrave t Adam Zai-t, Monsef e nxirrte bukn e gojs duke punuar si puntor krahu. “Tani nuk ka m asnj lloj aktiviteti, i gjith sistemi sht shkatrruar”, thot i dshpruar. T njjtn gj thot edhe pr shtpin t ciln e ndante me prindrit, bashkshorten dhe tet fmijt. Kombet e Bashkuara bjn t ditur se, n t gjith vendin, 6 milion persona kan mbetur pa shtpi dhe shum t tjera nuk kan m as energji dhe as uj t pijshm.
Lagshtira bn q temperatura t rritet dhjet grad m shum nga 33 q shnon termometri. Fytyrat e njerzve shklqejn nga djersa. Dikush kap nj deg palme dhe prpiqet t bj fresk, por vetm sa tremb mizat, sepse ajri nuk lviz. sht mrekulli q n Adam Zai ka pasur vetm nj t plagosur. Vala e par e prmbytjeve shkaktoi 1600 t vdekur n t gjitha zonat e prekura. Kjo shifr rritet do dit, duke numruar viktimat e gastroenteritit dhe smundjeve q po prhapen pr shkak t ujrave t ndenjura dhe mushkonjave.

N Shah Zarin, nj 60-vjeari i ra n kok atia e shtpis s tij dhe tani mban nj qafore. “sht hera e par n jetn time q shoh shira t till”, thot duke u mbshtetur te bastuni. “Gjithka ndodhi natn. Po flinim dhe u kapm n befasi. Pr fat t mir arritm t’ia mbathnim n koh”. Banort n Shah Zarin jan t bindur se bhet fjal pr nj ndshkim hyjnor. Por pse Zoti duhet t ndshkonte njerzit e mir t Adam Zai-t, apo miliona fmij q jan t pafajshm? “Po paguajm pr gabimet e t tjerve”, justifikohen pa dhn shpjegime t tjera.

Edhe pse nuk thon asgj pr arsyen e prmbytjes, t dhnat e Departamentit t Meteorologjis n Pakistan konfirmojn thnien e 60-vjearit. Shirat e kan kaluar rekordin e regjistruar n vitin 1929. Kjo gj ka rritur prurjet e lumenjve deri n kufijt maksimal.

Askush nuk e v n diskutim q prmasat e katastrofs do t kishin vn n rrezik do komb shum m t zhvilluar se ai pakistanez, por mbikqyrsit lokal kritikojn mungesn e nj sistemi alarmi t parakohshm n nj vend ku prmbytjet jan t shpeshta gjat stins s shirave. As fotografit e Presidentit Asif Ali Zardari, ndrsa shprndan thas orizi, nuk kan mundur ta fshijn imazhin e mosinteresimit q transmetoi udhtimi i tij n Europ n fillim t krizs.

“Pasojat politike do t jen shum t rndsishme dhe ka gjasa q t shkatrrojn do lloj aspekti t stabilitetit q shteti mund t ket pasur deri m tani”, bn t ditur nj diplomat perndimor. Rreziku i paqndrueshmris n nj vend ky n luftn e Shteteve t Bashkuara kundr Al Kaeds dhe grupeve t tjera fundamentaliste, duket sikur i ka dhn shtytjen e fundit prgjigjes s ngadalt ndrkombtare, krizs. “Kto katastrofa po forcojn grupet q nuk i duan strukturat e shtetit”, ka thn vet Zardari. Presidenti u referohej grupeve t shumta islamike radikale, q qarkullojn n vend nga epoka e Zia ul Haq (1978-1988), t inkurajuar fillimisht nga shteti e m pas nga mungesa e tij, ata q perndimort i etiketojn si taleban. “Ka shum gjasa q forcat negative ta shfrytzojn situatn”, ka thn i bindur ai.

Dhe ka t drejt, sepse po e bjn nj gj t till. N Khyber Pakhtunkhwa, grupet q prdorin nj interpretim radikal t Islamit si ideologji politike, kan ardhur m prpara se qeveria pr t ofruar ndihm. Ndonjher bhej fjal pr uj t pijshm, por kjo nuk ka shum rndsi. Prania e tyre aty jep mesazhin se ata kujdesen pr njerzit dhe nuk sht dika e re n nj vend ku banort jan ndjer tradicionalisht t braktisur nga shteti dhe se gjat viteve t fundit kan marr shum oferta nga terroristt xhihadist pr t’u mbrojtur nga ata.

N t dyja ant e rrugs kalimi sht i vshtir. Kudo sheh fusha t prmbytura, qytete t tra t shkatrrua dhe t braktisura nga banort. Edhe ndrtesat m t forta q i kan rezistuar ujit, kan plasaritje dhe shenja lagshtie. N t gjith vendin u evakuuan qytete me 250 mij persona. Dyshekt dhe batanijet e nxjerra n diell pr t’u thar tregojn tentativn e ktyre njerzve pr t’ju rikthyer normalitetit, por nga sa duket, gjrat nuk do t jen t lehta pr ta. Pa energji elektrike, uj t pijshm dhe ushqim, njerzit nuk din nga t’ia fillojn.

Edhe pse uji ka shembur shum ura dhe shirat e rrmbyeshm vazhdojn, qeveria ka parashikuar q t’u shprndaj ushqime 6 milion pakistanezve gjat tre muajve t ardhshm. Pr momentin u jan shprndar ndihma ushqimore vetm 800 mij personave. N dit arrijn t marrin ushqime 200 mij persona. Nse vazhdohet me kt ritm, n fund t gushtit qeveria do t ket arritur vetm gjysmn e qllimit t saj.

Pr kt arsye, n qytete si Adam Zai, Sheddu, Pir Pai, Azakbehle apo Pabbi, njerzit i injorojn prpjekjet e qeveris. Lokalet m t famshme, si sht “Zacharia” n Pabbi dhe OJQ-t e ndryshme islamike, prgatisin vaktet pr personat q mbajn Ramazan. “N shoqrin ‘pashtum’ ekziston nj lidhje vllazrore shum e rndsishme”, shpjegon Zaher Ahmad, nj profesor i cili ndihmon si vullnetar 163 familjet q qndrojn n godinn e nj shkolle t mesme t Pabbi-t.
sht qendra e vetme e ndihms q varet nga qeveria, e cila gjendet n 200 kilometrat e prshkruara prgjat lumit Kabul, nj nga degt kryesore t Indit. N fakt sht hapur t mrkurn e javs s kaluar dhe drejtimi i saj duket se sht fryt i iniciativs s docentve, edhe pse profesort shmangin do lloj deklarate q mund t ndikoj negativisht tek autoritetet.

Samirullah, i cili kujdeset pr nj nga spitalet e ngritura n fush nga Ummah Welfare Trust n Nowshera, thot se bhet fjal pr nj institut mirbrs t regjistruar n Mbretrin e Bashkuar n 2001-shin, i cili nuk ka lidhje me asnj parti politike, q ndihmon vetm t varfrit dhe viktimat e katastrofave n 27 shtete t bots. Anash spitalit jan montuar disa depozita uji, por Samirullah thot q nuk di asgj pr to dhe nuk mund t pyes asknd pr t’i krkuar dika. Mungesa e koordinimit t ndihmave sht e dukshme.

Kushteve t tmerrshme ku jetojn miliona persona n Pakistan u shtohet edhe gjendja e keqe ekonomike n t ciln sht zhytur vendi. Disa vzhgues friksohen se mos rikthehet gjendja e vshtir e para disa viteve, duke qen se prmbytja ndodhi pas shum viteve t vshtira t shkaktuara nga nj katastrof tjetr natyrore (trmeti i Kashmirit). Aktualisht mimet e produkteve bujqsore jan dyfishuar, madje n disa zona jan trefishuar. Megjithat, pavarsisht rritjes s mimeve, njerzit do t ken mundsi t prmbushin nevojat e tyre ushqimore. Nj nga vshtirsit me t ciln do t prballen pakistanezt sht ndrtimi i urave, linjave elektrike, farmacive spitalore dhe qendrave t komunikacionit. Kjo do t jet nj sfid e madhe pr nj vend, n t cilin edhe para prmbytjeve mungonte nj projekt konkret pr t ardhmen.