Modeli i ri i financimit rrit tarifat e shkollimit ne universitetet publike

Studentet e universiteteve publike duket se do te ndeshkohen nga modeli i ri i financimit te arsimit te larte. Reforma e Financimit ne arsimin e larte duket se do ti hap rruge rritjes se tarifave te studimit. Rregullorja per financimin e universiteteve parashikon rritjen e tarifave te shkollimit ne universitete publike. Ne kreun kater te ketij drafti per tarifat e shkollimit dhe bursat e studimit thuhet se Reforma e financimit te Arsimit te Larte ka gjasa te kerkoje nje rritje te tarifave te shkollimit ne universitetet publike. Nuk mund te thuhet e njejta gje per ata te cilet ndjekin studimet ne universitetet private qe me sa duket se do te mbeten te kenaqur nga kjo rregullore. Tarifat e studimit per studentet ne shkollat jopublike do te kene nje ulje te konsiderueshme.

Tarifat

Ne draftin per rishikimin e financimit te arsimit te larte parashikohet rritja e tarifes se shkollimit ne universitetet publike nderkohe qe nga ana tjeter behet e ditur se do te kete ulje te tarifes se shkollimit ne arsimin e larte privat. Hartuesit e ketij modeli financimi thone se qeveria do te vendose nje nivel maksimal te tarifes se shkollimit qe universitetet publike mund te aplikojne per studentet e financuar nga fondet publike. Ky kufizim mbi vleren e tarifes se shkollimit vendoset pjeserisht per faktin se keto Institucione jane publike dhe ofrojne nje te mire publike. Niveli maksimal i tarifes se shkollimit se bashku me vleren e financimit per student do te mbulojne koston e plote te studimeve. Kufizimi mbi tarifat e shkollimit ne formen e nje niveli maksimal per IAL-te publike duhet te jete i njejte ndermjet institucioneve dhe fushave te studimit. Diferencimi i nivelit te financimit per Institucione dhe fusha studimi do te realizohet nepermjet diferencimit te vleres se financimit per cdo student.

Studentet

Reforma e financimit te arsimit te larte synon qe studentet shqiptare te paguajne tarifa shkollimi te peraferta si ne universitetet publike ashtu dhe ne ato jopublike. Ne draft parashikohet qe tarifa e shkollimit te Institucioneve te Arsimit te Larte jopublike nuk do te kene kufizime por efekti i konkurrences ne treg pritet te ndikoje ne uljen e konsiderueshme te tyre. Per studentet te cilet shkojne ne Institucionet publike te Arsimit te Larte por nuk perfshihen ne skemen e financimit minimumi i tarifes se shkollimit te tyre do te vendoset i barabarte me vleren e financimit per student plus tarifen e shkollimit qe paguajne studentet e financuar nga fondet publike.

Rektoret kunder modelit te ri te financimit

Rektoret e universiteteve publike kundershtojne modelin e ri te financimit te arsimit te larte. Ne prezantimin e reformes se financimit te universiteteve rektoret kane shprehur dhe kritika per kete reforme e cila ne disa vende ka deshtuar. Sipas rektorit te UT modeli i financimit qe propozohet nuk ka funksionuar ne disa nga vendet ku eshte aplikuar. Rektoret e universiteteve publike kundershtuan propozimin e ministrit te Arsimit Myqerem Tafaj per financimin e universiteteve private me fondet e buxhetit te shtetit. Ne mbledhjen e Konferences se Rektoreve te organizuar disa kohe me pare u diskutua mbi draftin dhe u argumentuan problemet qe do tu sillte universiteteve publike kjo forme financimi. Ne skemen e re e financimit te institucioneve te arsimit te larte perfshihen studentet.
Menyra e re e financimit sistem kredie per studentet

Te gjithe studentet pa bursa duhet te paguajne tarifen e tyre te shkollimit dhe te sigurojne kostot e jeteses gjate studimeve. Ne menyren e re te financimit te universiteteve qeveria ka menduar te ndertoje nje sistem kredidhenie me ane te te cilit studentet mund te marrin kredi te buta per te paguar tarifat e tyre. Kjo kredi und te perdoret edhe si nje kontribut per kostot e jeteses. Te gjithe studentet qe plotesojne kushtet ne IAL publike dhe jo-publike duhet te kene te drejten te marrin kredi studentore deri ne nje shume maksimale te percaktuar. Shkalla e subvencionit te interesave si dhe skema e kredidhenies nese do te realizohet nga banka te nivelit te dyte apo nga nje agjenci publike jane ne shqyrtim. Ne rrethana te caktuara qeveria mund te pergatitet te amnistoje nje pjese te kredise ose te gjithen psh ne rastet kur eshte e pamundur per arsye madhore shlyerja e kredise politika ne mbeshtetje te punesimit ne zona te thella rurale etj. Studentet do te fillojne te shlyejne kredine e tyre brenda nje ose dy vitesh qe nga diplomimi i tyre shpejtesia me te cilen ata duhet te shlyejne kredine do te varet nga niveli i te ardhurave te tyre. Menyra me e mire per te identifikuar nivelin e te ardhurave dhe pagesen periodike te kredise do te ishte sistemi i vete-deklarimit dhe tatimit te te ardhurave personale. Studentet nga familjet me te ardhura te kufizuara do te kene prioritet ne marrjen e kredise studentore ne po te njejten menyre dhe kushte si te gjithe studentet e tjere. Shlyerjet e kredive te tyre do te fillojne vetem pasi ata te nxjerrin te ardhura duke mos ndikuar aspak ne ekonomine familjare te tyre. Vendet e tjera qe kane zbatuar nje skeme te tarifave dhe kredive studentore kane konstatuar se nuk ka evidenca te reduktimit te pjesemarrjes se studenteve nga familje me te ardhura te kufizuara.

21 Shtator 2010