Ndoc Gjetja, poeti dha shpirt

Sot në mesditë arkëmorti me poetin Ndoc Gjetja do të vendoset për homazhe në Bashkinë e Lezhës, dhe në orën 15:00 kortezhi bën përcjelljen e fundit të poetit.

Mes poetit e njeriut, rebelit dhe t dashuruarit, mistikes dhe ndrgjegjes, realitetit dhe jashtkohs, jets dhe shpirtit, poeti Ndoc Gjetja jetoi 66 vite duke
nj ndarje t mundimshme me njerzit, lexuesit e t afrmit e tij. Poeti lezhjan, nga dje nuk jeton m. I ndjekur nga dhimbjet dhe vuajtjet, Ndoc Gjetja me koh i ka shkruar fjalt e lamtumirs, ato q lidhen si epitafe, shnime t fundme, lutje dhe parakoh deri n ringjallje, q sht poezia e tij. “Dhiata ime” sikur t ishte shkruar prej poetit pr kt “koh”, sa ai jetoi, ishte si duket kufiri i verdh q nuk mundi ta dorzonte mes miqsh. Ashtu si shpesh fliste se do donte t kishte nj takim me to.

Vitet e fundit, Gjetja “u izolua” duke u rikthyer, ndonse mistershm, nj ikje pa buj, n vendin e tij, nga Tirana n Lezh. Prej 10 vitesh vuan nga pneumonia. Nga at afrmit e tij, n Lezh, msojm se para dhjet ditve ishte kthyer nga spitali, ku pat qndruar pr tri jav nn kura intensive n sanatorium, n spitalin e Tirans. Probleme n frymmarrje, pr shkak t ftohjes s rnd, i shkaktuan kancer n mushkri duke hequr deri ditn e djeshme n mesdit, kur poeti dha shpirt, ndarja fizike nga kjo bot! Vuajtje q i hoqi, e iu shtuan me vdekjen e t birit, t vetm, n ditt e ’97-s, duke ln n vetmi mbesn e tij dhe gruan, Lezn. “Ka pasur nj vuajtje t madhe shpirtrore, t parrfyer. Librin e fundit, przgjedhjet me poezi donte ta promovonte me miqt. Vitet e fundit t Ndocit ishin vetmi e plot, mjaft i vrar. Ishte nj njeri krejtsisht i veant”, - na thot nj prej miqve t tij lezhjan, Hil Gjoka. Sot n mesdit arkmorti me poetin Ndoc Gjetja do t vendoset pr homazhe n Bashkin e Lezhs, dhe n orn 15:00 kortezhi bn prcjelljen e fundit t poetit.

Gjith makthet e jets jan n poezin e Gjetjes. Poet i ndjenjs dhe mendimit. Njeriu sht qenia s cils i kushtohet. Ideali bhet njeriu i mir, t cilit i jepet me lirikat.

Jan rebelizm, dram shpirtrore, vuajtje, dhimbje, mshir, ndrgjegje dhe dashuri. Asgj e pamundur prej dshirave shpirtrore, ndjer si e vetme liri.

Poezia sht tronditse, aty ku bota njerzore thyhet, kriset. Jo pak her, n media, Gjetja ka rrfyer gjendjen e tij poetike, t cilat jan prfshir n tet libra t botuar, ndrsa lidhjet i ka pasur shum hert, qysh n vitet e para t gjimnazit.

“Nuk kam ndonj poet ideal dhe i mbaj pran zemrs t gjith poett e shquar, tant dhe t huajt. Nuk rrmbehem nga dashuria vetm pr poett e majave. I dua shum edhe poett mesatar. Nuk l mnjan edhe poett q s'e kan mbi supe pelerinn e fams. Edhe ata jan fisnik t oborrsis poetike. T shkruash qoft edhe nj poezi shum t bukur sht nj pun e lart q s'mund ta bj dokush”. Njohja e vetvetes sht gjesti m i trhequr i poetit, kur thellsin e pafundme t qenies, t asaj zone q quhet labirint t shpirtit e largon duke thn se “do ta lejoja t bnte ca veprime q bien ndesh me ndrrn e tij pr t shptuar nga gjendja e Sokratit t vuajtur”. Dashuria “e pakursyer”, ndaj t gjithve sht rasti konspirativ q e irriton poetin.

Faza e quajtur paraletrare, ashtu si e ka kujtuar vet poeti ka qen “vargzimi i sharjeve n fmijri”, si dhe dshira pr t dgjuar vajtocat, q njihen n at zon.

Eposi i Fishts sht injektimi i poetit: “Aty nga viti i dyt n gjimnaz, nisa t krijoja duke imituar Fishtn. Por ato krijimtari nuk kan me lidhje me mua, pasi shkruaja

n stilin e bejtes, shkruaja n stilin e “Lahuts s Malsis” dhe jo lirik apo krijime patriotike”. Si e ka cilsuar poeti, varfria proverbiale ka qen fillesa tjetr e poezis, duke mos fshehur asnjher far ndodhte n gjendjen e tij, dhe si kjo varfri ishte nxitse pr t ruajtur e nxitur poetin. Krijimet e tij t tek vepra “Dhiata ime”, q prkojn me pasvdekjen e t birit, Renit, kan pikllimin, trheqjen m t madhe brenda poetit, tronditjen duke tejkaluar njeriun.

“Isha prtypsi m i madh i letrsis botrore. Nuk kisha t nginjur t lexoja gjithka, pa seleksionuar asnj vepr. Bridhja pr gjah, shkoja pr t zn ngjala e librat i merrja gjithnj me vete pr t lexuar. Kshtu, nisa t shihesha si nj djal i zgjuar…”, - sht nj rrfim q lind prej ndjesis bosh t s sotmes, pse askush nuk merret me poezin, me librin, jo me sha por “me ba kritik”. Ndoc Gjetja i ka njohur rrugt e tij, prej poeti tradicional e klasik. Ndrsa lnda jetsore sht mundsi tjetr e paparashikueshme prej lexuesve n far jete kalonte si fjal. “Pr t vetmin djal, q pata e m iku, nuk shkruaj dot asnj varg. Pr dhimbje t tilla nuk shkruhet. Jan dhimbje si vettima”, - ka thn n nj intervist poeti, babai n prcjellje t t birit.

Mbi kt dimension pr ta kuptuar Ndoc Gjetjen, shrbejn dy poezi “Autoportreti” dhe “Dashuria” t cilat i botojm n nderim t poetit, pr t’ia kujtuar shijen lexuesit, sidomos ata q nuk e kan lexuar.

Ndoc Gjetja u lind m 9 mars 1944 n fshatin Brdic t Shkodrs. Kur ishte shtat vje, prindrit e tij u vendosn me banim n Lezh, ku jetoi derisa humbi jetn nga smundja e rnd. N vitin 1970, filloi t botoj poezit e para dhe nuk ndrroi zhanr. N vitin 1971 kishte botuar vllimin e par poetik "Rrezatim", pastaj erdhn gjasht t tjer: "Shqiponja rreh kraht" (1975), "Qndresa" (1977), "E prditshme" (1982), "aste" (1984), "Poezi" (1987), "Kthimet" (1991) dhe "Dhiata ime" (1998). Dy muaj m par, n 66-vjetorin e lindjes, kur dhe gjendja e tij shndetsore ka qen e rnduar, Gjetja sht shprehur: "Frymzimet poetike vijn n formn e gacave t ndezura t mbuluara me hi. Un n kt mosh kam m tepr hi q m prvlon sesa gaca t mbuluara me hi".

EPITAF PR VETEN

Ktu prehet ai q quhej Ndoc Gjetja

i cili pati ardhur gabimisht n bot

nga vetja e tepruar nxirrte vjersha

dhe gjith njerzit i quante shok

Kur pa q ndrra kalkulohej me kompjuter

kur pa se idealet rrzoheshin n kolltuc

kur jepte buzqeshje dhe merrte skrmitje

zuri syt me dor dhe vendosi t ikte.

Dhe shkoji e hyri n manastirin e Unit

t shptonte shpirtin nga gjuhligat e lehjes

... Pastaj e prcolln n banesn e fundit

me shpenzimet falas nga Bashkia e Lezhs.

N astin e mbram nj hn e prgjakur

e puthi n ball dhe thirri "Nn"

Mos krkoni t dini pr t m tepr

se iku sikur t mos kishte qen.

Autoportret

Vendbanimi:

N Lezh me trup dhe mendjen emigrante n yje.

Profesioni:

Thurs ndrrash dhe mbrojts besnik i tyre.

Gjendja civile:

Mbetje teknologjike e administrats shtetrore

se nuk diti t'u jap prkuljet e duhura eproreve.

Gjatsia:

E mjaftueshme pr t arritur nj dit molln e ndaluar.

Pesha:

Sa vetja, sa ndjenja, sa fjala e thn dhe e shkruar.

Shenja t veanta:

Nj pentagram rrudhash me nota trishtimi n ball

dhe nj mjekr e thinjur nga moslejimi kaq vite i saj.

Syt:

Kafe me nuanca t turbullta pasionesh t djegura.

Ngjyra:

E errt pr fshehjen e skuqjes nga faje t lehta.

Titujt:

I dekoruar Njeri qysh n ditn e lindjes nga Nna.

Bindjet:

Njeriun n jet e bn t lumtur vetm njeriu.

Antipatit:

Burrat me grada, grat me shum tule dhe miu.

Simpatit:

Jezusi nga Nazareti, Don Kishoti i Mances dhe Buda.

Frikrat:

Shndoshja e trurit, uji, zjarri dhe turma.

Besimi:

N kryqin e tij q e mban prdit n shpin.

Pasuria:

Drita e mendjes me t ciln fitoj varfrin.

Dashuris

O perndesh e gjithpushtetshme

e universit mashkull-femr!

Bj 't duash me veten time

jam instrumenti yt i verbr.

N jet m solle kaq shum dhimbje

dhe shqetsime pa mbarim

po s'jam ankuar kundr teje

as me goj e as me shkrim.

T jam nnshtruar e t nnshtrohem

gjersa n bot t jem i gjall

ndn pushtetin tnd t prbotshm

m plqen t jem skllav

Ma ktheve gjuhn n prartje

m bre plak me shpirt fmij

her m hodhe qefinin krahve

her m ngrite gjer n yje.

M hidh n zjarr, n det, n ferr!

M hidh n balt, m hidh n hon!

Ve t lutem mos m lr...

n at vend ku ti mungon!