Ne kufijte e te pamundures

Jane te paket njerezit me aftesi te kufizuara qe ia kane dale mbane te integrohen ne jeten sociale e me te paket akoma ata qe kane arritur te arsimohen e te gjejne nje pune te pershtatshme. Anisa Proda 23 vjec eshte nje prej tyre.

E ardhur ne Tirane nga qyteti jugor i Sarandes Anises i eshte dashur te pershtatet me qytetin e madh te cilin nuk e ka pare asnjehere e qe ndoshta nuk do ta shohe kurre.

23-vjecarja ka pak muaj qe ka nisur punen ne Drejtorine e Planifikimit te eshtjeve Sociale ne Bashkine e Tiranes por vetem pak jave me pare eshte punesuar me nje kontrate te rregullt pune.

Ne kete zyre ajo merret me projektet qe kjo zyre harton per njerez qe i perkasin shtresave te ndryshme si grate me probleme femijet apo te moshuarit.

Dita e punes ashtu si per gjithe punonjesit e tjere nis ne oren 8. Tavolina e saj e punes ndodhet ne fund te zyres se zhurmshme ku punojne edhe 5 punonjese te tjera. Vendi i Anises eshte prane dritares thua se ne kete menyre eshte me prane dites qe gjendet jashte xhamave. Perpara ka nje kompjuter ne dukje te zakonshem por qe per te eshte ndihma me e madhe.

shte nje dhurate e punedhenesit te saj nje kompjuter i cili nepermjet nje programi te caktuar vokalizon cdo komande qe i jepet cka i lehteson se tepermi punen. Por para se te mberrinte ne kete zyre Anisa ka bere nje rruge te gjate e jo pa pengesa.

Arsimin baze e ka kryer ne institutin e femijeve qe nuk shohin por per njerezit qe nuk shohin detyrimi i shtetit per arsimimi perfundon ketu. Me tej eshte ne doren e vete individit te zgjedhe nese do te vazhdojne te ndjeke studimet apo jo. Anisa ka zgjedhur rrugen e pare.

Pas perfundimit te shkolles 8-vjecare ajo vendosi te ndjeke studimet me tej. Ne shkollen e mesme Partizani ka ndjekur mesimet si cdo nxenes tjeter. Ka dhene provimet e matures dhe ka fituar te drejten e studimit.

Por nese kontributi i shkolles ka qene ne kufijte minimale ne nje shkolle te mesme publike nuk mund te kete edhe mesues te specializuar mbeshtetja qe Anisa ka pasur ne shtepi ka qene maksimale. Nese nuk do te ishin sakrificat e njepasnjeshme te familjareve te saj sot ajo ndoshta do te ishte pjese e 10 mije personave te tjere qe nuk shohin ne vendin tone.

Ne Shqiperi per fat te keq teknologjia vjen shume vone. Ne rastin e Anises teknologjia i ka ardhur ne ndihme atehere kur periudha e saj e formimit kishte perfunduar dhe kishte arritur jo pa mund nje vend pune.

Rruga ka qene e gjate dhe e veshtire tregon Anisa. Librat e shkruar ne brail thuajse nuk ekzistojne ne vendin tone. Ato te pakta here qe i eshte dashur te kete materiale ne forme te shkruar i eshte drejtuar shtepive botuese per ndihme por pa rezultat.

Anisa thote qe mjetet per shtypjen e teksteve ne brail jane shume te kushtueshme keshtu qe ajo ndonese e njeh mire kete menyre komunikimi nuk mund ta perdore.

Por pertej teknologjise dhe teksteve ne brail zgjidhja i ka ardhur nga familja e saj. Pergjate gjithe viteve te studimit kane qene familjaret ata qe regjistronin per Anisen mesimet e me vone ne fakultet leksionet. Pas kesaj i duhej vetem te degjonte e te ridegjonte materialin regjistruar per te perfituar njohurite e lendes.

Madje ne kete menyre ajo eshte njohur edhe me shkrimtaret e medhenj boteror nder te cilet vecon Dostojevskin Remarkun dhe poetet hebrenj. Megjithate jo te gjitha lendet e arsimit baze mund te kuptohen dhe te perceptohen nga nje nxenese qe nuk ka pare kurre ne jeten e saj.

Matematika ka qene nje sfide e madhe sado qe te perpiqesha e dija qe nuk do te arrija rezultate te larta. Keshtu qe i kushtova me shume rendesi lendeve shoqerore - tregon Anisa.

Deshira per te njohur njerez dhe per te qendruar sa me shume mes tyre e ka bere ate qe te merret qysh ne shkolle te mesme me aktivitete jashteshkollore te ndryshme. Madje edhe punen ne Bashkine e Kryeqytetit e ka fale nje aktiviteti te tille.

Pak kohe me pare gjate nje seminari te mbajtur ne Bashkine e Tiranes prezantova nje teze per mundesite e punesimit te personave me aftesi te kufizuar. Pas kesaj me erdhi ftesa per te punuar prane Bashkise - tregon ajo.

Pasioni i saj per lendet me profil shoqeror beri qe ajo te kapercente cdo pengese dhe ne vitin 2009 te diplomohej ne fakultetin e Shkencave Sociale. Duke qene ne kete gjendje me eshte zhvilluar shume aftesia e te degjuarit. Keshtu qe perpiqesha te memorizoja gjithcka ne auditoret e fakultetit - thote Anisa.

Nepermjet kujteses se kalitur fort pergjate viteve ajo ka arritur aty ku pak njerez si ajo kane arritur. Ka nje diplome te cilen po e ploteson me nje master. Ka nje pune ne administrate te cilen e konsideron nje pervoje me shume ne rrugen e saj.

E nesermja sigurisht qe per te eshte e mbushur me optimizem. Kjo eshte puna ime e pare por jo e fundit. Jam e hapur per cdo mundesi tjeter me te mire - thote Anisa.

Rutina e perditshme

Ashtu sic e kane shoqeruar cdo dite ne shkolle e ne fakultet gjate viteve te studimit familjaret e Anises e shoqerojne cdo mengjes ne vendin e punes dhe cdo pasdite kthehen per ta marre ne shtepi.

Ajo qe e ndihmon me shume sigurisht eshte nena e saj. Ashtu sic thuhet per njerezit qe nuk shohin edhe Anisa ka zhvilluar shqisen e te prekurit dhe te degjuarit. Veshjen e saj cdo mengjes e zgjedh vete ndersa per ngjyrat i duhet te pyese.

Dhe perpara kesaj vajze me floke te zinj kacurrela me nje truk te lehte ne fytyre eshte shume e veshtire qe te besosh se ajo nuk i ka zgjedhur vete xhaketen ngjyre trendafili te kombinuar me nje pale pantallona te zeza.

Per ngjyrat me duhet te pyes - thote ndersa rrobat e tjera i zgjedh vete pasi i dalloj nga materiali nga i cili perbehen. E ndersa per veshjen mund te marre mendime te shumta kur vjen fjala te tualeti Anisa thote se vetem nje njeri tek i cili ka shume besim mund ta ndihmoje me tualetin.

Statistika

Ne vendin tone jetojne aktualisht 10 mije persona te verber. Sipas analizave per papunesine ne kete kategori qytetaresh ne te gjithe Shqiperine ka rezultuar se 82 e moshes se afte per pune jane te papune.

Papunesia eshte me e larte tek femrat. 88 e personave te verber te afte per pune te grupit te pare jane te papune. 53.4 e femrave te afta per pune jane te papuna dhe 46.6 e meshkujve te afte per pune jane te papune. Pjesa me e madhe e te papuneve jetojne ne qytet me 83.4 ku dominojne qytete te shperndare keto ne te gjithe Shqiperine ku vihet re nje tendence me e larte ne zonat malore.

Shkrimi brail ne Shqiperi

Per here te pare ne vendin tone sipas te dhenave jo zyrtare shkrimi brail filloi te perdoret ne vitin 1941. Ky shkrim u soll nga nje student shqiptar i verber qe kish mbaruar studimet e larta per piano ne Athine.

Nga fundi ketij viti nepermjet nje kursi privat mesuan te shkruajne dhe te lexojne ne sistemin brail dy te verber nga qyteti i Korces.

Baza e shkrimit special per personat me mungese shikimi brail eshte nje qelize drejtkendore e perbere nga dy kolona vertikale me nga tre pika secila. Kombinimet e pikave brenda qelizes formojne 63 kombinacione.

Braili kryesisht perdorej per plotesimin e nevojave te personave qe nuk shikojne ne drejtim te shkollimit te tyre per mbajtje shenimesh per transkriptim te lendeve te ndryshme ne menyre te shkurtuar per mbajtje ditaresh per leterkembime midis vete te verberve por edhe me persona te verber jashte vendit. Gjithashtu u perdor dhe per studim literature per ata qe dinin gjuhe te huaj.

Pjesa e pare e rruges do te ndertohet me gure te madhesive te ndryshme te ardhur nga 28 shtete te botes

Rruga e Paqes sot nis puna

Presidenti i republikes Prof. Dr. Bamir Topi do te inauguroje sot nisjen e punes ne Rruga e Milleniumit per Paqen. Nje projekt simbolik ky qe do te marre jete ne pervjetorin e shtate te Lumturimit te Nene Terezes.

Ne kete iniciative jane ftuar te ndajne mesazhin e paqes udheheqes nga e gjithe bota pasi Rruga e Paqes eshte nisma per nje rruge te formuar nga gure te mbishkruar nga personalitete nga e gjithe bota

Shume personalitete boterore te ftuar nga Presidenti i Republikes ne kete projekt simbolik e domethenes per paqen kane derguar gure nga vendet e tyre per tu vendosur pergjate rruges ne fazen peruruese te ketij projekti prej kater kilometrash e cila eshte vendosur ne hyrje te Liqenit Artificial nga ana e Gardes.

Projekti i rruges eshte nje ide e Qendres se Rruges per Paqen e themeluar ne Tirane ne vitin 2008 nga Gianfranco Costa dhe Merita Profka ne bashkepunim me Qendren Nderkombetare te Paqes midis Popujve ne Assisi-Itali themeluar po nga Costa.

Projekti Rruga e Milleniumit per Paqen eshte paralajmeruar nga Presidenti Topi me 26 gusht te ketij viti gjate nje aktiviteti te zhvilluar ne Presidence ne kuader te 100 vjetorit te lindjes se Nene Terezes me pjesemarrjen e Kryetarit te Bashkise Z. Edi Rama i angazhuar ne pershtatjen dhe zbatimin e projektit te Rruges.

Ne ceremonine inauguruese te segmentit te pare te rruges sot ora 1100 jane ftuar te marrin pjese drejtuesit me te larte te shtetit te institucioneve te pavarura te kultures i gjithe Trupi Diplomatik Misionaret e Dashurise Motrat e Nene Terezes drejtues te komuniteteve fetare e organizatave te ndryshme vendase e te huaja. Gjate ceremonise se sotme Presidenti Topi do te vendose gurin e pare ne emer te Republikes se Shqiperise.

Ne kete faze te pare te pare te projektit do te vendosen guret e mberritur nga 28 shtete te botes Estoni Ceki Slloveni Itali Kroaci Sllovaki Qipro Portugali Nigeri Peru Liban Bahrein Ekuador Kazakistan Lituani Rumani Turqi Bangladesh Panama Vatikan Letoni Egjipt Kosove Austri Gjermani Zvicer Hungari e Maqedoni. Te tjere do te mberrijne ne te ardhmen per te plotesuar kater kilometrat e kesaj rruge te Paqes. Mbi guret secili shtet ka gdhendur emrin e Presidentit te vet dhe emrin e shtetit.