Ne prag te samitit te G-20 - A do te mbijetoje eurozona A ka nje te ardhme G-20
Ne Kane do te zhvillohet takimi i gjashte i nivelit te larte i ketij lloji qe pas falimentimit te bankes investuese ne SHBA Lehman Brothers perpara tre vjetesh. Asokohe sistemi boteror i financave rrezikohej te pesonte kolaps.
15 nentor 2008 Uashington D.C. godina e Muzeut Kombetar pikerisht dy muaj me pare ne SHBA kriza e hipotekave perjetoi kulmin e saj me falimentimin e bankes Lehman. Rete e shokut pershkuan mbare globin bota e financave po shihte teposhten. Nje rreze shprese po dukej ne fund te tunelit. Ndihma pritej te vinte nga nje samit i kryetareve te shteteve dhe qeverive te vendeve te industrializuara dhe atyre ne ekspansion industrial. G-20 vertete ekizistonte prej kohesh por deri ne kete cast ajo kish funksionuar vetem ne nivelin e ministrave te financave. Emergjenca mblodhi se bashku kreret e shteteve dhe te qeverive. Ne fund te takimit kancelarja gjermane Angela Merkel Une besoj se ketu duhet te garantojme nje vullnet te madh te perbashket ne menyre qe te mos perseritet nje krize e tille. Behet fjale qe te gjithe pjesemarresit ne treg te gjitha produktet dhe te gjitha tregjet vertete te rregullohen ose te mbikqyren nuk duhet te kete zona te pakontrolluara - e ne do tia arrijme kesaj. Fjala eshte qe te gjejme menyren se si te qeveriset bota me koncepte te politikes dhe jo qe ekseset ne tregje te na shkaterrojne gjithcka qe ne duam.
Ne Uashington vendoset nje pakete me rreth 50 masa te cilat mundesisht duhet te vihen shpejt ne zbatim. Nje gjysme viti me vone ne fillim te prillit 2009 ne Londer u zhvillua samiti pasues. Ne te u vendos Planaksioni i G-20 per Zhvillimin dhe Reformen. Sistemit te financave duhet ti vihen freret. Oazet e taksave do te damkosen ne listen e zeze. Gordon Brown asokohe kryeminister britanik thuajse me patetizem deklaroi Kjo eshte dita ne te cilen bota u bashkua per te kundervepruar ndaj recesionit global. Jo me fjale por me nje plan per nje zhvillim dhe per reforma mbareboterore.
Bildunterschrift Samiti i G20 ne Seul
Me mire kursime apo me shume programe koniunkturore
Serish nje gjysme viti me vone ne fund te shtatorit 2009 eshte presidenti i SHBA-se Barack Obama nikoqiri i samitit te radhes te G-20. Ai ka ftuar ne Pitsburg ne ish-metropolin e celikut. Ne kete takim behet nje hap tjeter perpara ne rregullimin e tregjeve financiare FMN-ja pajiset me me shume para vendet ne ekspansion industrial fitojne me shume peshe ne FMN. Konform kesaj edhe bilanci i Barack Obama-s eshte pozitiv Perpara gjashte muajsh une thashe qe samiti ne Londer shenon nje pikekthese ne perpjekjet tona per te penguar nje katastrofe ekonomike. Ketu ne Pitsburg ne kemi bere hapa te dukshem perpara per te siguruar zhvillimin tone dhe per te shkuar drejt nje zhvillimi ekonomik te fuqishem dhe te qendrueshem. Ne e kemi shpetuar ekonomine boterore nga humnera. Ne sot kemi vendosur themelin per mireqenien e qendrueshme afatgjate.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Barack Obama ne samitin e G-20 ne Pitsburg 25 shtator 2009
Edhe ne vitin 2010 zhvillohen dy samite njeri ne fund te qershorit ne Toronto metropoli kanadez dhe tjetri ne nentor ne kryeqytetin e Korese se Jugut Seul. Megjithate dinamika e shpetimtareve te botes duket e paralizuar Ekonomia boterore e ka marre veten Gjermania p.sh. e ka kaluar shpejt recesionin e saj te rende dhe serish shkelqen me kuota te mira rritjeje. Por kjo nxit grindjen lidhur me modelin e duhur ekonomik. Te kursesh me shume apo me mire te kesh me shume programe koniunkturore Ne Toronto kancelarja ia del mbane Plani kohor deri ne vitin 2013 te pergjysmohet deficit ne vendet industriale eshte nje strategji e qarte e daljes nga kriza. Ne po heqim dore prej programeve koniunkturore prej te cilave kemi bere me shume borxhe dhe si vend industrial do ti pergjysmojme borxhet deri ne vitin 2013. Ky eshte nje objektiv mjaft ambicioz - por e them me sinqeritet eshte me shume nga sa prisja sepseobjektivi eshte mjaft specifik. E perderisa ne pergjithesi kjo pranohet nga vendet e industrializuara atehere ky eshte nje sukses.
Jo perseritje e gabimit te dikurshem Renies ne proteksionizem
Ndonese reforma e tregjeve financiare ecen perpara lobi i fuqishem i bankave si ne SHBA edhe ne Evrope pengon rregullimin e rrepte te ketij sistemi. eshtja me e rendesishme mbetet e pazgjidhur edhe sot Si mund te parandalohet zmadhimi i nje banke e cila ne rastin e nje falimentimi terheq pas vetes ne humnere te gjithe boten e financave Por sidoqofte ne Seul ku per here te pare zhvillohet nje samit i G-20 ne nje vend ne ekspansion industrial Angela Merkel eshte e sigurte qe gjithcka e ka bere si duhet Ne gjate luftimit te kesaj krize shume gjera i kemi bere me mire nga sa eshte bere gjate krizes ekonomike boterore ne vitet 1930. Ne kemi vendosur nje kuader rendi ne kemi hartuar paketa koniunkturore dhe nuk kemi nisur te kursejme shume shpejt. Tani varet shume nga ajo qe ne te mos e perserisim gabimin e bere dikur pra te mos biem ne proteksionizem.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Kancelarja gjermane Angela Merkel
Por po ndodh ndryshe. Nuk eshte problem proteksionizmi. Problemi jane Greqia Portugalia Irlanda e madje edhe Spanja e Italia. Fjala e zymte falimentim shteti po qarkullon aneembane. Po krijohen ombrella shpetimi dhe me ngut ato po zmadhohen. Kriza e borxheve po shpalos pasojat e saj te renda. Ne te vertete ne samitin e Kanes duhej te diskutohej per reformen e sistemit monetar dhe presidenti francez Nicolas Sarkozy donte tu priste rrugen spekulanteve te lendeve te para. Kjo me sa duket sdo te ndodhe. Behet fjale per ceshtje shume me madhore. Edhe pas vendimeve te fundit te evropianeve ceshtja qe shtrohet eshte A do te mbijetoje eurozona Dhe a ka nje te ardhme G-20
Autor Henrik Bhme / Vilma Filaj-Ballvora
RedaktoiEsat Ahmeti