Nënë Tereza dhe shqiptarët

Kur takon Nn Terezn, nuk mund t mos ndjesh inferioritet
Indira Gandi

N Shqipri u prkujtua 100-vjetori i lindjes s Nn Terezs, prkujtim q u zhvillua dhe n shum vende t bots. Vendet q kan njfar lidhje me t, si n gar me njri-tjetrin, u prpoqn t prvetsonin sa m shum prej meritave t saj. Shqipria, q i ka dhn asaj genin, e prkujtoi n mnyra nga m t ndryshmet. Udhheqsit, me hipokrizi t plot, bn gar me njri-tjetrin se kush do t fliste m mir pr t. Gazetar e shkrues t ndryshm n gazeta u ndan n dy pjes: nj pjes me sinqeritet vinin n dukje vlerat e Nn Terezs, t cilat i shrbenin edhe Shqipris, dhe nj pjes tjetr e kritikonin at n mnyr t trthort apo edhe t drejtprdrejt. Jan pikrisht shkrimet e ktyre t fundit, si dhe hipokrizia e politikanve n lavdet pr Nn Terezn, t cilat duhej t ishin t fundit q ta prmendnin, q m nxitn t lija punt q kisha n duar dhe t bja kt shkrim, pr t paraqitur disa mendime, pjes t t cilave i kam dhn pak a shum edhe n shkrime t tjera n t shkuarn.

Kryeministri Berisha, mjeshtri virtuoz i prfitimit n do situat, si gjithnj, m i shquari n protagonizm, m i shquari n lavde, qe m aktivi, a thua se i ndjente dhe i vlersonte vrtet virtytet e Nn Terezs. Ai e ktheu ditn e prkujtimit t Nn Terezs n promovim t vetes. N pllakatet q kishte prgatitur, emrin e tij e kishte shkruar me germa m t mdha se at t Nn Terezs. Presidenti Topi dhe Kryetari i Bashkis s Tirans, Edi Rama, lajmruan s bashku se do t ndrtonin nj rrug t re, kushedi se ku dhe kushedi se kur dhe do t’i vinin emrin e Nn Terezs. Gandi thoshte “Nderi m i madh q mund t m bjn miqt e mi, sht t zbatojn n jetn e tyre programin q mbshtes un, ose t m kundrshtojn deri n fund, n qoft se nuk besojn n t”. Nn Tereza nuk ka nevoj pr ceremonit q drejtuan udhheqsit tan. Ajo ka nevoj q ata t bjn q ne ta njohim at dhe t vm n jet msimet e saj.

Gjat pushimeve t vers q bra n Shqipri n muajin gusht, pash nja dy gjra n lidhje me Nn Terezn q nuk m lan prshtypje t mir. N oborrin e Ministris s Kulturs n Tiran ishte vendosur nj pllakat i madh i Nn Terezs, i shoqruar me fjalt e saj, natyrisht t prkthyera, se Nn Tereza nuk fliste shqip. Pikrisht n at ministri, ku do gj duhet t ishte kultur, prkthimi i fjalve t Nn Terezs ishte
prej nj personi q nuk e njihte shqipen standarde!

Kur zbret nga aeroplani n Rinas, pr t’u futur n godinn e aeroportit, lexon lart n murin e saj t shkruar n anglisht: “Tirana International Aeroport”. Edhe pse ka disa vite q atij aeroporti i sht vn emri i Nn Terezs, ai vazhdon t njihet nga ata q zbresin n tok aty thjesht si aeroporti ndrkombtar i Tirans dhe jo si “Aeroporti Ndrkombtar i Tirans Nn Tereza”. Asnj nuk kujtohet t’i shkruaj atij aeroporti emri q ka, pr t mos prmendur pastaj prmendoren e saj t vendosur n at aeroport, q sht nj shmti m vete.

Gjat shekullit t kaluar, bota, krahas monstrave t njohura, t cilat i shkaktuan asaj qindra miliona viktima, ka nxjerr edhe humanist nga m t mdhenjt. Ndrmjet tyre zn vend emra t till si Nn Tereza, Mohandas Gandi, Martin Luter Kingu, Nelson Mandela, Papa Gjon Pali II e t tjer. T gjith kta e kan pasuruar botn ton, i kan dhn asaj kuptim, e kan
at m t moralshme e m humane. Megjithat, edhe kta njerz t mir nuk u kan shptuar kritikave q n shumicn e rasteve kan qen t padrejta.

Nn Tereza sht kritikuar, kryesisht nga disa t huaj, t cilt pretendojn se ato q ka br, i ka
pr fam. Nuk ka logjik t pretendosh q pr t fituar fam, t shkatrrosh me dashje jetn tnde. Nuk di t ket njeri q ta ket
kt. Megjithat, edhe sikur ky t ket qen motivi i mnyrs s jets dhe puns q zgjodhi Nn Tereza, q t fitonte fam duke sakrifikuar veten pr t’u shrbyer t varfrve, t braktisurve dhe t smurve, prap merita e saj do t ishte shum e madhe. Le t dal ndonj nga ata q e kritikojn Nn Terezn pikrisht pr kt dhe le t shkoj sot prkohsisht vullnetar n Darfur, n Hondura apo n Pakistan, t sakrifikohet pr nevojtart e ktyre vendeve dhe, pavarsisht se prse do ta bnte at pun, t ishte i sigurt se, pa hezitim, bota do ta quante hero. Nj pjes tjetr, prsri nga t huajt, e kritikon Nn Terezn nisur nga motive fetare. Jan kryesisht protestantt q, duke goditur Nn Terezn, krkojn t godasin katolicizmin.

Nga vendasit prej atyre q kritikojn Nn Terezn, n radh t par jan s bashku antishqiptart, cinikt, mendjemdhenjt, t cilt duke e kritikuar at nisur gjoja nga motive nacionaliste, i heqin asaj do vler, pasi, sipas tyre, ajo nuk ka
asgj drejtprsdrejti pr Shqiprin, por ka
pr Indin dhe krishterimin. E kan krejtsisht gabim. Nn Tereza ka
pr Shqiprin shum m shum nga ’ka
Shqipria pr t. Mjafton q ajo pranon q sht me gjak shqiptar, pra me gen shqiptar, dhe Shqipris i shtohet nj prmas humane shum e rndsishme n sy t bots, ndonse ajo nuk e meriton plotsisht. Ish-presidenti amerikan Klinton, pat thn se u b m i ndjeshm ndaj shtjes s Kosovs, pasi njohu m mir Nn Terezn. Duke prdorur nj gjuh dhe logjik fetare mund t themi se pr ne Nn Tereza sht nj dhurat nga qielli, pr t na dhn nder dhe pr t na
t njohur n komunitetin botror. E kt gj nuk e ka
asnj shqiptar deri m sot.

Nj pjes e shqiptarve jan mysliman fanatik dhe, t nisur nga motive fetare, nuk vlersojn asnj q nuk sht nga feja e tyre e kshtu nuk mund t pranojn vlersime e nderime as pr Nn Terezn.

Nj pjes tjetr jan t fantaksur q prpiqen t duken interesant e t ditur dhe krkojn me qiri se mos ndonj i huaj thot ndonj fjal t keqe pr t, e prkthejn at aty pr aty dhe ia paraqesin popullit shqiptar si nj t vrtet absolute. Prej tyre, sot me Nn Terezn po ndodh po ajo q ndodhi pak koh m par me Sknderbeun, t cilit iu vrsuln me trbim, sikur t ishte ai prgjegjsi i t gjitha fatkeqsive t sotme q ne ia krijojm vetes. Vshtir t ket popull tjetr n bot q t ket nxjerr m shum mohues e kritikues t historis m t mir t vet sesa shqiptart.
Shum, nprmjet kritikave q u bjn politikanve q shfrytzojn Nn Terezn pr promovimin e vetes, godasin vet Nn Terezn. Politikant e sotm, sht e vrtet, kan m pak t drejt se t gjith t tjert t’ia prmendin asaj emrin, sepse ata jan t kundrtit e saj, por kjo nuk do t thot se sht fajtore Nn Tereza.

Nn Tereza nuk sht thjesht nj bamirse e zakonshme, ajo sht edhe nj mendje e madhe. Fjalt e saj n form t maksimave hijeshojn fjalimet e njerzve t mdhenj dhe zn vend kudo n faqet e internetit. Ato nuk jan thjesht fjal t bukura, ato prmbajn vlera t mdha filozofike.
Dy raste nga prvoja ime n Amerik. Kur po bisedoja nj her me nj amerikan, ai m pyeti: “A ka Shqipria njerz q i njeh bota”? Aty pr aty i thash: “Po ka. A e keni dgjuar Nn Terezn? Ajo sht shqiptare”. Ai u udit dhe m tha se at e njihte, por nuk e dinte se ishte shqiptare. Duhet shnuar ktu se amerikant pak din pr njerzit e shquar t bots q nuk jan amerikan.

Nj rast tjetr. N ceremonin q u zhvillua n shkolln e mesme “Teodor Rusvelt” n Jankes, n Nju Jork, me rastin e mbarimit t vitit shkollor, n vitin 2002, shkoll prej s cils mbaroi vajza ime, mora pjes edhe un si prind. Gjat asaj ceremonie, e cila u zhvillua e bukur dhe me gjith seriozitetin q meritonte, diku nga mesi i programit, nj prej drejtueseve, pasi thirri nj nxnse, filloi t thoshte, sikur po recitonte, fjalt: "Ndershmria dhe sinqeriteti t bjn t brisht" dhe nxnsja, e thirrur pran saj, vazhdoi: "Megjithat, ji i ndershm dhe i sinqert". "T kujt jan kto mendime?" pyeti drejtuesja. "T Nn Terezs", iu prgjigj nxnsja. "Pa dyshim", tha drejtuesja. Dhe m pas ato s bashku recituan t gjith poemn e shkurtr, “Megjithat”, t Nn Terezs, e cila krijoi vrtet nj atmosfer t jashtzakonshme emocionale. Poema ishte vrtet nj koncentrat mendimi e urtsie i shkalls m t lart. Ajo prmblidhej n tet vargje dhe kishte t bnte me sjelljen e mir t njeriut n nj bot t keqe. Si shqiptar, nuk mund t mos ndiheshe krenar n at sall t mbushur plot me nxns amerikan, s cils tonin solemn ia jepte nj shqiptare.

Nuk e kisha dgjuar kurr at, ndonse dija nj tjetr poem t ngjashme, apo gjerdan maksimash po t Nn Terezs, q quhej "JETA" dhe q n Tiran e kisha vendosur n xhamin e biblioteks s laboratorit ku punoja.

Pasi dgjova poemthin, u interesova t msoja dika m shum pr t. Dhe ja se ’msova:
Origjina fillestare e atyre vargjeve duhet t jet nga urtsia e fes s lasht indiane, Xhain, e cila sht nj fe me parime shum interesante dhe tejet humane. N citatet q jepen pr t njjtin subjekt nga ajo fe, prve vargjeve q prmbahen n poemn e Nn Terezs, jan edhe dy vargje t tjera q nuk ndodhen n thniet e saj. Ato jan: "Njeriu m i lart me idet m t shquara, goditet nga njeriu m i ult me idet m t errta. Megjithat, prpiqu t lartsohesh", si dhe "N qoft se mendon ndryshe, mund t kritikohesh nga t tjert. Megjithat, prpiqu t mendosh ndryshe". Mundsin m t madhe t prejardhjes ato vargje duket se e kan pikrisht nga kjo fe, por Nn Tereza u dha atyre nj form tjetr dhe nj prhapje e njohje universale. Kto vargje, Nn Tereza i kishte vendosur n nj mur t shtpis s t vegjlve jetim, “Shishu Bhaven”, n Kalkuta, por sot ato vargje gjenden t vendosura kudo npr bot: n mure, n zyra, n dyer frigoriferi, n dollap, n biblioteka etj. Ndikimi i tyre n edukimin moral t popullit, duket se sht i fuqishm. Uein Daier (Waine Dyer) i quan ato: "Plani me tet pika i Nn Terezs pr shndotizim”.
M posht po japim thniet e Nn Terezs, "Megjithat"

“Megjithat”
Njerzit jan shpesh t paarsyeshm, t palogjik dhe egocentrik. Megjithat, fali.
Kur je i mir, t tjert mund t t akuzojn pr egoizm. Megjithat, ji i mir.
N sukses fiton ca miq t rrem dhe ca armiq t vrtet. Megjithat, ji i suksesshm.
Po t jesh i ndershm dhe i sinqert, t tjert mund t t mashtrojn. Megjithat, ji i ndershm dhe i sinqert.
At q ndrton me vite, mund t ta shkatrrojn brenda nats. Megjithat, ndrto.
Kur gjen qetsi dhe lumturi, disa mund t bhen xheloz. Megjithat, ji i lumtur.
E mira q bn sot, shpesh harrohet. Megjithat, bj mir.
Jep m t mirn q ke dhe prap nuk do t jet e mjaftueshme. Megjithat, jep m t mirn q ke.

Nuk duhet q Nn Tereza t na shrbej vetm si nj zbukurim. Nuk duhet vetm q t organizojm festa n kujtim t saj. Nuk mjafton t shqetsohemi, kur nga indiferenca jon Nn Terezn na e marrin t tjert. Nuk mjafton t kritikojm komunizmin q u tregua aq i padrejt e mizor ndaj saj. Nn Tereza duhet
e njohur n masa. Ajo duhet t bhet pjes e kulturs dhe shpirtit ton. Duhen prhapur mendimet, idet dhe praktikat e saj n popull, duhen edukuar nxnsit me veprn e saj.

Nn Tereza dhe humanistt e tjer q prmendm m lart, duhen futur vrtet n shkolla, n spitale, n politik, n sjellje e kudo. Dhe, po t bhet kjo, me siguri Shqipria do t ndryshoj. Do t ket m shum shrbim, m shum dhembshuri, m shum empati; do t ket m pak vrasje, do t ket m pak dhun, do t ket m pak nga ajo q me eufemizm e quajm korrupsion, por q n t vrtet duhet ta quajm me emrin e vrtet: vjedhje e grabitje e popullit dhe e vendit. E kjo u takon drejtuesve q ta bjn. Por a duan vrtet drejtuesit tan q t ket m shum humanizm, m pak vrasje, m pak dhun, m pak demagogji, m pak korrupsion? Eh, ktu ngec puna.