Nevoja urgjente pr ndryshimin e sistemit
Skena politike shqiptare po prjeton kto dit nj inflacion t vrtet t fjalve marrveshje e fsheht, kompromis, reform zgjedhore apo NATO. Q t gjitha kto n fakt kan lidhje me njra tjetrn, por ajo q dua t them m inflacion fjalsh sht prdorimi i tyre vend e pa vend, sinqerisht dhe n mnyr t djallzuar nga politikant shqiptar.
Dallga e madhe nisi me largimin e Lvizjes Socialiste pr integrim nga kolaicioni opozitar dhe po vazhdon me ngurtsimin e pozicioneve t palve n debatin pr reformn zgjedhore. S pari, shkputja e LSI-s nga kolaicioni opozitar madje duke e
kt dhe zyrtarisht nprmjet nj rregjistrimi n gjykat t nj formacioni tjetr sht nj zhvillim q ia vlen t diskutohet.
Por, shum kush n kt moment debatin nuk e ka prqndruar tek thelbi i ksaj ndarje, por tek kaafytja e Rams dhe Mets pr karrigen e kryeministrit. Shum kush e prjtoi lvizjen e Mets si nj ndodhi t papritur dhe t udtishme ndrkoh q kjo ishte nj zhvillim deri diku i pritshm. Reforma zgjedhore q ka t bj direkt me interesat politike t ktyre partive dheme t ardhmen e tyre n jetn politike t vendit, sht nj factor; por ndarja m tepr erdhi pr shkak t nj bashkjetese t sforcuar deri diku edhe t shtirur mes ktyre dy forcave t s majts.
LSI ishte e fundit q iu bashkua koalicionit t majt, madje n fillimet e ktij grupimi ajo e anatemoi rnd at. Rama i ndodhur nn presionin e klaneve n PS dhe duke e dashur t forcoj pozitat e tij si lider n kt parti, investoi fuqishm pr t
t mundur formimin dhe funksionimin e ktij koalicioni. Ai krkonte t godiste kundrshtart e tij brenda partis t cilt kryesisht ishin mbshtets t ish-kryetarit Nano, me suksesin n nj prpjekie t cilin ky i funidt e kishte humbur. Rama donte t tregonte se ndryshe nga Nano q i largoi aleatt dhe prau t majtn pr shkak t arrogancs s tij, ai dinte ti bashkonte ata duke krijuar nj grupim solid dhe q do t synonte fitoren n zgjedhjet m t afrta.
Por, megjithse deri diku u duk se ia arriti ktij suksesi, bashkjetesa e mes LSI dhe PS-s n nj grupim ishte prher e vshtir. Nuk kishte s t ishte ndryshe kur LSI-ja konsiderohej ende nga shum eksponent t PS-s si tradhtarja q bri t humbeshin zgjedhjet.
Tronditja e par erdhi q me largimin e deputetit Hamit Kosta, nga PDS-ja te socialistt, duke prishur grupin parlamentar LSI-PDS. Ndrkoh, q edhe procesi politik para zgjedhjeve t 18 shkurtit, tregoi edhe nj her qndrimet e kundrta t ktyre dy partive.
N Korridoret e selis s Partis Socialiste n at koh kishte jo pak njerz q e shihnin LSI-n si partin q ishte e gatshme t bnte kompromis me Berishn. Madje Rama u kritiku rnd n at koh pr shkakun se u ul n tryez me Berishn pr zgjedhjen e nj presidenti konseual. E gjith kjo histori e bahskjetess s vshtir t LSI-s dhe Partis Socialiste do t kishte patjetr nj fund si ky apo dhe t ngjashm.
Tani shtja shtrohet se sa parimor sht debati pr reformn zgjedhore dhe veanrisht debati mbi sistemin q do t przgjidhet. A duan vrtet dy partit e mdha q t eleminojn t vegjlit q jan
t bezdishm koht e fundit, madje dhe t babzitur pr pushtet? Sigurisht q po. Por, shtja shtrohet se si do t gjendet zgjidhje q do ta kryente kt proces me sa m pak dhimbje. Kjo duket se sht e vshtir. Sistemi zgjedhor q mbshtesin dy partit e mdha nse aplikohet ashtu si n Franc padyshim q do t tkurr shum skenn politike shqiptare.
Sistemi proporcional rajonal me lista t mbyllura favorizon partit e mdha dhe t vegjlit n kt situat kalojn n nj vdekje politike. Megjithat ka prej atyre q mendojn se ky sistem do t pastroj informalitetin politik ose at q njihet ndryshe si prodhim i partive fiktive, pa baz elektorale.
Nse ky sistem do t realizonte pikrisht kt gj, ather mund t thuhet shum hapur se kundrshtimi i partive t vogla nuk sht gj tjetr vese nj luft e ndyr pr t ruajtur interesat personale apo partiake. Ka ardhur koha q kto parti t cilat jan pjell e ktij sistemi t shtrembruar dhe q mund t thuhet qartse ja dedikojn mbijetesn e tyre zemrgjrsis t dy t mdhajave, t spastrohen nga jeta politike dhe parlamentare. Ktu bjn prjashtim LSI dhe republikant q kan nj baz t qndrueshme mbshtetje dhe q e kan treguar kt n prballjet zgjedhore.
Koht e fundit disa prej prfaqsuesve t ktyre partive, po prsritin nj fraz q thot se 18 shkurti i para nj viti tregoi se PD dhe PS nuk fitojn dot m shum se 50 prqind t votave t shqiptarve, ndrsa gjysma tjetr fitohet nga partit e vogla. Sa tragjikomik duket ky argument. At e artikulojn m shum ato parti q e kalojn pragun elektoral n do zgjedhje me ndihmn e PD dhe PS-s, duke marr vota me porosi nga kto t dyja. Ksaj ndryshe i thon ta rritsh t voglin dhe pastaj t t hip n qaf. Vetm kjo do t mjaftonte q t shkohej me vendosmri drej reformimit t sistemit zgjedhor n Shqipri.
Dallga e madhe nisi me largimin e Lvizjes Socialiste pr integrim nga kolaicioni opozitar dhe po vazhdon me ngurtsimin e pozicioneve t palve n debatin pr reformn zgjedhore. S pari, shkputja e LSI-s nga kolaicioni opozitar madje duke e
kt dhe zyrtarisht nprmjet nj rregjistrimi n gjykat t nj formacioni tjetr sht nj zhvillim q ia vlen t diskutohet.
Por, shum kush n kt moment debatin nuk e ka prqndruar tek thelbi i ksaj ndarje, por tek kaafytja e Rams dhe Mets pr karrigen e kryeministrit. Shum kush e prjtoi lvizjen e Mets si nj ndodhi t papritur dhe t udtishme ndrkoh q kjo ishte nj zhvillim deri diku i pritshm. Reforma zgjedhore q ka t bj direkt me interesat politike t ktyre partive dheme t ardhmen e tyre n jetn politike t vendit, sht nj factor; por ndarja m tepr erdhi pr shkak t nj bashkjetese t sforcuar deri diku edhe t shtirur mes ktyre dy forcave t s majts.
LSI ishte e fundit q iu bashkua koalicionit t majt, madje n fillimet e ktij grupimi ajo e anatemoi rnd at. Rama i ndodhur nn presionin e klaneve n PS dhe duke e dashur t forcoj pozitat e tij si lider n kt parti, investoi fuqishm pr t
t mundur formimin dhe funksionimin e ktij koalicioni. Ai krkonte t godiste kundrshtart e tij brenda partis t cilt kryesisht ishin mbshtets t ish-kryetarit Nano, me suksesin n nj prpjekie t cilin ky i funidt e kishte humbur. Rama donte t tregonte se ndryshe nga Nano q i largoi aleatt dhe prau t majtn pr shkak t arrogancs s tij, ai dinte ti bashkonte ata duke krijuar nj grupim solid dhe q do t synonte fitoren n zgjedhjet m t afrta.
Por, megjithse deri diku u duk se ia arriti ktij suksesi, bashkjetesa e mes LSI dhe PS-s n nj grupim ishte prher e vshtir. Nuk kishte s t ishte ndryshe kur LSI-ja konsiderohej ende nga shum eksponent t PS-s si tradhtarja q bri t humbeshin zgjedhjet.
Tronditja e par erdhi q me largimin e deputetit Hamit Kosta, nga PDS-ja te socialistt, duke prishur grupin parlamentar LSI-PDS. Ndrkoh, q edhe procesi politik para zgjedhjeve t 18 shkurtit, tregoi edhe nj her qndrimet e kundrta t ktyre dy partive.
N Korridoret e selis s Partis Socialiste n at koh kishte jo pak njerz q e shihnin LSI-n si partin q ishte e gatshme t bnte kompromis me Berishn. Madje Rama u kritiku rnd n at koh pr shkakun se u ul n tryez me Berishn pr zgjedhjen e nj presidenti konseual. E gjith kjo histori e bahskjetess s vshtir t LSI-s dhe Partis Socialiste do t kishte patjetr nj fund si ky apo dhe t ngjashm.
Tani shtja shtrohet se sa parimor sht debati pr reformn zgjedhore dhe veanrisht debati mbi sistemin q do t przgjidhet. A duan vrtet dy partit e mdha q t eleminojn t vegjlit q jan
t bezdishm koht e fundit, madje dhe t babzitur pr pushtet? Sigurisht q po. Por, shtja shtrohet se si do t gjendet zgjidhje q do ta kryente kt proces me sa m pak dhimbje. Kjo duket se sht e vshtir. Sistemi zgjedhor q mbshtesin dy partit e mdha nse aplikohet ashtu si n Franc padyshim q do t tkurr shum skenn politike shqiptare.
Sistemi proporcional rajonal me lista t mbyllura favorizon partit e mdha dhe t vegjlit n kt situat kalojn n nj vdekje politike. Megjithat ka prej atyre q mendojn se ky sistem do t pastroj informalitetin politik ose at q njihet ndryshe si prodhim i partive fiktive, pa baz elektorale.
Nse ky sistem do t realizonte pikrisht kt gj, ather mund t thuhet shum hapur se kundrshtimi i partive t vogla nuk sht gj tjetr vese nj luft e ndyr pr t ruajtur interesat personale apo partiake. Ka ardhur koha q kto parti t cilat jan pjell e ktij sistemi t shtrembruar dhe q mund t thuhet qartse ja dedikojn mbijetesn e tyre zemrgjrsis t dy t mdhajave, t spastrohen nga jeta politike dhe parlamentare. Ktu bjn prjashtim LSI dhe republikant q kan nj baz t qndrueshme mbshtetje dhe q e kan treguar kt n prballjet zgjedhore.
Koht e fundit disa prej prfaqsuesve t ktyre partive, po prsritin nj fraz q thot se 18 shkurti i para nj viti tregoi se PD dhe PS nuk fitojn dot m shum se 50 prqind t votave t shqiptarve, ndrsa gjysma tjetr fitohet nga partit e vogla. Sa tragjikomik duket ky argument. At e artikulojn m shum ato parti q e kalojn pragun elektoral n do zgjedhje me ndihmn e PD dhe PS-s, duke marr vota me porosi nga kto t dyja. Ksaj ndryshe i thon ta rritsh t voglin dhe pastaj t t hip n qaf. Vetm kjo do t mjaftonte q t shkohej me vendosmri drej reformimit t sistemit zgjedhor n Shqipri.