E Diel, 1 Nëntor 2026

Nj rrug e Vlors mori emrin

Si rrall ndonjher , n rrugicn e shkputur t
lagjes "Muradie" q zyrtarisht merr emrin "Rruga e Hebrenjve " Dr. Ana Kohen i ka mbledhur t gjith. Demokrat dhe socialist, pushtetar lokal dhe qndror, miq , t afrm, qytetar t thjesht vlonjat , intelektual dhe shok shkolle. Ndodhen t gjith rreth saj, pr t gzuar s bashku me t n kt dit t shnuar e cila nis edhe hapin e par t realizimit t ndrrave t saj shum vjeare. Provon emocione t veanta mes njerzve, mes kujtimeve
dhe zri i dridhet teksa u uron t gjithve
pjesmarrjen n kt dit t bukur. "Pllakata me 50 emrat e hebrenjve t ksaj rrugice t
vogl, flet m shum se gjithka tjetr . N kt
pllakat jan kujtimet tona dhe kushdo q do t
vizitoj kt rrugic do t lumturohet , pasi do t prek nj kujtim nga jeta e tij, sht shprehur Ana para t gjith t pranishmve n rrugicn e ifutve. N krah t saj ndodhet Astro, e vetmja izraelite e cila jeton n Kruj , Ministri i Kulturs Bujar Leskaj i cili mbshtet inisiativn e saj q kjo rrugic t shpallet Monument Kulture, Ministri i Shndetsis Maksim Cikuli , kryetari i Bashkis s Vlors Shptim Gjika i cili do t dorzoj titullin "Qytetare nderi e Vlors". Ajo ndjehet e emocionuar por njkohsisht dhe mjaft e gzuar. "Rruga e hebrenjve "i mblodhi t gjith s bashku dhe kjo ishte ajo q e gzonte pa mas at mngjes t bukur korriku .

Realizimi i nj ndrre

Pak minuta pas ors 21.00 t 11 korrikut , pas nj udhtimi prej 20 minutash n rrugn gjarproshe t Rradhims, n recepsionin e Hotelit "Paradise beach " q un koh m par n nj prej reportazheve e kam quajtur "Strehza e politikanve", doktoresh Ana Kohen dukej e shqetsuar.Qndronte n kmb pa lvizur
, mbshtetur n tavolinn kryesore t recepsionit t hotelit dhe ne, q hym papritur, kuptuam se dika e shqetsonte. "Nuk kam kryer t gjitha ftesat .M duhet t'i lajmroj t gjith pasi kam shum mall! Ishin pikrisht kto fjalt e para t saj, pas prezantimit t ngroht mes nesh dhe mesa duket ishin pikrisht "ftesat" shkaku i shqetsimit t saj. Ndrkoh, n kt or jo t vont vere, lokali ka nisur t gjallrohet dhe n tr tryezat e saj sipr tapetit ngjyr bari, t pranishmit pijn nj got ver. "M plqen t vi shpesh n Vlor , kam mall pr t "kshtu e ka nisur bisedn e saj t ngroht doktoresh
Ana, teksa nis t kujtoj pa humbur koh me shoqen e saj t ngusht Celn, e cila ndodhet pran n kt tryez t rrumbullakt , gjithka n lidhje me kt qytet, gjith kujtimet e saj.
Kujtime t shkolls fillore , t shkolls s mesme t cilat ajo i ruan me shum kujdes n kujtesn e saj."A t kujtohet? A t kujtohet kjo ? Po kjo? I drejtoheshin shpesh njra tjetrs ndrsa ne, s bashku me Markun , bashkshortin e saj i cili kuptonte vetm ritmin e plastiks s fytyrave t tyre t qeshura , ndiqnim me knaqsi kujtimet e tyre.
-"Kam ikur e re , shum e re dhe lash pas mjaft
kujtime t bukura t cilat kurrr nuk i kam harruar.Ka qen viti 1966 ather , un studente n vitin e dyt t Fakultetit t Stomatologjis, ndrsa u larguam prfundimisht me familjen pr t qndruar pr nj koh t gjat n Athin ku prfundova edhe studimet. Qndrimi im n Greqi nuk zgjati m shum se katr vjet dhe prsri s bashku me motrn time Alikin dhe prindrit e mi largohemi prfundimisht n Shtetet e
Bashkuara t Ameriks. Atje kam rinisur studimet e mia, ka vazhduar n fjaln e saj Ana, ndrsa shpesh trokisnim gotat e vers n at mbrmje t bukur, buz detit t Rradhims.
"N fund t fundit kjo sht jeta, me sakrificat dhe knaqsit e saj , vazhdon Ana, ndrsa tregon se ishte pikrisht vitit 1989 kur ajo kreu vizitn e par n Shqipri. "Ka qen ver ather, viti 1989 dhe e ndjeja veten paksa t dobt kur pas shum, shum vitesh, do t shihja prsri shtpizn time ku u rrita dhe kalova moshn m t bukur t jets, rinin. Ishte nj emocion i paprballueshm teksa kaloja n rrugt kur 30 vjet m par i kisha shkelur me shkujdesjen e nj t reje. Ishte nj emocion i veant dhe i patregueshm teksa prekja muret e rrugics sime, shtpizn time ku gjith kujtimet e mia ishin aty, n at vend q asokohe quhej "rrugica e ifutve". Ai vit ka qen mjaft i veant pr mua dhe prej ather un nuk munda m t shkputem nga Vlora ime , nga njerzit
e mi , nga kujtimet e mia t muara.

Pas 40 vjetsh

Sot, pas 40 vjet dika duhej pr t kujtuar at jet ku ajo ishte rritur. Formula ishte nj:nj shtitje, takimet me njerzit e saj pr t cilt kishte mall dhe ceremonia e inagurimit t nj pllakate n nder dhe respekt t familjeve hebre q kaluan nj pjes t jets s tyre
n kt rrugic t vogl t lagjes "Muradie" .
"Kisha koh q mendoja pr kt projekt por, nuk e dija se kur do t realizoja. Nisma ishte e shklqyer dhe menjher nisa punn. N at rrugic jetuan 50 hebrenj dhe emrat e tyre jan t vendosur n at pllakat e cila sht inaguruar m datn 14 korrik. M duheshin emrat e sakt t pjestarve t asaj rrugice
t vogl dhe kjo ishte e vshtir pasi ishim msuar q t flisnim me prkdheli njri- tjetrit dhe pr emrat e vrtet, ishte paksa e vshtir.M kujtohet se m duhej koh t merresha me kt pun ndrsa t gjith t afrmit e mi pasi morn vesh pr kt nism t
bukur, kontribuan t gjith n investimin e ksaj
pllakate n nder t gjith familjeve hebre, q kan jetuar n kt rrugic t vogl dhe t shkputur t lagjes "Muradie" prandaj dhe n fund ksaj pllakate sht cituar "Nga Familja Kohen "

Projektet e s ardhmes

Kjo rrugic e vogl q si e quanim ather "rruga e ifutve" ka histori dhe un dua q kjo histori t jetoj dhe t mos vdes kurr , vazhdonte t tregonte pr ne Ana, at mbrmje t bukur buz detit ndrsa kujtonte me nostalgji pr punn madhshtore q bnin familjet ifute aty. Dikush kishte prodhimin e shamive, dikush tjetr rrobaqebsi ndrsa prindrit e mi merreshin me ngjyrosjen. Do t ishte bukur q kjo rrugic t ruante t njjtat vlera, si dikur,por un e shoh t shkatrruar dhe mrzitem pr kt. Provova emocione t veanta kur hyra n shtpin time
ku kalova 20 vjet t jets sime. Krkoja t gjeja
dhomn time, por ajo ishte e prishur e gjitha dhe
...sa shum jam mrzitur at mbrmje . do dhom
tjetr mund t prishej, do e pranoja, por ajo , vetm ajo, jo. Sa shum kujtime ruaja n t. E pra , vazhdon Ana mendueshm, sht kjo dhom tashm e shkatrruar t ciln dua ta restauroj. N t dua t bj nj muze t vogl historik, n t ciln dua t mbledh gjith historin e 50 hebrenjve q kan jetuar n kt vend
pr shum koh.Dhe kjo do t bhet shum shpejt sepse dua q t gjith vizitort hebrenj q kan jetuar n kt rrugic t vin dhe t mos shohin nj rrug t shkatrruar por dika t bukur, ku kujtimet dhe nostalgjia e tyre t prkdhelen mblsh me kohn .

Edhe pse e lodhur nga nj dit e ngarkuar me mjaft takime Ana nuk reshte s treguari ndrsa priste me padurim ditn e inagurimit t pllakats e cila n fund t saj kishte emrin "Familja Kohen". "Do t jem shum e lumtur at dit, vazhdon Ana edhe pse ora ka kaluar 12.00, jo vetm pr faktin q Kryetari i Bashkis s Vlors do t m dorzoj titullin"qytetare nderi e Vlors "por do t takoj mjaft miq t mi t cilt kam nj koh shum t gjat pa i par , miq t cilt jetojn apo jo. Kam shume
emra n mendje dhe kam dshir t'i shoh t gjith.
Anulln , Astron, Spiron, Jorgon, Kristaqin,
Katerinn, Kastriotin e shum e shum t tjer .
Data 14 korrik do t jet nj dit e paharruar n
jetn time,dita e lumturis, ka prfunduar bisedn e saj shum orshe Ana, at mbrmje t bukur buz detit t Rradhims ndrsa u larguam t gjith s bashku pr t'u takuar mngjesin e 14 korrikut , ditn e dorzimit t titullit "Qytetare nderi" t Vlors, dita ku
gjithka do t fliste vet.

Ceremonia "Qytetare Nderi e Vlors"

Fjala e Dr. Ana Kohen mbajtur n mjediset e Teatrit "Petro Marko" t Vlors me rastin e dorzimit t dekorats "Qytetare nderi e Vlors"

Jam shum e emocionuar dhe njhersh e gzuar pr
nderin q m bni duke m dhn dekoratn "Qytetare nderi e qytetit t Vlors". Un kam pasur fatin e mir q n kt qytet me bukuri
t rralla t natyrs dhe me njerz bujar e mikprits, t kaloj nj pjes t jets sime s bashku me familjen. N Vlor ne gjetm mbshtetje dhe shoqri t paharruar, duke kaprcyer n kt mnyr vshtirsit social ekonomike t atyre kohve. Historiografia ka dshmuar m s miri se hebrenjt nuk mbetn kalimtar t rastit npr gadishullin e Ballkanit , por banor n disa treva t tij, ku ata zun vend qysh n shekujt
XIV-XV t Mesjets. Me kt rast , duke ju referuar historis, dshiroj t v n dukje ndihmn e guximshme q na dhan familjet
vlonjate dhe t fshatrave prreth n Kohen e Lufts s Dyt Botrore, kur ne krcnoheshim nga nazizmi. Miqsin e sinqert q na u ofrua , na bri t mos e ndjenim veten t huaj.
Prjetimet e rralla t ktyre ngjarjeve historike kan ardhur deri n ditt tona prmes shum studimeve e shkrimeve dhe jan lnda e nj drame t madhe. Pjes saj , un jam sot ktu pr t dshmuar ndr t tjera se, zanafila e ktij devocioni e prkushtim sht ndjenja e humanizmit q i bn popujt ta mirkuptojn njri-tjetrin.
Dita e sotme m sjell ndr mendje pjes nga jeta ime, e cila sht e mbushur me kujtime.Un jetova n kt qytet , u rrita dhe u shkollova mes shokve dhe shoqeve, krijova shoqri dhe miqsi t paharruara dhe sot i jam mirnjohse ktij vendi pr gjith sa mdha. Kujtimet e dhimbshme t Lufts , familja ime dhe shum izraelit q jetuan pran jush, i mbuluan me ngjarjet
e shnuara q kaluan dhe lidhjet miqsore q krijuan mes prindrve dhe t afrmeve tuaj.
Kto ne i ruajtm si vlera edhe mbas largimit nga
Shqipria me 1966-n. Me t drejtn pr t'u quajtur shqiptaro-izraelit , n emr t banorve t rrugs ku ne jetuam pr aq kohn sa qndruam n Shqipri, un ju transmetoj mirnjohjen
e ktyre familjeve izraelite pr nderin q po ju
bni.Kjo rrug sht pjes e jets son dhe e
historis s prbashkt mes nesh.Ajo ka zn vend ne historikun e qytetit t Vlors dhe n kujtesn e banorve t saj . Duke ju falenderuar pr nderin q po m bhet , mbes kurdoher pran ktij qyteti trheqs dhe njerzve t tij t mrekullueshm.

Edhe ministrat Leskaj e Cikuli n ceremoni

Ceremonia e dorzimit t titullit "Qytetare nderi e Vlors " sht zhvilluar n ambjentet e Teatrit "Petro Marko" t ktij qyteti. Kan qen t pranishm n kt ceremoni Ministri i Kulturs ,Rinis dhe Sporteve Bujar Leskaj, Ministri i Shndetsis Maksim Cikuli, Kryetari i Bashkis s Vlors z. Shptim Gjika, prfaqsues t pushtetit lokal dhe gjith institucioneve qndror , miq ,dashamirs ,intelektual, qytetar vlonjat si dhe prfaqsues t
komunitetit hebre. N salln e mbushur plot e prplot, n skenn e veshur me ngjyrn e kuqe ku mbi t sht vendosur fotografia e Dr. Ana Kohen dhe n sfond himni izraelit dhe ai shqiptar, ka nisur ceremonia e dorzimit t titullit
t nderit pr drejtuesen e Komunitetit Shqiptaro
Izraelit n Nju York , Dr Ana Kohen.
Kryetari i Bashkis s Vlors z. Shptim Gjika sht shprehur n ceremonin e organizuar n salln "Petro Marko" se "Me kontributin e saj t muar dhe t spikatur , Dr. Ana Kohen ka vlersuar dhe zhvilluar marrdhniet me popullin e Vlors dhe mes dy komuniteteve njkohsisht.Ai sht shprehur se ky kontribut i muar dhe me mjaft vlera do t vazhdoj edhe n t ardhmen "
Ndrsa Ministri i shndetsis Maksim Cikuli sht
shprehur n kt ceremoni pr lidhjet e ngushta mes ktyre dy komuniteteve q pas Lufts s Dyt Botrore,dhe duke uruar Dr. Anen urime pr kt titull nderi t qytetit t saj t lindjes.
"Dita e sotme m sjell ndr mendje kujtime nga jeta ime dhe ishte Vlora ajo ku ne gjetm mbshtetje dhe shoqri t paharruar e duke e ndjer veten mes njerzve tan " sht shprehur mes emocionesh znj. Kohen."Un do t mbetem nj vlonjate e vrtet dhe do t punoj q Vlora t shndrrohet n nj qytet t vrtet europian ka qen mesazhi i Dr. Ana Kohen drejtuar
gjith miqve dhe dashamirsve t saj n kt ceremoni madhshtore. Nn tingujt e himnit shqiptar, Kryetari i Kshillit Bashkiak t Vlors z. Bilal Shkurtaj ka dorzuar Dr. Ana Kohen dekoratn "Qytetare Nderi e Vlors "ndrsa
m pas gjithka ka vijuar n nj koktei ku nuk do t reshtin fotografit, prqafimet si dhe kujtimet e atyre viteve mes shoksh t gjimnazit dhe miqsh familjar.
(Illyria, 18 korrik 2006)

Më shumë nga Politika

Të gjitha ›