“Një pyetje e vështirë dhe e dhimbshme”: Ukraina mendon se si të ndëshkojë bashkëpunëtorët
Në ditën e tretë të pushtimit rus të Ukrainës, kryebashkiaku i qytetit të Kupyansk mori një telefonatë nga një komandant i ushtrisë ruse duke sugjeruar që të flisnin, shkruan The Guardian.
Forcat ruse ishin tashmë në periferi të qytetit, në rajonin verilindor të Kharkiv. Kryebashkiaku Gennady Matsegora publikoi një adresë video duke shpjeguar se ai kishte pranuar një ofertë ruse.
“Unë mora vendimin për të marrë pjesë në negociata për të shmangur humbjet e jetës,” tha ai. Matsegora e dorëzoi qytetin në kontrollin rus pa luftë. Më vonë, ai dyshohet se u siguroi ushtarëve rusë transport, strehim, karburant dhe ushqim.
Tani ai është një nga qindra shtetasit ukrainas të akuzuar për bashkëpunim me ushtrinë pushtuese dhe mund të përballet me 15 vjet burg. Kupyansk është ende nën pushtimin rus, kështu që Matsegora nuk është arrestuar, por në vendet ku rusët janë shtyrë prapa, autoritetet ukrainase kanë bërë tashmë arrestime të atyre që dyshohen për bashkëpunim.
Prokurorja e përgjithshme e Ukrainës, Iryna Venediktova, tha në fillim të majit se kishte më shumë se 700 raste të tradhtisë së hapur kundër qytetarëve ukrainas dhe 700 raste të tjera bashkëpunimi. Vetëm në rajonin e rrethuar të Kharkivit, prokurorët thanë se tani kishin hapur 50 raste, duke përfshirë kundër shtatë oficerëve të policisë, pesë kryetarëve të bashkive dhe një gjyqtari. Të gjithë ata akuzohen se i kanë hapur rrugën Moskës për të pushtuar fshatrat dhe për të vrarë dhjetëra njerëz.
“Nga ata 50 persona, gjysma janë arrestuar. Të tjerët, për fat të keq, mbeten në territoret e pushtuara dhe nuk janë arrestuar ende”, tha Oleksandr Filchakov, kryeprokurori për rajonin e Kharkiv.
Guvernatori i rajonit, Oleh Synehubov, tha se kishte forma të ndryshme bashkëpunimi, si dorëzimi i informacionit. “Mund të përfshijë dhënien e listave rusëve të atyre vendasve që janë në ushtri, familjeve të ushtarakëve ose njerëzve që janë veteranë të luftës (Donbas)”, tha ai.
Filchakov pretendoi se kishte raste të bashkëpunëtorëve që u dorëzonin rusëve listat e njerëzve të pasur vendas. “Ata u shpjeguan pushtuesve se ku jetojnë dhe çfarë pasurie posedojnë. Kështu më vonë ushtarët rusë erdhën në ato shtëpi së bashku me bashkëpunëtorët dhe po vidhnin pasuritë e tyre”.
Në fshatin Pivdenne, kryetari i këshillit u arrestua për tentativë bashkëpunimi. Prokurorët thanë se gjetën prova se ai kishte qenë në kontakt me agjentë rusë.
“Ai po përgatitej për pushtimin. Por rusët nuk arritën kurrë atje dhe ne e arrestuam atë disa ditë pas pushtimit”, tha Maksym Klymovets, një prokuror qarku në rajonin e Kharkiv.
Për autoritetet ukrainase, është e rëndësishme të tregojnë se ndëshkimi për ata që ndihmuan pushtimin rus do të jetë i shpejtë dhe i ashpër. Por në të njëjtën kohë, procesi vjen me shumë pyetje të ndërlikuara.
Këto përfshijnë nëse prokurorët dhe gjyqtarët e Ukrainës, të cilët prej vitesh kanë luftuar me akuzat për korrupsion dhe nepotizëm, mund t’u besohet që të mos abuzojnë me procesin. Shumë zyrtarëve të lartë mund t’u bëhen pyetje edhe për neglizhencën në fillim të pushtimit, apo edhe për tradhtinë.
Të dielën, presidenti, Volodymyr Zelenskiy, tregoi se akuzat për neglizhencë ose më keq mund të shtriheshin deri në krye të strukturave qeveritare kur shkarkoi kreun e shërbimit të sigurisë SBU në Kharkiv gjatë një vizite në qytet. Zelenskiy e akuzoi burrin se “mendonte vetëm për veten” në vend që të ndihmonte për të mbrojtur qytetin gjatë ditëve të para të luftës. “Organet e zbatimit të ligjit do të shqyrtojnë se cilat ishin motivet e tij”, tha Zelenskiy.
Një problem tjetër është se si të vlerësohen format e ndryshme të bashkëpunimit dhe të sigurohemi që ndëshkimet janë të përshtatshme. “Ka njerëz që mezi prisnin të hidheshin në ushtrinë tjetër, ka njerëz që bashkëpunuan sepse donin të shpëtonin jetën e tyre, dhe ka gjithashtu njerëz që u detyruan të bashkëpunonin nën kërcënimin e armëve,” tha Ilko Bozhko, një zyrtar ushtarak ukrainas. nga komanda operative lindore. (Sipas The Guardian)