Nobelistja shqiptare
Para tridhjet viteve pr her t par nj mim Nobel ka rn n duart e nj shqiptareje. Ka qen pikrisht Nna Terez shqiptarja e par q sht laureuar me mimin Nobel pr Paqe. N tridhjet vjetorin e dhnies s ktij mimi, t enjten, nn patronazhin e Presidentit t Kosovs, Fatmir Sejdiu, sht mbajtur nj akademi prkujtimore n nderim t figurs s Nns Terez.
Duke folur para t pranishmve, Presidenti Sejdiu tha se Nna Terez ishte shqiptare e lindur n Shkup, me prindr nga Kosova, t cilt e kishin edukuar n frymn e vrtet t shpirtit shqiptar, n frymn e dhembshuris, t humanizmit dhe t dashuris pr njeriun.
"Ndaj, lutja e saj njeh shkallzimin ngjits dhe zgjerohet n tr botn, bhet universale, ashtu si ishte zemra e saj", tha ai. Duke e cilsuar si bij t urt t popullit shqiptar, Presidenti Sejdiu tha se ajo sht personalitet i rrall edhe i Kishs Katolike Shqiptare.
Sipas tij, Nna Terez e ka vazhduar n mnyr shembullore udhn e madhe t Papa Klementit, Pjetr Budit, At Shtjefn Gjeovit dhe shum e shum misionarve t tjer, q dhan aq shum pr fe e pr atdhe. Sejdiu, po ashtu, theksoi se Nna Terez, padyshim, sht bij dhe nn e gjith njerzimit. "Ajo sht shqiptare, po, gjithashtu, sht edhe indiane, italiane, amerikane, angleze. T gjith duan ta identifikojn si t tyren, t gjith duan t shmbllejn me t. Dhe kan t drejt, sepse ajo nuk ishte vetm jona, vetm e ne shqiptarve, por ishte e bots mbar, e gjith njerzimit", tha Sejdiu. Duke i prmendur disa prej mimeve q i ka marr Nna Terez aneknd bots, Sejdiu tha se m 28 tetor 1996, Presidenti historik i Kosovs, Ibrahim Rugova e shpalli Nnn Terez Qytetare Nderi e Republiks s Kosovs.
M tutje, Presidenti Sejdiu tha se duke i pasur parasysh t gjitha virtytet dhe cilsit e rralla njerzore e kombtare t Nns Terez, duke pasur parasysh veprn e saj t madhe jetsore, ka marr vendim q t shpall vitin 2010, vitin q shnon njqindvjetorin e lindjes s Gonxhe Bojaxhiut, "Vit t Nns Terez". Ai po ashtu tha se jep Patronazhin e tij pr t gjitha veprimtarit q Ministria e Kulturs dhe institucionet e tjera shkencore, arsimore e kulturore do t organizojn pr ta nderuar e pr ta lartsuar emrin e ndritur t Nns Terez. Nna Terez botrisht u shpall Personalitet i Shekullit XX. Shpallja e vitit 2010 Vit i Nns Terez sht nj mirnjohje jona e vogl pr kt bij t madhe t bots shqiptare dhe t gjith njerzimit, tha n fund Presidenti Sejdiu.
Ndrkaq, n fjaln e tij, Ipeshkvi i Ipeshkvis s Kosovs, Imzot Dod Gjergji, tha se tridhjet vite m par, ne t gjith shqiptart, ishim nn prangat e diktaturs dhe jetonim n terrin e ideologjis q na i impononte koha. Ather, pra, kur kjo motr e jona, me veprn e dashuris kishte arrit t bhej Nn e bots s varfr, kur kishte arrit t merrte merita dhe dekorata t shumta, falnderime dhe mirnjohje nga institucionet dhe shtete t ndryshme t bots, si ishte edhe mimi Nobel pr Paqe, ne as q e dinim se si n kto koh t errta diku n horizont ishte nj yll drite q shklqente dhe denjsisht na prfaqsonte t gjith neve kudo n bot, u shpreh Imzot Gjergji. Ai tregoi se me pes shtator t ktij viti, q sht dita e Fests s Nn Terezs, q shnon edhe ditn e kalimit t saj n amshim, n Katedralen Zoja e Kshillit t Mir n Prizren, e ka shpall vitin 2010 Vit jubilar t Nn Terezs pr Kishn ton n Kosov.
Gjergji shtoi se populli yn dhe kisha jon, n t kaluarn e largt dhe n at t afrm q mbajm mend, ka nxjerr figura t shumta q kan dhn kontribut t muar: pr shkrim e lexim, pr dije dhe kultur, pr fe dhe Atdhe, pr liri dhe shtet. Por, ndr t gjitha kto jan dy figura t pakontestueshme dhe fuqiplote q meritojn t nderohen nga t gjith:
Gjergj Kastrioti i quajtur Sknderbe, vigani i qytetrimit ton dhe frymzuesi i prhershm pr liri dhe Gonxhe Bojaxhiu, q e gjith bota e quan Nn Tereza, simboli i dashuris dhe i paqes pr t gjith, tha ai. Gjergji e falnderoi Sejdiun pr dekretin e tij me t cilin e shpall vitin 2010 vitin e Nn Terezs. Dekreti Juaj i jep dimension m mbar-shtrirs ksaj iniciative dhe iu mundson t gjith institucioneve dhe t gjith qytetarve t Kosovs ton, pa marre parasysh dallimet q i kemi, t reflektojn mbi veprn dhe figurn e shklqyeshme t dashuris dhe t paqes, q sht Nn Tereza, tha Imzot Gjergji. Sipas tij, Nn Tereza ishte dhe mbetet simbol i prkryer i ushtrimit t dashuris ndaj t afrmit, dashuri kjo q, si u shpreh ai, tejkalon kufijt njerzor e mund t shpjegohet dhe t kuptohet vetm me dimensionin hyjnor.
Ndrkaq, Dom Lush Gjergji, njri prej biografve m t njohur t Nns Terez, duke e vlersuar si nn t gjith njerzimit, tha se Nna Terez ishte kulminacioni i puns vetmohuese. Nna Terez sht kulminacioni i puns vetmohuese, i mirsis dhe dashuris, tha ai, duke shtuar se Nna Terez e pranoi mimin Nobel pr Paqe, vetm n emr t t varfrve, pr t ndihmuar t varfrit ndr m t varfrit, duke vn n qendr t vmendjes dy shtylla, Zotin dhe njeriun.
Duke qen se viti 2010 sht vit jubilar i Nn Terezs, pasi q shnon njqind vjetorin e lindjes s saj, ky vit sht shpallur si Viti i Nn Terezs dhe me kt rast, gjat ktij viti, npr tr Kosovn, do t mbahen aktivitete t llojeve t ndryshme kushtuar Nns Terez.
Duke folur para t pranishmve, Presidenti Sejdiu tha se Nna Terez ishte shqiptare e lindur n Shkup, me prindr nga Kosova, t cilt e kishin edukuar n frymn e vrtet t shpirtit shqiptar, n frymn e dhembshuris, t humanizmit dhe t dashuris pr njeriun.
"Ndaj, lutja e saj njeh shkallzimin ngjits dhe zgjerohet n tr botn, bhet universale, ashtu si ishte zemra e saj", tha ai. Duke e cilsuar si bij t urt t popullit shqiptar, Presidenti Sejdiu tha se ajo sht personalitet i rrall edhe i Kishs Katolike Shqiptare.
Sipas tij, Nna Terez e ka vazhduar n mnyr shembullore udhn e madhe t Papa Klementit, Pjetr Budit, At Shtjefn Gjeovit dhe shum e shum misionarve t tjer, q dhan aq shum pr fe e pr atdhe. Sejdiu, po ashtu, theksoi se Nna Terez, padyshim, sht bij dhe nn e gjith njerzimit. "Ajo sht shqiptare, po, gjithashtu, sht edhe indiane, italiane, amerikane, angleze. T gjith duan ta identifikojn si t tyren, t gjith duan t shmbllejn me t. Dhe kan t drejt, sepse ajo nuk ishte vetm jona, vetm e ne shqiptarve, por ishte e bots mbar, e gjith njerzimit", tha Sejdiu. Duke i prmendur disa prej mimeve q i ka marr Nna Terez aneknd bots, Sejdiu tha se m 28 tetor 1996, Presidenti historik i Kosovs, Ibrahim Rugova e shpalli Nnn Terez Qytetare Nderi e Republiks s Kosovs.
M tutje, Presidenti Sejdiu tha se duke i pasur parasysh t gjitha virtytet dhe cilsit e rralla njerzore e kombtare t Nns Terez, duke pasur parasysh veprn e saj t madhe jetsore, ka marr vendim q t shpall vitin 2010, vitin q shnon njqindvjetorin e lindjes s Gonxhe Bojaxhiut, "Vit t Nns Terez". Ai po ashtu tha se jep Patronazhin e tij pr t gjitha veprimtarit q Ministria e Kulturs dhe institucionet e tjera shkencore, arsimore e kulturore do t organizojn pr ta nderuar e pr ta lartsuar emrin e ndritur t Nns Terez. Nna Terez botrisht u shpall Personalitet i Shekullit XX. Shpallja e vitit 2010 Vit i Nns Terez sht nj mirnjohje jona e vogl pr kt bij t madhe t bots shqiptare dhe t gjith njerzimit, tha n fund Presidenti Sejdiu.
Ndrkaq, n fjaln e tij, Ipeshkvi i Ipeshkvis s Kosovs, Imzot Dod Gjergji, tha se tridhjet vite m par, ne t gjith shqiptart, ishim nn prangat e diktaturs dhe jetonim n terrin e ideologjis q na i impononte koha. Ather, pra, kur kjo motr e jona, me veprn e dashuris kishte arrit t bhej Nn e bots s varfr, kur kishte arrit t merrte merita dhe dekorata t shumta, falnderime dhe mirnjohje nga institucionet dhe shtete t ndryshme t bots, si ishte edhe mimi Nobel pr Paqe, ne as q e dinim se si n kto koh t errta diku n horizont ishte nj yll drite q shklqente dhe denjsisht na prfaqsonte t gjith neve kudo n bot, u shpreh Imzot Gjergji. Ai tregoi se me pes shtator t ktij viti, q sht dita e Fests s Nn Terezs, q shnon edhe ditn e kalimit t saj n amshim, n Katedralen Zoja e Kshillit t Mir n Prizren, e ka shpall vitin 2010 Vit jubilar t Nn Terezs pr Kishn ton n Kosov.
Gjergji shtoi se populli yn dhe kisha jon, n t kaluarn e largt dhe n at t afrm q mbajm mend, ka nxjerr figura t shumta q kan dhn kontribut t muar: pr shkrim e lexim, pr dije dhe kultur, pr fe dhe Atdhe, pr liri dhe shtet. Por, ndr t gjitha kto jan dy figura t pakontestueshme dhe fuqiplote q meritojn t nderohen nga t gjith:
Gjergj Kastrioti i quajtur Sknderbe, vigani i qytetrimit ton dhe frymzuesi i prhershm pr liri dhe Gonxhe Bojaxhiu, q e gjith bota e quan Nn Tereza, simboli i dashuris dhe i paqes pr t gjith, tha ai. Gjergji e falnderoi Sejdiun pr dekretin e tij me t cilin e shpall vitin 2010 vitin e Nn Terezs. Dekreti Juaj i jep dimension m mbar-shtrirs ksaj iniciative dhe iu mundson t gjith institucioneve dhe t gjith qytetarve t Kosovs ton, pa marre parasysh dallimet q i kemi, t reflektojn mbi veprn dhe figurn e shklqyeshme t dashuris dhe t paqes, q sht Nn Tereza, tha Imzot Gjergji. Sipas tij, Nn Tereza ishte dhe mbetet simbol i prkryer i ushtrimit t dashuris ndaj t afrmit, dashuri kjo q, si u shpreh ai, tejkalon kufijt njerzor e mund t shpjegohet dhe t kuptohet vetm me dimensionin hyjnor.
Ndrkaq, Dom Lush Gjergji, njri prej biografve m t njohur t Nns Terez, duke e vlersuar si nn t gjith njerzimit, tha se Nna Terez ishte kulminacioni i puns vetmohuese. Nna Terez sht kulminacioni i puns vetmohuese, i mirsis dhe dashuris, tha ai, duke shtuar se Nna Terez e pranoi mimin Nobel pr Paqe, vetm n emr t t varfrve, pr t ndihmuar t varfrit ndr m t varfrit, duke vn n qendr t vmendjes dy shtylla, Zotin dhe njeriun.
Duke qen se viti 2010 sht vit jubilar i Nn Terezs, pasi q shnon njqind vjetorin e lindjes s saj, ky vit sht shpallur si Viti i Nn Terezs dhe me kt rast, gjat ktij viti, npr tr Kosovn, do t mbahen aktivitete t llojeve t ndryshme kushtuar Nns Terez.