Për kë sheh krizë aty ku nuk ka

Nj nga argumentet q mirfilli nuk qndron kur anatemohet ekonomia e vendit, sht se kjo qeveri e sotme po prgatitet t marr hua (nprmjet eurobondit) pr t shlyer nj borxh t kaluar. sht m se e vrtet q nj pjes t mir t 400 milion eurove t eurobondit qeveria do ta prdor pr kt qllim, por nuk prbn sakrilegj. Qeveri t vendeve shum m t zhvilluara ose m t pazhvilluara nga vendi yn kan
t njjtn gj dhe n financat publike moderne ky veprim sht m se i natyrshm. Borxhi nga kredia sindikale prej 192 milion eurosh q morm vjet, ishte shum i shtrenjt, me 11.5 pr qind interes do vit ose 60 milion euro interesa pr tre vjet. Ia vlen t shlyhet menjher dhe t mos paguajm interesa pr kt borxh shum t shtrenjt, qoft edhe nprmjet marrjes se nj borxhi shum m t lir pr ta shlyer. Nj arsye e dyt q del n horizont sht se duke mos shitur dot eurobondin gjat ksaj kohe, qeveria i sht kthyer pr borxh tregut t brendshm dhe po than burimet financiare q kreditojn siprmarrjen dhe qytetart, pra likuiditetin (parat kesh) e bankave. Srish edhe ky argument nuk qndron, pse edhe pse qeveria merr borxh n tregun e brendshm nprmjet bonove njvjeare t thesarit dhe obligacioneve (detyrimeve) tre dhe pesvjeare, likuiditeti (parat e thata) n tregun e brendshm t bonove dhe obligacioneve vazhdon t mbetet i konsiderueshm. Huamarrja e brendshme e qeveris nuk ka cenuar aspak likuiditetin e bankave n dispozicion t sektorit privat dhe kjo vrtetohet nga norma mesatare e mbulimit t ankandeve, ku shiten bonot dhe obligacionet. Kjo norm ka qen rreth 150 pr qind pr pes muajt e fundit. Pra, pr titull detyrimi t shitur nga qeveria, oferta e tregut (parat e vna n dispozicion nga bankat dhe individt) ka qen mesatarisht 1.5, apo 50% m e lart sesa nevoja qeveritare. N t njjtn koh, normat e interesit t huamarrjes s brendshme jan ulur n mnyre t vijueshme. Kshtu, pr shembull, bonoja kryesore e qeveris, ajo njvjeare e mbiquajtur edhe “barometr”, sht ulur nga 9.24 pr qind n dhjetor t vitit 2009, n 8 pr qind kto dit. Kjo nnkupton nj ulje t kostos q kjo hua shkakton n buxhetin e shtetit prej m tepr se 13 pr qind. Paralelisht me kt, sht rritur edhe prqindja e titujve q individt dhe institucionet jobankare kan, pra huaja q ne si qytetar i japim qeveris. Me nj fjal tjetr, ne bhemi aksioner t detyrimit shtetror pr zhvillim dhe n kt mnyr i mbajm edhe m shum hapur syt ndaj menaxhimit me prgjegjsi t borxhit qeveritar, pse aty jan edhe lekt tona. Nj tjetr zhvillim i mirpritur jan prpjekjet pr t nxjerr bono n euro n tregun e brendshm. Jo vetm bankat, por edhe shum qytetar kan euro n mas t konsiderueshme dhe pr nj periudh kohe nuk i prdorin. Nj prdorim mjaft i dobishm sht ai i qeveris pr investimet e saj publike, prandaj dalja e bonos shqiptare n euro n tregun ton duhet prshndetur. Madje, a ka mundsi qeveria ta nxjerr shpejt, q n korrik, kur emigrantt vijn masivisht dhe i kan xhepat e mbushur me euro? Si prfundim, edhe pse borxhi yn publik sht rreth 60 pr qind e Prodhimit t Brendshm Bruto, ai nuk prbn as kriz pr financat tona publike, as edhe nj pesh t paprballueshme. Sigurisht q ia vlen q ky borxh t paksohet, sidomos pr kto koh q kalojm. Qeveria e ka deklaruar qart kt synim. Nse n gjysmn e dyt t ktij viti ekonomia ecn sikurse shpresojm, vizat liberalizohen dhe nj pjes e shpenzimeve t ngrira buxhetore shkrijn, ather edhe leku yn nuk do t zhvlersohet me euron, sikurse bri vitin e kaluar. Borxhi yn u rrit, sidomos ai q kemi n euro, edhe pr arsye se leku, monedha jon kombtare, u zhvlersua. Nse nuk ndodh ky fenomen kt vit (leku e ka prballuar mir euron n vshtirsi t jashtzakonshme n tregjet e kapitalit kto pes muajt e par t ktij viti), ather edhe borxhi yn publik mund t mos rritet, madje edhe t paksohet sadopak. T tilla pritshmri nuk jan shenja apo temperature krize. Po kalojm nj vit sfidues dhe aspak t leht, por jo katastrofik pr nga interesat tona ekonomike. Kush sheh kriz dhe teposhtje t fort n financat tona publike, thjesht ndrron ose punon politikisht.