Pronat, të ligjshme kur të verifikohen abuzimet

Presidenti riktheu ligjin, i jep të drejtë AKKP-së për verifikimet

Pronart e paligjshm do t vazhdojn t gzojn tokn pr sa koh q nuk bhet i mundur verifikimi i ktyre shkeljeve. Kjo procedur do t vonohet edhe m tej, pas vendimit t fundit t Presidentit Bamir Topi pr t kthyer mbrapsht ndryshimet n ligjin “Pr kthimin dhe kompensimin e prons”, t ndryshuar. Kjo nism e propozuar nga deputeti Enkelejd Alibeaj dhe e votuar n Kuvend i jepte t drejt Agjencis t Kthimit dhe Kompensimit t Pronave t bnte rishikimin e vendimeve t dhna m par nga komisionet rajonale. Por kreu i shtetit, duke analizuar kushtetutshmrin dhe zbatimin e ktij ligji, ka vendosur kthimin e tij pr rishqyrtim.

Ligji

Ndryshimet n ligjin “Pr kthimin dhe kompensimin e prons” t ndryshuar jan miratuar n 22 korrik n Kuvend me 70 vota pro dhe vetm 1 abstenim. Sipas ndryshimeve, do titull pronsie i dhn n mnyr t padrejt do t rishikohet, por kjo, n baz t nj procedure t qart ligjore. N ligj parashikohet se n prputhje edhe me vendimin e Gjykats Kushtetuese, kreu i Agjencis s Kthimit dhe Kompensimit t Pronave nuk mund t verifikoj me nismn e vet titujt e pronsis t dhn nga zyrat rajonale. Por verifikimi i gabimeve t mundshme t dhna m par do t bhet vetm n ato raste kur zbulohen rrethana t reja apo akte t reja shkresore q kan rndsi pr shtjen, t cilat nuk mund t diheshin gjat shqyrtimit t krkess pr njohje, kthim apo kompensim t prons; kur vrtetohet se aktet shkresore n baz t t cilave sht dhn vendimi, t ken qen apo t jen deklaruar m pas t pavrteta me vendim gjyqsor t forms s prer; kur vrtetohet se aktet shkresore n baz t t cilit sht dhn vendimi, t jen lshuar nga zyrtar t dnuar penalisht pr lshimin e tyre; kur vendimi prmban nj gabim material n fakt ose n ligj, bazuar n faktet e administruara n dosje gjat kohs s shqyrtimit t krkess pr njohje, kthim apo kompensim t prons; kur zyrtart q kan marr pjes n dhnien e vendimit, kan kryer vepra t dnueshme penalisht, t cilat kan ndikuar n marrjen e vendimit dhe kur vendimi sht bazuar n nj vendim gjyqsor ose akt t nj organi tjetr q ka ndikuar n marrjen e vendimit dhe q m pas sht prishur/ndryshuar. Ligji ka rregulluar me an t nj dispozite edhe situatn e rasteve kur shkaku pr rishikim sht zbuluar prpara momentit t hyrjes n fuqi t ktij ligji, duke vendosur afatin prej 45 ditsh nga momenti i hyrjes n fuqi t ligjit pr t
krkesn. N rast t kundrt, drejtori i AKKP-s vendos direkt mospranimin e krkess pa e marr at n shqyrtim, si parashihet n ligjin baz. Saktsohet gjithashtu se mund t rishikohen vetm vendimet q nuk jan duke u shqyrtuar n gjykat apo pr t cilat gjykata nuk ka nj vendim themeli t forms s prer.

Vendimi i Topit

Presidenti i Republiks, Bamir Topi, riktheu ligjin e ndryshuar pr kthimin dhe kompensimin e prons pr t’u rishqyrtuar n Kuvend. Prmes nj njoftimi pr shtyp, vendimin e tij Topi e argumenton me faktin e kushtetutshmris s tij dhe zbatimit, n t mir t ksaj shtjeje t rndsishme, q mban peng pronat e pronarve t ligjshm, duke mos u dhn zgjidhje n kto 20 vjet tranzicion postkomunist. “Me qllim q zgjidhja e ofruar t jet sa m pran standardeve t t drejtave t njeriut dhe atyre kushtetuese, vendosa ta ktheja ligjin edhe nj her pr rishqyrtim n Kuvend, pr shkakun se gjykoj se ka vend t rishikohet, si pr sa i prket kushtetutshmris s tij, por edhe pr ta
at efektiv dhe t zbatueshm”, - thuhet n njoftimin zyrtar. Presidenti thekson n argumentin e tij se rregullimet e bra n ligjin e ardhur pr shpallje jan, n thelb, t njjta me ligjin e marr n shqyrtim dhe t shfuqizuar nga Gjykata Kushtetuese n vendimin e siprcituar. Presidenti sqaroi m tej: “Kushtetuta ka prcaktuar se e drejta prbn bazn dhe kufijt e veprimtaris shtetrore, duke garantuar kshtu nj nga parimet baz t shtetit t s drejts, at t siguris juridike. Ndrsa, ajo q propozohet me ligjin e ardhur pr shpallje, nuk sht n prputhje me kt vullnet kushtetues, por n kundrshtim me t”.

Cefa: I domosdoshm hetimi administrativ

Ky ligj sht mirpritur edhe nga kreu i Agjencis s Kthimit dhe Kompensimit t Pronave, Elvis Cefa. Sipas tij, rreth 50 pr qind e vendimeve t dhna pas vitit 2006 jan me shkelje dhe AKKP ka t gjitha kompetencat dhe mundsit pr t
verifikimin e tyre. “Nse i referohemi numrit total t vendimeve t dhna, duke filluar nga fillimi i ktij procesi, pra viti 1993, ky numr i kalon 60 mij vendimet. Por, nga praktika e puns s AKKP-s pr kto vitet e fundit, t paktn nga viti 2006, n momentin kur ky institucion u transformua nga komitet n agjenci, numri i vendimeve t konstatuara me shkelje ligjore apo si vendime n kundrshtim flagrant me ligjin sht relativisht i lart. Praktikisht, nga eksperienca jon e puns rezulton q t paktn n 50 pr qind t rasteve t pretendimeve t reja, t sotme, t subjekteve t shpronsuara konstatohet se n at pron q pretendohet, ka nj vendim t dhn m prpara n koh”, - ka pohuar pak koh m par kreu i AKKP-s, Elvis Cefa Sipas tij, nga kto raste t paktn 50 pr qind e vendimeve t dhna n koh kan minimalisht defekte n dhnien e tyre. “Problematika e ktyre vendimeve sht e ndryshme, ato mund t jen dhn totalisht n kundrshtim me ligjin, n kuptimin abuziv, pra absolutisht t pavlefshme, por mund t jen edhe vendime q kan defekte n karakterin ndoshta teknik t tyre, pra ka spostime t pronave, sepse tendenca e subjekteve ka qen q ta ojn pronn apo ta marrin pronn aty ku ajo ka mimin m t lart, ka interesin m t madh, kryesisht afr bregdetit”, - ka pohuar ai. Lidhur me ndryshimet konkrete n ligj ai ka pohuar se sht m se i nevojshm nj hetim administrativ, sepse do t mundsonte korrigjimin e gabimeve t bra. Kjo, ka shpjeguar kreu i AKKP-s, sepse do t ishte e padobishme t bje kallzim penal n prokurori pr vendime t marra, pr shembull, nga ish-komisionet n vitin 1993. “Po t shikosh praktikn e prokuroris sheh se ose vendoset mosfillimi i hetimeve, ose shtja nuk prfundon me dnimin e fajtorve, sepse flasim pr veprime, afatet e t cilave jan parashkruar. Pr kt arsye sht e kot q t kallzosh penalisht antart e kthimit t pronave t vitit 1993, pasi nuk ka asnj shans q ata t dnohen sot”, - ka deklaruar ai.

Ndryshimet

Rastet kur rishikohen vendimet e ish-zyrave rajonale

• Kur zbulohen rrethana t reja apo akte t reja shkresore q kan rndsi pr shtjen, t cilat nuk mund t diheshin gjat shqyrtimit t krkess pr njohje, kthim apo kompensim t prons;

• Kur vrtetohet se aktet shkresore n baz t t cilave sht dhn vendimi, t ken qen apo t jen deklaruar m pas t pavrteta me vendim gjyqsor t forms s prer;

• Kur vrtetohet se aktet shkresore n baz t t cilit sht dhn vendimi, t jen lshuar nga zyrtar t dnuar penalisht pr lshimin e tyre;

• Kur vendimi prmban nj gabim material n fakt ose n ligj, bazuar n faktet e administruara n dosje gjat kohs s shqyrtimit t krkess pr njohje, kthim apo kompensim t prons;

• Kur zyrtart q kan marr pjes n dhnien e vendimit, kan kryer vepra t dnueshme penalisht, t cilat kan ndikuar n marrjen e vendimit;

• Kur vendimi sht bazuar n nj vendim gjyqsor ose akt t nj organi tjetr q ka ndikuar n marrjen e vendimit dhe q m pas sht prishur/ndryshuar.