Propozimi i pakos s Ahtisarit
Me 2 shkurt 2007 pas nj shtyrje tremujore presidenti Ahtisari solli pakon e tij me propozimin e tij pr prcaktimin e statusit t Kosovs n Beograd e Prishtin. Sikurse fmijt q presin me padurim pakon me dhurata q iu sjell baba dimri pr vit t ri, edhe ne shqiptart me padurim e pritnim pakon e Ahtisarit me propozimin pr statusin e Kosovs. Pr krahasim me fmijt q gzohen pr pakon me dhurata, neve n vend t na gzoj hapja e pakos s Ahtisarit, ajo na zhgnjeu pa mas. Pas leximit me kujdes dhe shqyrtimit analitik t propozimit t planit t Ahtisarit mund t konkludojm se ajo bie ndesh me vullnetin e popullit shqiptar n Kosov, pasi q e bn ndarjen apo pjestimin e sovranitetit n Kosov n dysh, n at serbe, s bashku me hapsirat t mbrojtura t kishave dhe manastireve dhe t komunave t reja etnikisht t pastra, afro 30% t territorit do t jet n kontroll t serbve t Kosovs dhe n mnyr indirekte t Serbis, dhe at kosovare(shqiptare fare nuk figuron) n 70% q do t jet nn kontroll direkt t EUMIK-ut dhe n mnyr indirekte t kosovarve. Presidenti
Ahtisari, nj diplomat me prvoj t gjat n mnyr diplomatike iu shmang nocionit pavarsi, duke premtuar se n propozimin prfundimtar t ciln do t drgoj Kshillit t Sigurimit t OKB-s n fund t marsit, do t keni t qart propozimin lidhur me termin e prcaktimit t statusit t Kosovs.
Pas ksaj presidenti Ahtisari do t hedh pataten e nxeht Kshillit t Sigurimit n t cilin pritet t zhvillohet nj betej e fuqishme t faktorve vendimmarrs pr dhe kundr pavarsis s Kosovs. Rusia me diplomacin e saj t vjetr trumbeton me t madhe se nuk do t pranoj
kurrfar marrveshje e cila nuk e ka miratimin e Beogradit zyrtar. Nga kjo q u cek m lart q tani mund t paramendohet se far marrveshje prfundimtare do t arrihet n Kshillin e Sigurimit. Do t jet kompromis i sigurt i cili nuk do t korrespondoj me vullnetin e popullit shqiptar pr vetvendosje.
Pas shpalosje s planit t Ahtisarit, ekipi i Unitetit n mbrmje para opinionit nprmes televizionit KTV shpalli se ky plan sht plotsisht i pranuar dhe n frymn e dshirs s popullit shqiptar pr pavarsin e Kosovs. Bile bile u tha q prej ktij momenti edhe de jure integriteti territorial i Serbis sipas rezoluts 1244 t OKB-s pushon. Por
pas analizs s
planit Ahtisari doln n shesh shum dispozita t ciln si t till e bjn t papranueshm pr popullin shqiptar t Kosovs.
Ekipi i unitetit nprmes partive t tyre q i prfaqsojn ia nisn kampanjs s tyre q nprmes aktivave, nndegve dhe degve, antarve dhe simpatizantve t vet t gjer partiak, t spjegojn se plani i Ahtisarit sht ideal, duke anashkaluar plotsisht esencn e saj thelbsore. Kjo ma prkujton vitin 1988, ather kur isha student, kur pr ndryshimin e
amendamenteve n Kushtetutn e Kosovs, pr t mashtruar popullin, aparatqikt e athershm shqiptar(ish komunistt) s bashku t prforcuar me shokt komunist serb t ardhur enkas nga Serbia nprmes aktivve t vet komuniste npr komitetet komunale, u munduan t sqaronin dhe shpjegonin popullit se kinse me kto amendamente t aprovuara nuk do t ndryshoj gj, por n fakt se vetm e prforcojn pozitn e vet kushtetuese t Kosovs, e
q n esenc ishte suprimimi total i autonomis s athershme t Kosovs sipas kushtetuts s vitit 1974.
Si sot m kujtohet nj tubim i till i mbajtur n salln e Kuvendit Komunal t Prizrenit n dhjetor t vitit 1988, ku para mass s shumt t grumbulluar aparatqikt tan lokal shqiptar (nuk dua tjua prmend emrat) s bashku t prforcuar me dy shok komunist serb t ardhur enkas nga Beogradi, na sqaronin dhe na hidhnin neve hi n sy. Pas prfundimit t ekspozeut
t tyre dola n foltore me material t prgatitur, ku pik pr pik, nen pr nen, i kumtova t gjitha amendamentet me t cilt suprimohet autonomia e Kosovs. Masa e tubuar me duartrokitje dhe ovacione n sall dhe me nj ngazllim t papar prshndetn dhe aprovuan nj kumtes t till.
Aparatqikt tan shqiptar s bashku me dy shok komunist serb t ardhur enkas nga Beogradi e lshuan salln me kryet posht dhe t hidhruar tejmas, pasi ran n uj rrenat dhe mashtrimet e tyre. Kumtesa ime demaskoi me fakte dhe argumente t vrteta ekspozet e
tyre gnjeshtare lidhur me ndrrimin e amendamenteve n kushtetutn e Kosovs s vitit 1974.
Edhe pse sipas kushtetuts s vitit 1974 kemi pasur nj autonomi t nj shkalle t lart dhe me nj pozite juridike t dyfisht, Kosova ka qen pjes prbrse e Serbis, e njkohsisht edhe pjes prbrse e ish federats jugosllave. Por pasi q nuk e kemi pas statusin e Republiks s
barabart n ish Jugosllavi, ajo na la pasoja shum t mdha, ashtu q kjo m s miri na u revanshua n vitin 1991 kur komisioni i Badinterit vlersoi se t gjitha republikat t ish Jugosllavis, kan t drejt t organizojn referendumet n t ciln popujt n mnyr t lir do t deklarohen dhe do t vetvendosin pr fatin e tyre t mtejm. Kjo vetm n rastin e
Kosovs nuk iu mundsua, pasi nuk ka qen Republik e barabart n ish Jugosllavi,
dhe se edhe sot e ksaj dite sht n fuqi dhe se Kosovs nuk i lejohet mbajtja e referendumit n t cilin populli shqiptar do t vetvendos pr t ardhmen e saj, por i imponohet nj propozim q nuk e prfill vullnetin politik t shqiptarve pr vetvendosje.
Lidershipi kosovar dhe klasa politike e Kosovs do t duhej t dalin prball popullit dhe t shpjegojn atij, se n momentin aktual politik botror rrethanat jan t tilla q prej faktorve vendimmarrs botror, na imponohet nj marrveshje e till q nuk e merr parasysh realitetin
aktual n Kosov, dhe q sht nj status i ardhshm nn mbikqyrjen e fort ndrkombtare dhe n avancimin maksimal t pozits s pakics serbe n Kosov. Edhe pse kjo pr lidershipin kosovar do t ishtevetvrasje politike, q pas plot 7 vitesh premtime plot goj pr pavarsin e Kosovs, porse vetm kjo do tju mundsonte nj satisfakcion q t dalin faqebardh para popullit t vet.
Kt guxim, urtsi, menuri e pat ndrmor ish kryetari i ndjer boshnjak Alia Izetbegovii i cili pas nnshkrimit t marrveshjes s Dejtonit n prononcimin e vet para popullit prve tjerash tha: kjo nuk sht paqe e drejt, por n botn n t cilin jemi, sht e mundur t
ndrmerret luft e padrejt dhe t imponohet paqe e padrejt. Zotin e kemi dshmitar q kemi
t gjitha far kemi pas mundsi , q padrejtsia pr popullin dhe atdheun ton t jet sa m e vogl.
N prfundim t ksaj qasjeje do t citoj fjalt e t drguarit amerikan pr shtjen e Kosovs Frenk Vizner, me rastin e vizits n Kosov koh m par, i cili i porositi kosovart me kt kshill: pas prcaktimit t propozimit prfundimtar t Ahtisarit drguar Kshillit t Sigurimit, sdo t jeni tmerrsisht t zhgnjyer, q do t thot t zhgnjyer po se po, por
tmerrsisht jo, i cili nuk di si mund t kuptohet dhe komentohet ndryshe, pasi q si i till sht plotsisht i qart.
Ahtisari, nj diplomat me prvoj t gjat n mnyr diplomatike iu shmang nocionit pavarsi, duke premtuar se n propozimin prfundimtar t ciln do t drgoj Kshillit t Sigurimit t OKB-s n fund t marsit, do t keni t qart propozimin lidhur me termin e prcaktimit t statusit t Kosovs.
Pas ksaj presidenti Ahtisari do t hedh pataten e nxeht Kshillit t Sigurimit n t cilin pritet t zhvillohet nj betej e fuqishme t faktorve vendimmarrs pr dhe kundr pavarsis s Kosovs. Rusia me diplomacin e saj t vjetr trumbeton me t madhe se nuk do t pranoj
kurrfar marrveshje e cila nuk e ka miratimin e Beogradit zyrtar. Nga kjo q u cek m lart q tani mund t paramendohet se far marrveshje prfundimtare do t arrihet n Kshillin e Sigurimit. Do t jet kompromis i sigurt i cili nuk do t korrespondoj me vullnetin e popullit shqiptar pr vetvendosje.
Pas shpalosje s planit t Ahtisarit, ekipi i Unitetit n mbrmje para opinionit nprmes televizionit KTV shpalli se ky plan sht plotsisht i pranuar dhe n frymn e dshirs s popullit shqiptar pr pavarsin e Kosovs. Bile bile u tha q prej ktij momenti edhe de jure integriteti territorial i Serbis sipas rezoluts 1244 t OKB-s pushon. Por
pas analizs s
planit Ahtisari doln n shesh shum dispozita t ciln si t till e bjn t papranueshm pr popullin shqiptar t Kosovs.
Ekipi i unitetit nprmes partive t tyre q i prfaqsojn ia nisn kampanjs s tyre q nprmes aktivave, nndegve dhe degve, antarve dhe simpatizantve t vet t gjer partiak, t spjegojn se plani i Ahtisarit sht ideal, duke anashkaluar plotsisht esencn e saj thelbsore. Kjo ma prkujton vitin 1988, ather kur isha student, kur pr ndryshimin e
amendamenteve n Kushtetutn e Kosovs, pr t mashtruar popullin, aparatqikt e athershm shqiptar(ish komunistt) s bashku t prforcuar me shokt komunist serb t ardhur enkas nga Serbia nprmes aktivve t vet komuniste npr komitetet komunale, u munduan t sqaronin dhe shpjegonin popullit se kinse me kto amendamente t aprovuara nuk do t ndryshoj gj, por n fakt se vetm e prforcojn pozitn e vet kushtetuese t Kosovs, e
q n esenc ishte suprimimi total i autonomis s athershme t Kosovs sipas kushtetuts s vitit 1974.
Si sot m kujtohet nj tubim i till i mbajtur n salln e Kuvendit Komunal t Prizrenit n dhjetor t vitit 1988, ku para mass s shumt t grumbulluar aparatqikt tan lokal shqiptar (nuk dua tjua prmend emrat) s bashku t prforcuar me dy shok komunist serb t ardhur enkas nga Beogradi, na sqaronin dhe na hidhnin neve hi n sy. Pas prfundimit t ekspozeut
t tyre dola n foltore me material t prgatitur, ku pik pr pik, nen pr nen, i kumtova t gjitha amendamentet me t cilt suprimohet autonomia e Kosovs. Masa e tubuar me duartrokitje dhe ovacione n sall dhe me nj ngazllim t papar prshndetn dhe aprovuan nj kumtes t till.
Aparatqikt tan shqiptar s bashku me dy shok komunist serb t ardhur enkas nga Beogradi e lshuan salln me kryet posht dhe t hidhruar tejmas, pasi ran n uj rrenat dhe mashtrimet e tyre. Kumtesa ime demaskoi me fakte dhe argumente t vrteta ekspozet e
tyre gnjeshtare lidhur me ndrrimin e amendamenteve n kushtetutn e Kosovs s vitit 1974.
Edhe pse sipas kushtetuts s vitit 1974 kemi pasur nj autonomi t nj shkalle t lart dhe me nj pozite juridike t dyfisht, Kosova ka qen pjes prbrse e Serbis, e njkohsisht edhe pjes prbrse e ish federats jugosllave. Por pasi q nuk e kemi pas statusin e Republiks s
barabart n ish Jugosllavi, ajo na la pasoja shum t mdha, ashtu q kjo m s miri na u revanshua n vitin 1991 kur komisioni i Badinterit vlersoi se t gjitha republikat t ish Jugosllavis, kan t drejt t organizojn referendumet n t ciln popujt n mnyr t lir do t deklarohen dhe do t vetvendosin pr fatin e tyre t mtejm. Kjo vetm n rastin e
Kosovs nuk iu mundsua, pasi nuk ka qen Republik e barabart n ish Jugosllavi,
dhe se edhe sot e ksaj dite sht n fuqi dhe se Kosovs nuk i lejohet mbajtja e referendumit n t cilin populli shqiptar do t vetvendos pr t ardhmen e saj, por i imponohet nj propozim q nuk e prfill vullnetin politik t shqiptarve pr vetvendosje.
Lidershipi kosovar dhe klasa politike e Kosovs do t duhej t dalin prball popullit dhe t shpjegojn atij, se n momentin aktual politik botror rrethanat jan t tilla q prej faktorve vendimmarrs botror, na imponohet nj marrveshje e till q nuk e merr parasysh realitetin
aktual n Kosov, dhe q sht nj status i ardhshm nn mbikqyrjen e fort ndrkombtare dhe n avancimin maksimal t pozits s pakics serbe n Kosov. Edhe pse kjo pr lidershipin kosovar do t ishtevetvrasje politike, q pas plot 7 vitesh premtime plot goj pr pavarsin e Kosovs, porse vetm kjo do tju mundsonte nj satisfakcion q t dalin faqebardh para popullit t vet.
Kt guxim, urtsi, menuri e pat ndrmor ish kryetari i ndjer boshnjak Alia Izetbegovii i cili pas nnshkrimit t marrveshjes s Dejtonit n prononcimin e vet para popullit prve tjerash tha: kjo nuk sht paqe e drejt, por n botn n t cilin jemi, sht e mundur t
ndrmerret luft e padrejt dhe t imponohet paqe e padrejt. Zotin e kemi dshmitar q kemi
t gjitha far kemi pas mundsi , q padrejtsia pr popullin dhe atdheun ton t jet sa m e vogl.
N prfundim t ksaj qasjeje do t citoj fjalt e t drguarit amerikan pr shtjen e Kosovs Frenk Vizner, me rastin e vizits n Kosov koh m par, i cili i porositi kosovart me kt kshill: pas prcaktimit t propozimit prfundimtar t Ahtisarit drguar Kshillit t Sigurimit, sdo t jeni tmerrsisht t zhgnjyer, q do t thot t zhgnjyer po se po, por
tmerrsisht jo, i cili nuk di si mund t kuptohet dhe komentohet ndryshe, pasi q si i till sht plotsisht i qart.