Pse nuk u pengua masakra?
Masakra kundr burrave mysliman n Srebrenic n vitin 1995 sht gjenocidi m i rnd i ndodhur n Evrop pas Lufts s Dyt Botrore. Zbardhja historike dhe juridike nuk ka prfunduar ende. N 11 korrik prkujtohet pr t 15-in vit masakra e Srebrenics. N vitin 1995 n qytetin, zon e mbrojtur nga Kombet e Bashkuara marshuan trupat serbe, zgjodhn burra dhe t rinj mysliman n moshn 18 deri n 80 vje dhe m pas i vran. Ushtart e OKB-s, n mbrojtjen e t cilve civilt e paarmatosur shpresonin, e pan kt sken pa ndrhyr. Si trajtohet sot zbardhja e rolit t Evrops dhe Kombeve t Bashkuara?
far faji mbajn Kombet e Bashkuara?
Vitet e fundit, nga 275 varret masive n luginn e Drinit, lumi q ndan kufirin serbo-boshnjak, u rivarrosn kufomat e 8.372 viktimave t masakrs s Srebrenics, vetm 6.557 syresh u identifikuan. Kjo nuk sht shifra e fundit e civilve t vrar boshnjak, shum konsiderohen ende t humbur. Manfred Eisele, Gjeneralmajor i Kmbsoris s Bundesverit, q prgatiti misionet e paqes t OKB-s nga viti 1994-1998, thot se sht e vshtir ta zbardhsh trsisht kt tragjedi. Rolin e shteteve evropiane n konfliktin jugosllav dhe n Luftn e Bosnjs ai e sheh t bazuar n determinizmin historik: "Konfliktet n Ballkan s paku q nga fillimi i shekullit t 20-t kan luajtur nj rol t rndsishm n kryeqytetet evropiane. Ngjarja n kto kryeqytete n vitin 1995 n pjesn m t madhe u analizua mbi bazn e pozicioneve q kto vende i kishin marr q n vitin 1914". Gjenerali Eisele shpreh dyshime pr aktort prgjegjs n Kshillin e Sigurimit t Kombeve t Bashkuara, q t ken pasur forcn dhe qllimin t'i mbronin t 40.000 civilt mysliman n zonn e Srebrenics. Kt e mbshtesin edhe hulumtimet e fundit t gazetarit holandez, Huub Jaspers. Nga to del q superfuqit n KS kishin informata pr planet serbe q para masakrs. Gazetari Huub Jaspers: "KS n thelb sht prgjegjsi kryesor pr at q ka ndodhur n Srebrenic. Qeverit e shteteve antare kan marr informata nga shrbimet e tyre sekrete pr at q po prgatitej. Por ato nuk i shfrytzuan kto informacione. Nuk e penguan zhvillimin e ksaj tragjedie. Kjo sht nj nga pyetjet e mdha q ende qndron e shtruar mbi tavolin: Prse?"
Holanda kundrshtoi, OKB nuk sulmoi, masakra ndodhi
Pr gjenocidin n Srebrenic bhet sot prgjegjse edhe qeveria holandeze. Kur prgjegjsit ather propozuan goditjen e forcave serbe nga ajri, Holanda kundrshtoi dhe ia doli mban. OKB nuk sulmoi, masakra ndodhi. Holanda kishte frik pr fatin e 450 ushtarve t saj t stacionuar atje pr mbrojtjen e enklavs. Axel Hagedorn, avokat i rreth 8.000 i t afrmve t viktimave, prpiqet t arrij n Gjykatn Evropiane dhe Gjykatn e Lart n Holand heqjen e imunitetit t OKB-s. "OKB ka prgjegjsi t qart, pasi ajo duhej t vendoste kundr vullnetit t holandezve: "Ne duhet t ndalojm ktu gjenocidin masiv". Po qe se OKB del para drejtsis, ather Holanda nuk mund t'ia pasoj fajin OKB-s dhe OKB-ja Holands. Premtimi i pambajtur sht trauma m e madhe sa koh q as OKB, as Holanda nuk krkojn ndjes". Ndrkoh, Srebrenica sht gati "e pastruar etnikisht", aty jetojn 3-5 pr qind mysliman, shumica gra n krkim t t afrmve. Krkimi pr viktimat vazhdon me hapa t ngadalt. N 11 korrik 2010, do t varroset n Potoar nj grup tjetr viktimash, edhe 731 kufoma t identifikuara.