Pushteti i sharias- Nje pjese teatrale gjermano-nigeriane

Shkrimtarja nigeriane Sefi Atta i perket autoreve me te profilizuar ne vendin e saj. Per160 tregime pjese per radio dhe romane ajo ka marre disa cmime dy per romanet e saj te perkthyera tashme ne gjermanisht. Prej 17 vjetesh ajo jeton dhe punon ne SHBA. Ne pjesen e saj teatrale Hagel auf Zamfara Bresheri nga Zamfara ajo dha premieren ne nje qytet mahnites ne Krefeld ne Rheinland.160

Akuze kunder ekstremizmit fetar

Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Theater Theaterstck Hagel auf Zamfara von Sefi Atta

Ne erresire publiku shikon koken e varur te nje gruaje te re. Dritat ndizen dhe duket nje grua me sfondin e bardhe160 koka e saj eshte e varur sikur po keputet. Ose sikur do te varet. Por nga fyti i saj dalin pasthirrma160 te gjata shume te gjata jashtezakonisht te gjata. Prologu i nje160 teatri te ankthshem ne nje mbremje. Nje grua pret ne burg ekzekutimin e saj Ajo eshte denuar me vdekje duke u gjuajtur me gure. Akuza Tradhti bashkeshortore.160

Nje ze gruaje Ne diten kur te vdes une do te ngrihem. Dhe pastaj ekzekutuesit e mi duhet te pranojne me ne fund Ne nuk kishim te drejte.

Pas hekurave te saj ne nje podium te zhveshur gruaja pa emer tregon historine e saj Se si burri i saj e ka rrahur saqe gati u shurdhua se si mori nje grua te dyte nje vajze ne moshen e vajzes se saj te madhe. Se si u bene armike. Se si me pas ai e perdhunoi ate dhe me ne fund e akuzoi per gjoja tradheti bashkeshortore.

Nje ze gruaje nga skena.

Une nuk jam fajtore. Une kam pelqyer gjithmone burra qe i kam imagjinuar. Burrat imagjinare jo te atille per te160 disa gra jo burra pa kuptim ne romane dashurie.

Spirale e dhimbjes dhe e dhunes

Pjesa teatrale bazohet ne dy raste reale nga Nigeria te cilat para disa vjetesh shkaktuan protesta nderkombetare. Si pasoje e ketyre protestave denimi me vdekje nuk u be. Por Sheriati nje juridiksion ligjor qe mbeshtetet ne islam dhe ben akuza te tilla po fiton terren thote regjisori Nicholas Monu i cili edhe vete ka prejardhje nga Nigeria. Do te ishte e veshtire qe pjesa teatrale e Sefi Attas te shfaqej aty mendon ai Ndoshta kjo pjese mund te vihet ne skene ne Lagos por nuk do te jete kaq e thjeshte. Sigurisht qe ne veri nuk behet fjale. Kjo nuk do te arrihej. Ne kemi gjithnje probleme mes islamit dhe krishterimit ne vendin tone duke perfshire Lagosin. Problemi tek ne do te jete gjithmone i nxehte keshtu qe une nuk do ta beja.

Bildunterschrift Aktorja Marianne Kittel ne pjesen teatrale te Sefi Atta-s Bresher ne Zamfara

Nicholas Monu ka shume vite qe punon ne teatrot e medha europiane ne Londer Berlin Vjene. Tani ai eshte perseri ne Lagos por kontaktet e tij personale me drejtorin e teatrit te Krefeldit e kane bere qe tani te vere aty ne skene pjesen teatrale te shkrimtares Sefi Atta. Per premieren e pjeses teatrale autorja ka ardhur nga SHBA-ja dhe shpjegon se si ajo u rrit ne nje familje kristiano-myslimane. Feja ishte per kete arsye vazhdimisht nje teme per ate. Edhe ne kete pjese teatrale Kjo nuk eshte nje padi kunder islamit. Perkundrazi nje padi kunder fundamentalizmit dhe kunder ekstremizmit religjioz fetar. Une jetoj ne jug te SHBA-se. Une kam pare aty se cfare ka shkaktuar konservatorizmi i krishtere160 cfare efekti ka ai ne politike dhe ne jeten personale te njerezve. Per mua pikerisht kjo eshte shqetesuese.

Por ngjarja ne pjesen e saj teatrale zhvillohet ne qytetin federal te Nigerise Zamfara ku para 12 vjetesh u vendos Sheriati i pare si baze juridiksioni ligjor. Por ai nuk eshte fatal vetem per figuren kryesore. Perkundrazi perzierja nga marrezite fetare sundimi autokrat varferia mangesia ne arsim dhe dhuna e meshkujve. Por autorja Sefi Atta hedh nje veshtrim ne personazhet e tjere te pjeses teatrale. Burri i saj qe perdhunon gruan e tij eshte vete nje viktime Ai do te rrihet sepse ka pire alkol. Ne kete shoqeri te gjithe vuajne. Pa dyshim qe kjo eshte nje pjese teatrale politike. Por Sefi Atta eshte me shume shkrimtare dhe per kete arsye deshiron ta reduktoje kete Une nuk do doja qe puna ime te trajtohej si nje mjet politik. As kur jap deklarata apo kur jam si aktiviste. Per mua historia eshte ne qender. Eshte bukur kur historite e mia shkaktojne ndryshime160 te vazhdueshme ne drejtimin e duhur. Por kjo do te ishte shume optimiste per te menduar se kjo do te ishte detyre e artit.

Vuajtje te brendshme

Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Sefi Atta ne nje librari ne Lagos

Sefi Atta trajton ne skene jo vetem nje denim skandaloz me vdekje. Por jeten e perditshme ne nje shoqeri qe ka luftuar me represionin dhe varferine. Keshtu te dyja grate behen rivale te perbetuara. Me pak per njeriun qe ajo nuk e respekton gjithsesi. Por per te ardhmen e femijeve te tyre Kur gruaja e dyte lindi nje djale per vajzen me te madhe te gruas se pare e ardhmja ka mbaruar. Sepse ky eshte djale eshte e vetekuptueshme qe me vone duhet te shkoje ne shkolle. Nje sfide per aktoret te cilet jetojne ne boten e tyre europiane thote regjisori Nicholas Monu Une i kam thene atyre vazhdimisht se dallimi mes nje nigeriani ne nje situate te tille dhe ndoshta pjeses me te madhe te europianeve160 eshte qe shpirti negerian vazhdimisht lufton kunder vuajtjeve. Kjo e gjitha ndodh tek njerezit e varfer. Askush nuk do te deshironte te ishte viktime sepse ka kaq shume vuajtje ne jete. Une nuk mendoj qe vuajtjet vijne nga jashte. Perkundrazi ato vijne nga brenda. Dhe kjo eshte ajo qe ne perpiqemi te sjellim ne kete pjese teatrale

Sefi Atta i jep vuajtjes nje ze. Dhe keshtu ai zhvendoset shume afer me publikun ne nje salle te vjeter fabrike ne Krefeld rreth kater mije e gjysem kilometra larg nga Zamfara.

Autor Aya Bach/Mimoza Cika-Kelmendi

Redaktoi Angjelina Verbica

Angelina Verbica