"REPUBLIKE ME ENVERIN!"...
Ky ishte një titull i madh i gazetës "Bashkimi", në prag të zgjedhjeve të para të organizuara partizançe në vitin e largët 1945. Siç rrodhën ngjarjet më pas, doli se ato zgjedhje partizançe qenë jo vetëm të parat, por dhe të fundit në të cilat pushteti i ri do të lejonte nga e keqja edhe njëfarë opozite... Dihet tashmë nga të gjithë sesi përfundoi ajo opozitë, si përfunduan të gjithë ata që kujtonin se kishin luftuar për zgjedhje të lira, si përfunduan të gjithë shqiptarët që patën guximin qytetar të ngrinin zërin kundër diktaturës e si përfunduan dhe shumë prej atyre që i gëzonte aq tepër parulla e zjarrtë partizane e gazetës "Bashkimi" të atyre ditëve: "Republikë me Enverin".
Ato zgjedhje të pasluftës u shprehën me ca kokrra të zeza sere, por e zeza e madhe e këtij vendi erdhi më pas. Dhe ajo gjëmë që pllakosi vendin për gjysmëshekulli, nuk erdhi vetëm nga ithtarët e diktaturës. Jo! Në ardhjen e asaj gjëme dhanë ndihmën e tyre edhe ata që i gëzoheshin parullës: "Republikë me Enverin", madje edhe ata që qeshnin me atë parullë të fantaksur... Dhe sikur ajo histori e dhimbshme të bënte pjesë në ato që hidhen pas krahëve si "të shkuara e të harruara", shqetësimi i tepërt do ta kishte vendin në arkivin e Bibliotekës Kombëtare tok me gazetën "Bashkimi" të dhjetorit të vitit 1945 e tok me thirrjen e saj patetike: "Republikë me Enverin"...
Besoj se do të dëshironim të gjithë tok që ajo thirrje e vjetër e gazetës "Bashkimi" të mbetej vërtet mes gjërave "të shkuara e të harruara". Sikurse do të dëshironim që pas dy dekadash në sistemin e demokracisë liberale e jo më në atë të "demokracisë popullore", të ishte zgjidhur problemi i pronës - pra të ishte hapur për së mbari tregu i lirë me rregulla të barabarta konkurrimi dhe jo të mohohej dhe e drejta e pronës për të kthyer në pronarë trashëgimtarët e diktaturës së proletariatit.
Do të dëshironim të ishte pranuar që në krye të herës opozita, si thelbi i demokracisë liberale dhe jo të shpallej opozita përsëri "armike e popullit" dhe të ktheheshin kundër të drejtave të saj edhe vetë institucionet e shtetit. Të gjithë do të dëshironim që të ishin garantuar jo vetëm në letër të drejtat dhe liritë themelore të njeriut, sipas konventave përkatëse ndërkombëtare e jo sipas humorit të brigadierëve tanë të pushtetit. Do të dëshironim të gjithë të mos sulmoheshin gazeta e televizione, vetëm sepse kritikojnë pushtetin, por të kritikonin të metat edhe vetë mediat proqeveritare dhe mundësisht të shpallej çmimi vjetor qeveritar i medias më kritike ndaj qeverisë. Atëherë mund të kishim vërtet një media të shkruar e vizive të lirë e të pavarur për të ushtruar misionin e saj profesional si opozitë me zullumet e pushtetit e jo si armë në duart e pronarëve, që duke i bërë fresk pushtetit duan të kthehen në pushtetarë, as si armë e pushtetarëve për t‘u bërë pronarë më pronat e pronarëve të ligjshëm dhe me pronën publike. Do të kishim një media vërtet të lirë e të pavarur, që ka për mision të saj informimin dhe jo dizinformimin e publikut, një media si pushtet të katërt që niset nga e vërteta për të ndihmuar progresin e vendit dhe jo më media mercenare të kthyer në lavatriçe të zullumeve të pushtetit për të penguar daljen e të vërtetës në dritë. Një media që ka një masë e një peshë për të gjithë e për të gjitha gjërat e jo një media që edhe në konferencat e shtypit pozitën e mbulon me buzëqeshje, paçka se i merr përgjigjet ‘Roma për Toma‘, kurse opozitës i turret si prokurorët e dikurshëm, duke i marrë vetë media përsipër si pyetjet dhe përgjigjet... Ja pse do të dëshironim besoj të gjithë të kishim dhe ne një media vërtet të lirë e të pavarur, që krenohet ta ketë profesion opozitarizmin me cenet e pushtetit dhe jo një media shërbëtore shpinëthyer të pushtetit, që shpërfytyrohet derisa të kthehet edhe në opozitë të opozitës.
Do të dëshironim të gjithë të kishim më në fund dhe ne një pozitë që nuk kërkon me çdo mjet të mohojë të drejtët e opozitës deri në atë shkallë, sa të përpiqet të caktojë dhe kryetarin e opozitës, por një pozitë që të qeveriste taksat e qytetarëve me dorë të mbledhur, të garantonte sigurinë e jetës së qytetarëve me zemër në dorë dhe jo të na shpikte shpërthime "bërthamore" me kontrabandën e armëve e të municioneve, pronë edhe e atyre qytetarëve që humbën jetën ditën për diell në periferi të kryeqytetit vetëm për të pasuruar ca zyrtarë të paskrupullt, që ia dalin edhe të na mburren se u kujdesën për varrimin e viktimave të tyre të pafajshme. Do të dëshironim një pozitë që vihet në dispozicion të drejtësisë sa herë që këtë e kërkon ligji e jo ta kthejnë dhe drejtësinë në pastruese të ngutur të gjurmëve që lë pushteti duke shkelur ligjin e ta përdorin dhe vetë ligjin si erashkë mbretërore, kur mbreti vetë është lakuriq...
Do të dëshironim të kishim një pozitë që të punonte pa u lodhur për fuqizimin e sundimit të ligjit duke gjetur kurajë qytetare për të fuqizuar shtetin e të drejtës në dëm të pushtetit vetjak e jo të gërmonte natë e ditë themelet e institucioneve të shtetit për të fuqizuar pushtetin - aq më keq të pushtetit personal. Do të dëshironim të gjithë një pozitë që të bëhej copa për të rritur mirëqenien dhe liritë e qytetarëve të vet përditë e më shumë e jo për t‘u pasuruar për vete me çdo mjet në kurriz të qytetarëve. Do të dëshironim të gjithë të kishim një pozitë, që të mos ia vishte opozitës edhe rrëzimin e Kullave Binjake të Nju Jorkut, edhe luftën në Irak e në Afganistan, edhe thatësirën që nuk lejon mbushjen e hidrocentraleve tona, edhe cunamin në Azinë Juglindore e madje dhe vetë vrimën e ozonit përmbi Polin e Jugut...
Besoj se do të dëshironim të kishim më në fund dhe ne shtetarët tanë të demokracisë liberale dhe jo pashtëtarë aq diletantë dhe në demagogji, sa të na citojnë keq Linkolnin e të zbatojnë me zell Stalinin. Të kishim dhe ne deputetë që nuk na vjedhin votat me premtime boshe dhe pastaj vetëtrafikohen për të mbushur trastat e tyre duke ndërruar krah e parti sipas motivit politik. Të kishim më në fund dhe ne deputetë dinjitozë, që edhe kur u kthehet truri mbrapsht e duan të ndërrojnë partinë apo krahun politik, të kenë aq guxim qytetar sa të shkojnë në zonën e tyre elektorale dhe të kërkojnë votëbesimin e popullit para se të kapërcejnë ylberin...Atëherë po që do të kishim dhe ne një Parlament me përfaqësues të popullit dhe jo një pallavrament me ushtarë të Partisë të kthyer në ithtarë të parasë. Atëherë po që mund të kishim dhe ne ministra që mbajnë përgjegjësi politike, morale dhe juridike për çdo veprim e mosveprim të tyre që përbën shkelje të politikës, të moralit e të ligjit dhe jo shëmbëlltyra ministrash që e mbajnë veten të pafajshëm edhe kur zihen me presh në dorë dhe e mbajnë frymën nga njëra qeveri në tjetrën vetëm për të mbushur trastat me paratë e qytetarëve e për t‘u pasuruar me pronat publike dhe i përdorin ministritë si kopshte për të rritur numrin e anëtarëve të partiçkave të tyre personale.
Do të dëshironim më në fund të kishim dhe ne një opozitë dinjitoze, që vigjëlon në çdo hap lajthitjet e qeverisë dhe që përplasjet e saj të brendshme i kthen në energji pozitive për të shpejtuar zhvillimin e demokracisë dhe jo një opozitë që zhvillimin e lirisë së brendshme të partisë e kthen në kacafytje gjelash. Do të dëshironim një opozitë që të mos i falë me aq mendjelehtësi dhe krimet shtetërore të pjesëtarëve të pozitës, një opozitë që të mos e bëjë çarçaf dhe vetë Kushtetutën duke pasur si synim ardhjen me çdo kusht në pushtet, por një opozitë që mendon më shumë për shtetin e të drejtës e për begatimin e vendit edhe kur nuk është vetë në pushtet. Do të dëshironim një opozitë që të udhëhiqet nga interesat kombëtarë e jo të heshtë edhe kur pushteti projekton marrëveshje që cenojnë integritetin territorial të vendit. Do të dëshironim një opozitë që nuk hesht edhe kur qeveria, vetëm për hir të mbajtjes së pushtetit dhe ca kohë më shumë, mohon dhe probleme kombëtare ende të pazgjidhura. Do të dëshironim të gjithë një opozitë, krerët e të cilës nuk kacafyten me njëri-tjetrin për të përfunduar si çirakë të pozitës së radhës, por që konkurrojnë hapët e sipas rregullave të qarta brenda partisë së tyre për të bërë pastaj po të njëjtën gjë edhe në përballjet zgjedhore me kundërshtarët e tyre politikë. Dëshirojmë një opozitë që ka mbi interesat e saj interesat kombëtarë dhe jo një opozitë sali rexhepësh, që pas çdo kacafytje gjelash pjell nga një "lëvizje" për t‘ia shitur dhe shpirtin djallit vetëm për një përqindje pushteti...
Më në fund do të dëshironim të gjithë të kemi dhe ne një pozitë dhe një opozitë parimesh dhe përfaqësuese të interesave të zgjedhësve të tyre e jo një pozitë dhe një opozitë që e kthejnë luftën politike të natyrshme të pluralizmit herë në jehonë të luftës së klasave e herë në lojë luftash, herë në luftë komandosh e herë në luftë fanellash të dy ekipeve më të njëjtin pronar. Dëshirojmë dhe ne më në fund një pozitë dhe një opozitë që nuk janë çështje emrash e personash, por çështje konceptesh të politikës moderne.
publike dhe sundim i qytetarëve të mashtruar e të nënshtruar.
Po të arrijmë të kemi dhe ne këtë lloj pozite dhe opozite normale, atëherë do ta kapërcejmë realisht këtë tranzicion të tejzgjatur, duke e nisur me gurin e themelit të demokracisë liberale - zgjedhjet e lira e të ndershme. Dhe kjo nuk bëhet duke fshehur kutitë e votave nga kontrolli i opozitës, por duke i hapur ato dreqo kuti për të hapur dhe ne më në fund rrugën e demokracisë së vërtetë. Të demokracisë si sistemi qeverisës që pozitën dhe opozitën i ka gjymtyrët e veta të gjalla e jo paterica të drunjta pushteti. Vetëm atëherë nuk do të lodhet më askush për të vjedhur votat e për të shtrembëruar vullnetin e zgjedhësve, duke përmirësuar teknologjinë e manipulimit. Sepse me rritjen e teknologjisë së manipulimit të votave, nuk e hedhim dot pas krahëve si "të shkuar e të harruar" atë thirrjen patetike të gazetës "Bashkimi" në prag të zgjedhjeve partizançe të vitit të largët 1945. Me rritjen e teknologjisë së manipulimit të zgjedhjeve, mund të gënjejmë edhe ndoca miq europianë të lodhur me hilet e pushtetarëve tanë bolshevikë, edhe pse tashmë të veshur jo më me kostumet e gjëra sovjetike, por me "Armani" e "Valentino". Sepse duke rritur teknologjinë e manipulimit të zgjedhjeve, nuk dëmtojmë as rajonin, as Europën e as Amerikën, por shtrojmë me duart tona në këtë vend qilimin e kuq të një diktature të re me rekuizitë demokratikase dhe largojmë gjithnjë e më tutje ditën kur dhe vendi ynë të qeveriset nga sistemi që, për ta thënë me Din Açesonin, e ka fuqinë në ndjeshmërinë e qeverisë ndaj një publiku të mirë-informuar dhe të aftë për të gjykuar.
Ato zgjedhje të pasluftës u shprehën me ca kokrra të zeza sere, por e zeza e madhe e këtij vendi erdhi më pas. Dhe ajo gjëmë që pllakosi vendin për gjysmëshekulli, nuk erdhi vetëm nga ithtarët e diktaturës. Jo! Në ardhjen e asaj gjëme dhanë ndihmën e tyre edhe ata që i gëzoheshin parullës: "Republikë me Enverin", madje edhe ata që qeshnin me atë parullë të fantaksur... Dhe sikur ajo histori e dhimbshme të bënte pjesë në ato që hidhen pas krahëve si "të shkuara e të harruara", shqetësimi i tepërt do ta kishte vendin në arkivin e Bibliotekës Kombëtare tok me gazetën "Bashkimi" të dhjetorit të vitit 1945 e tok me thirrjen e saj patetike: "Republikë me Enverin"...
Besoj se do të dëshironim të gjithë tok që ajo thirrje e vjetër e gazetës "Bashkimi" të mbetej vërtet mes gjërave "të shkuara e të harruara". Sikurse do të dëshironim që pas dy dekadash në sistemin e demokracisë liberale e jo më në atë të "demokracisë popullore", të ishte zgjidhur problemi i pronës - pra të ishte hapur për së mbari tregu i lirë me rregulla të barabarta konkurrimi dhe jo të mohohej dhe e drejta e pronës për të kthyer në pronarë trashëgimtarët e diktaturës së proletariatit.
Do të dëshironim të ishte pranuar që në krye të herës opozita, si thelbi i demokracisë liberale dhe jo të shpallej opozita përsëri "armike e popullit" dhe të ktheheshin kundër të drejtave të saj edhe vetë institucionet e shtetit. Të gjithë do të dëshironim që të ishin garantuar jo vetëm në letër të drejtat dhe liritë themelore të njeriut, sipas konventave përkatëse ndërkombëtare e jo sipas humorit të brigadierëve tanë të pushtetit. Do të dëshironim të gjithë të mos sulmoheshin gazeta e televizione, vetëm sepse kritikojnë pushtetin, por të kritikonin të metat edhe vetë mediat proqeveritare dhe mundësisht të shpallej çmimi vjetor qeveritar i medias më kritike ndaj qeverisë. Atëherë mund të kishim vërtet një media të shkruar e vizive të lirë e të pavarur për të ushtruar misionin e saj profesional si opozitë me zullumet e pushtetit e jo si armë në duart e pronarëve, që duke i bërë fresk pushtetit duan të kthehen në pushtetarë, as si armë e pushtetarëve për t‘u bërë pronarë më pronat e pronarëve të ligjshëm dhe me pronën publike. Do të kishim një media vërtet të lirë e të pavarur, që ka për mision të saj informimin dhe jo dizinformimin e publikut, një media si pushtet të katërt që niset nga e vërteta për të ndihmuar progresin e vendit dhe jo më media mercenare të kthyer në lavatriçe të zullumeve të pushtetit për të penguar daljen e të vërtetës në dritë. Një media që ka një masë e një peshë për të gjithë e për të gjitha gjërat e jo një media që edhe në konferencat e shtypit pozitën e mbulon me buzëqeshje, paçka se i merr përgjigjet ‘Roma për Toma‘, kurse opozitës i turret si prokurorët e dikurshëm, duke i marrë vetë media përsipër si pyetjet dhe përgjigjet... Ja pse do të dëshironim besoj të gjithë të kishim dhe ne një media vërtet të lirë e të pavarur, që krenohet ta ketë profesion opozitarizmin me cenet e pushtetit dhe jo një media shërbëtore shpinëthyer të pushtetit, që shpërfytyrohet derisa të kthehet edhe në opozitë të opozitës.
Do të dëshironim të gjithë të kishim më në fund dhe ne një pozitë që nuk kërkon me çdo mjet të mohojë të drejtët e opozitës deri në atë shkallë, sa të përpiqet të caktojë dhe kryetarin e opozitës, por një pozitë që të qeveriste taksat e qytetarëve me dorë të mbledhur, të garantonte sigurinë e jetës së qytetarëve me zemër në dorë dhe jo të na shpikte shpërthime "bërthamore" me kontrabandën e armëve e të municioneve, pronë edhe e atyre qytetarëve që humbën jetën ditën për diell në periferi të kryeqytetit vetëm për të pasuruar ca zyrtarë të paskrupullt, që ia dalin edhe të na mburren se u kujdesën për varrimin e viktimave të tyre të pafajshme. Do të dëshironim një pozitë që vihet në dispozicion të drejtësisë sa herë që këtë e kërkon ligji e jo ta kthejnë dhe drejtësinë në pastruese të ngutur të gjurmëve që lë pushteti duke shkelur ligjin e ta përdorin dhe vetë ligjin si erashkë mbretërore, kur mbreti vetë është lakuriq...
Do të dëshironim të kishim një pozitë që të punonte pa u lodhur për fuqizimin e sundimit të ligjit duke gjetur kurajë qytetare për të fuqizuar shtetin e të drejtës në dëm të pushtetit vetjak e jo të gërmonte natë e ditë themelet e institucioneve të shtetit për të fuqizuar pushtetin - aq më keq të pushtetit personal. Do të dëshironim të gjithë një pozitë që të bëhej copa për të rritur mirëqenien dhe liritë e qytetarëve të vet përditë e më shumë e jo për t‘u pasuruar për vete me çdo mjet në kurriz të qytetarëve. Do të dëshironim të gjithë të kishim një pozitë, që të mos ia vishte opozitës edhe rrëzimin e Kullave Binjake të Nju Jorkut, edhe luftën në Irak e në Afganistan, edhe thatësirën që nuk lejon mbushjen e hidrocentraleve tona, edhe cunamin në Azinë Juglindore e madje dhe vetë vrimën e ozonit përmbi Polin e Jugut...
Besoj se do të dëshironim të kishim më në fund dhe ne shtetarët tanë të demokracisë liberale dhe jo pashtëtarë aq diletantë dhe në demagogji, sa të na citojnë keq Linkolnin e të zbatojnë me zell Stalinin. Të kishim dhe ne deputetë që nuk na vjedhin votat me premtime boshe dhe pastaj vetëtrafikohen për të mbushur trastat e tyre duke ndërruar krah e parti sipas motivit politik. Të kishim më në fund dhe ne deputetë dinjitozë, që edhe kur u kthehet truri mbrapsht e duan të ndërrojnë partinë apo krahun politik, të kenë aq guxim qytetar sa të shkojnë në zonën e tyre elektorale dhe të kërkojnë votëbesimin e popullit para se të kapërcejnë ylberin...Atëherë po që do të kishim dhe ne një Parlament me përfaqësues të popullit dhe jo një pallavrament me ushtarë të Partisë të kthyer në ithtarë të parasë. Atëherë po që mund të kishim dhe ne ministra që mbajnë përgjegjësi politike, morale dhe juridike për çdo veprim e mosveprim të tyre që përbën shkelje të politikës, të moralit e të ligjit dhe jo shëmbëlltyra ministrash që e mbajnë veten të pafajshëm edhe kur zihen me presh në dorë dhe e mbajnë frymën nga njëra qeveri në tjetrën vetëm për të mbushur trastat me paratë e qytetarëve e për t‘u pasuruar me pronat publike dhe i përdorin ministritë si kopshte për të rritur numrin e anëtarëve të partiçkave të tyre personale.
Do të dëshironim më në fund të kishim dhe ne një opozitë dinjitoze, që vigjëlon në çdo hap lajthitjet e qeverisë dhe që përplasjet e saj të brendshme i kthen në energji pozitive për të shpejtuar zhvillimin e demokracisë dhe jo një opozitë që zhvillimin e lirisë së brendshme të partisë e kthen në kacafytje gjelash. Do të dëshironim një opozitë që të mos i falë me aq mendjelehtësi dhe krimet shtetërore të pjesëtarëve të pozitës, një opozitë që të mos e bëjë çarçaf dhe vetë Kushtetutën duke pasur si synim ardhjen me çdo kusht në pushtet, por një opozitë që mendon më shumë për shtetin e të drejtës e për begatimin e vendit edhe kur nuk është vetë në pushtet. Do të dëshironim një opozitë që të udhëhiqet nga interesat kombëtarë e jo të heshtë edhe kur pushteti projekton marrëveshje që cenojnë integritetin territorial të vendit. Do të dëshironim një opozitë që nuk hesht edhe kur qeveria, vetëm për hir të mbajtjes së pushtetit dhe ca kohë më shumë, mohon dhe probleme kombëtare ende të pazgjidhura. Do të dëshironim të gjithë një opozitë, krerët e të cilës nuk kacafyten me njëri-tjetrin për të përfunduar si çirakë të pozitës së radhës, por që konkurrojnë hapët e sipas rregullave të qarta brenda partisë së tyre për të bërë pastaj po të njëjtën gjë edhe në përballjet zgjedhore me kundërshtarët e tyre politikë. Dëshirojmë një opozitë që ka mbi interesat e saj interesat kombëtarë dhe jo një opozitë sali rexhepësh, që pas çdo kacafytje gjelash pjell nga një "lëvizje" për t‘ia shitur dhe shpirtin djallit vetëm për një përqindje pushteti...
Më në fund do të dëshironim të gjithë të kemi dhe ne një pozitë dhe një opozitë parimesh dhe përfaqësuese të interesave të zgjedhësve të tyre e jo një pozitë dhe një opozitë që e kthejnë luftën politike të natyrshme të pluralizmit herë në jehonë të luftës së klasave e herë në lojë luftash, herë në luftë komandosh e herë në luftë fanellash të dy ekipeve më të njëjtin pronar. Dëshirojmë dhe ne më në fund një pozitë dhe një opozitë që nuk janë çështje emrash e personash, por çështje konceptesh të politikës moderne.
publike dhe sundim i qytetarëve të mashtruar e të nënshtruar.
Po të arrijmë të kemi dhe ne këtë lloj pozite dhe opozite normale, atëherë do ta kapërcejmë realisht këtë tranzicion të tejzgjatur, duke e nisur me gurin e themelit të demokracisë liberale - zgjedhjet e lira e të ndershme. Dhe kjo nuk bëhet duke fshehur kutitë e votave nga kontrolli i opozitës, por duke i hapur ato dreqo kuti për të hapur dhe ne më në fund rrugën e demokracisë së vërtetë. Të demokracisë si sistemi qeverisës që pozitën dhe opozitën i ka gjymtyrët e veta të gjalla e jo paterica të drunjta pushteti. Vetëm atëherë nuk do të lodhet më askush për të vjedhur votat e për të shtrembëruar vullnetin e zgjedhësve, duke përmirësuar teknologjinë e manipulimit. Sepse me rritjen e teknologjisë së manipulimit të votave, nuk e hedhim dot pas krahëve si "të shkuar e të harruar" atë thirrjen patetike të gazetës "Bashkimi" në prag të zgjedhjeve partizançe të vitit të largët 1945. Me rritjen e teknologjisë së manipulimit të zgjedhjeve, mund të gënjejmë edhe ndoca miq europianë të lodhur me hilet e pushtetarëve tanë bolshevikë, edhe pse tashmë të veshur jo më me kostumet e gjëra sovjetike, por me "Armani" e "Valentino". Sepse duke rritur teknologjinë e manipulimit të zgjedhjeve, nuk dëmtojmë as rajonin, as Europën e as Amerikën, por shtrojmë me duart tona në këtë vend qilimin e kuq të një diktature të re me rekuizitë demokratikase dhe largojmë gjithnjë e më tutje ditën kur dhe vendi ynë të qeveriset nga sistemi që, për ta thënë me Din Açesonin, e ka fuqinë në ndjeshmërinë e qeverisë ndaj një publiku të mirë-informuar dhe të aftë për të gjykuar.