Retro/Press: Te ra

I. C’behet n’Evrope

Me 13 te shkurtit vdiq Konti Kalnoki, mistuar i vjeter i punerave huaja t’Oshtri-Ungarise. Shume vjet drejtoj me mjeshtri te madhe puerat e Perandorise. Nga 1882 gher ne 1895 ka qene e keshilhetar i vencate i Perendorise, krye i Shtepise Perandore, dhe ministuar i punerave huaja. Ne 1881, zuri vendin e Baronit, Hajmerle, dhe en 16 maj 1895 i lshoj vendin Zotit kont Golhuhovskit. Ne neri i poltikes , inglizi Carlse Dilke ghukonte keshtu kontin Klnoki: “Ne burh me vlere te larter dhe me vojtje te madhe.” Konti Kalnoki i Korros Patak qe lindur ne Litlovic ne 29 dimenruara 1882. te 14 vjette qe drejtoj punerat e Shtepise Habsburgut, Konti Kalnoki ka zene ne vent te rende ne histori te Oshtrise.

II. C’behet te fqinet tane

Grqia.-Greqia u perpoq shume, me krakun e Rusise, te vere princin Gherq, djalin e mbretit saj, si krye te Kretes. Po u perpoq kot. Sulhtani kutpon qe venja e princ Ghergehit ne Krete eshte na cap drejt marjes ansusjes nga Greqia.

Italia. – Ne Mesine, ne San Marko d’Alnazio, ne Breshia, ne Kashine, dhe ne neqint vende te tjera populhi u ngrit persei ne te parat dite te shkurtit dhe bertite: “buke, buke se ngorthme!” ghe per te qare! Si kuverna e Italise s’ka me te lige, em te dobet, dhe me te rezikeshme. Urdherat jane plot me kusare , miser dhe grure as ne koqe, tania erhet, pasdtaj m’i erhet.Italia s’esht e zona asd per ghesendi!

Bulgharia. Bulgharia po behet gati te ngrere Maqedhonie ne parevere; Bulgharia s’ka ghe ne dore, po me ghumin e vdekjes qi na ka zene ne Shqipeatret, s’eshte cudi te bene punera te mledha.

Serbi. Tholhet ne ca qarke te diplomasise n’Evrope qe eshte frike per veren qi vjen mos ndizet lufta midis Serbeve dhe Bulghareve.

Mal i zi. Mali i Zi qelhon, me krahun e Rusise, te dergone ne Shpat ku n’a tredhjet pashtera u bene katholike, ca prifterin slheer qe te klhasin spica.nohim ca othodhokse cileve do t’u vine mire per kete perziejtjen e Moskovise ne Shqiperi. Po ne qi s’vmem re fte, po jemi vetem Shqipetare dhe duam lirine, s’na vjen embel te shohim cfurkun e Kozakave. Andaj, kemi shprese qe Oshtria (Nemca) te ciles Evropa i a dhene te drejte te mprone velhezerte tane Shqipetaret ktholike do ta marre ne odre, dhe nuke do te lshone Rusine te bene as ne cep me as none menyre ne Shqiperi.

Bosna Herzegovina. Ghithe shoqeria e Sarajevos mblidhet dit per dit te qarku ikendimit Kiraet hana, ku zoti hoerman, drejtor i Muzeut te Bosnes, jep duke kuvenduar mesime mi historin e qemocme te vendit. Shume ghera te vjetra, qi i kane nxjerre keto vjete nga dheu i Bosnes, deftejne ghendjen e Bosnes dy a tre mije vejt me pare; dhe zoti Hoerman, me kuvendimin e tij te plotte dhe te vuajtur, i jep sicilitdo te kutponte mirfhilit punera te bukura dhe te nevojshima. Tek ky qarku, vene dhe me shume muhamedane, te ghithe te lumtur te mesojne lehte ghera aqe te renda.

III. C’behet ne Shqiperi

Na shkruajne ng Prizreni qe kremtia e Lartmadhesise Tij Sulhatnit u –be sivjet me ne ckelqim te vecante.

Na shkruajne qe ne Pec, ne Tetove, dhe rheth e rhotulh u bene perseri tranzime. Po shakur kete here eshte kerkimi i shkolhave kombiare. Kuverna i dhente sa me shpejt kerkimet qe te shuhen per gjithene.

Muarne ne letre nga Ghakova ku na thone qe dita me diten Shqipetaret jane te pakeaqur nga perparimi i Silheve ne Shqiperi. Ne keto vise, thote letra, nerezia kane pasur ghithene armiqesi te madhe kundre Slhevee. Ne 1897, kur kercitnin dhembt Shqente, muhamedanet e Ghakoves, me memedhatarin Murteza agen, flamurorin e fisit Brishesh, ne krye, derguan ne Viene dy te zgedhur t’i luteshin Nemces t’i mare Shqiptaret nene krahe dhe ne qe se shpetonin dot nga Silhavismi prap i luteshin Nemces te bashkohej me ate ghithe Shqiperia.