Rregulla të reja për tregjet
Komisioni i BE-s propozon nj kontroll m t rrept n t ardhmen t agjencive t vlersimit t riskut t kredis. Pr kt duhet t ngrihet nj autoritet i ri, i cili do t'i kontrolloj me kujdes e imtsi kto kompani.
Autoriteti evropian pr mbikqyrjen e letrave me vler, shkurt ESMA, duhet t themelohet deri n fund t vitit. Krahas detyrave t tjera ai duhet t kontrolloj m imtsisht agjencit amerikane t vlersimit t riskut. Vlersimi i letrave me vler nga agjencit sht nj fenomen global dhe shfrytzohet n gjith Evropn, thuhet n nj propozim rregullativ t Komisionit t BE-s. Pr kt arsye agjencit duhet t mbikqyren nga nj autoritet qendror.
Por disa qeveri t vendeve antare t BE-s, ndr to edhe Gjermania, kan tjetr mendim. Ato druhen se mund t cenohet autonomia e autoriteteve t tyre kombtare pr mbikqyrjen financiare dhe bankare. Autoriteti i ri evropian do t kontrolloj m rrept agjencit e mdha t vlersimit t riskut t kredive, t cilat dominojn aktualisht tregun: Standard & Poor's, Moody's dhe Fitch. Shkeljet e rregullave prej tyre do t ndshkohen rnd, u shpreh komisioneri pr tregun e brendshm Michel Barnier. Gjykimi i agjencive pr bonitetin e letrave me vler, boniteti i bankave apo edhe shteteve gjat muajve t fundit sht vn shpesh n dyshim.
Shefi i banks s landit t Bremenit, Folker Hellmeyer, i akuzoi siprmarrjet amerikane se mbrojn vetm interesat e industris financiare amerikane. Si prov pr kt ai prmend faktin q agjencit e vlersimit t riskut e ruajn notn AAA pr SHBA-n, edhe pse borxhi publik dhe politika e deficitit ka ndrkoh prmasa dramatike. Pr kt arsye, Hellmeyer krkoi ngritjen e nj agjencie evropiane vlersimi risku, e cila mund t kryej vlersimet e pavarur nga agjencit amerikane t organizuara mbi bazn e ekonomis private. Edhe ministri i Jashtm gjerman, Guido Westerwelle, pati folur pr kt tem n muajin prill.
Pr shum transaksione financiare n Evrop, vlersimi i rreziqeve nga agjencit dhe mbikqyrs t bonitetit sht e prcaktuar me ligj. Agjencit e vlersimit, t cilat pr shrbimet e tyre paguhen nga kompanit apo shtetet e kontrolluara, akuzohen pr konflikt interesash. Para krizs s rnd t tregjeve financiare, agjencit i kishin vlersuar produktet e ktyre tregjeve me notn m t mir AAA, megjithse vetm pak m von u dshmuan se ishin pa vler. Me uljen e nivelit t besueshmris pr aftsin paguese t Greqis dhe koht e fundit Spanjs, agjencit e vlersimit t riskut e ashprsuan krizn e borxheve.
Tani komisioni i BE-s krkon t nxis konkurrencn mes agjencive. Kontrolli i bonitetit t nj produkti t caktuar financiar do t jet tani e tutje i mundur nga disa agjenci. Deri tani vlente rregulli: nj produkt, nj vlersues. Autoriteti i ri i BE-s, ESMA, do t pajiset me kompetenca t gjera kontrolluese. Ajo mund t sekuestroj dokumente t agjencive, t kontrolloj zyra dhe t marr n pyetje. ESMA do t ket t drejt t jap edhe dnime.
Sipas komisionerit francez t BE-s, Michel Barnier, ESMA duhet ta ket selin n Paris, por prfaqsuesit e qeverive gjermane dhe britanike n Bruksel nuk jan dakord.
Nse planet e Michel Barnier do t pranohen nga Kshilli i Ministrave t Financave t BE-s nuk dihet ende, edhe pse n shum takime t nivelit t lart sht theksuar domosdoshmria e rregullimit m t mir ligjor t tregjeve financiare.